Лідар года — студэнт з БарДУ

На два дні Баранавічы, якія з’яўляюцца сёлетняй маладзёжнай сталіцай Беларусі, сталі месцам правядзення Рэспубліканскага конкурсу “Лідар года”. Лідары з ліку студэнтаў 16 устаноў вышэйшай адукацыі краіны сабраліся ў Баранавіцкім дзяржаўным універсітэце, каб вызначыць наймацнейшых у намінацыях “Мае дасягненні — мой вынік”, “Я шчаслівы як ніхто!!!”, “ЛИДЕР/ЛюбИть, ДЕрзать и Развивать”, “Універсітэт будучыні” і “Лідар-менеджар — гэта Я!”.

На сцэне ўніверсітэцкай актавай залы канкурсанты прэзентавалі відэакліпы і літаратурныя візітоўкі. У відэакліпах лідары расказвалі пра свае дасягненні і ўнікальнасць, агучвалі жыццёвы дэвіз, звярталіся да іншых удзельнікаў конкурсу і журы. У гэтым многім дапамагалі члены студэнцкага самакіравання УВА. Падчас літаратурнай візітоўкі канкурсанты прадоўжылі сваю прэзентацыю, але ўжо ў форме вершаў, легенд і казак.

У конкурсным выпрабаванні “Універсітэт будучыні” лідары выкладалі дакладную стратэгію дзеянняў студэнцкага самакіравання ў бягучым навучальным годзе, прычым з паказам канкрэтных мерапрыемстваў і праектаў.

Па выніках першага конкурснага дня былі вызначаны 7 фіналістаў: Ілья Лясун з Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі, Яўген Церахаў з Віцебскага дзяржаўнага ордэна Дружбы народаў медыцынскага ўніверсітэта, Раман Шухно з Баранавіцкага дзяржаўнага ўніверсітэта, Ксенія Валністая з Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, Ігар Янковіч з Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта, Святлана Пузеева з Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Ф.Скарыны і Вольга Янкоўская з Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта.

Не менш цікавым і насычаным атрымаўся другі конкурсны дзень. Спачатку адбылося пасяджэнне грамадскага рэспубліканскага студэнцкага савета пры міністры адукацыі Беларусі, дзе яго члены абмеркавалі стратэгію работы арганізацыі ў наступным годзе і прэзентавалі новыя праекты. Затым прайшоў адкрыты дыялог, прысвечаны актуальным задачам і напрамкам сумеснай работы адміністрацый і маладзёжных актывістаў УВА па развіцці вышэйшай школы ў найбліжэйшай перспектыве. У абмеркаванні пытанняў удзельнічалі начальнік упраўлення па справах моладзі Міністэрства адукацыі Беларусі Н.І.Пшанічная і дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь Т.Р.Якубовіч.

— Роля моладзі ў сучасным грамадстве надзвычай вялікая, — адзначыла Н.І.Пшанічная. — Конкурс “Лідар года” сабраў актыўных, мэтанакіраваных і творчых студэнтаў, якія дакладна ведаюць мэту ў жыцці, імкнуцца да яе і, будзем спадзявацца, неўзабаве дасягнуць. Конкурс — гэта добрая пляцоўка для зносін цікавых і неабыякавых людзей.

У пачатку дыялогу яго ўдзельнікі паразважалі над тым, хто такі лідар. У выніку ўсе пагадзіліся, што гэта чалавек, якому ёсць чаму навучыць іншых і які не баіцца браць за іх адказнасць. Лідар — гэта чалавек-прыклад не толькі для сваёй каманды, але і для ўсіх равеснікаў. Падчас дыялогу студэнты вызначылі галоўныя лідарскія якасці: адказнасць, сумленнасць, прыстойнасць, міласэрнасць, прафесіяналізм і патрыятызм.

У фінальным этапе спаборніцтва канкурсанты яшчэ раз прэзентавалі відэакліпы і літаратурныя візітоўкі, пасля чаго прынялі ўдзел у выпрабаванні “Лідар-менеджар — гэта Я!”. Члены журы прапаноўвалі студэнтам нестандартныя сітуацыі, якія патрабавалі правільных кіраўніцкіх рашэнняў: “Вы — кіраўнік студэнцкага савета, у якога ёсць геніяльная ідэя. Але супраць яе выступае рэктар…”, “Студэнцкае самакіраванне вырашае арганізаваць дыскатэку, але адзін з яго членаў запланаваў на гэты час спатканне…”, “Вам давядзецца сустрэцца з важным чалавекам, імя і імя па бацьку якога вы забылі…”, “Вам даручылі правесці маштабную акцыю, значнасць якой разумеюць не ўсе студэнты…”. Трэба адзначыць, што да вырашэння гэтых сітуацый кожны канкурсант падышоў па-свойму, паказаўшы сапраўдныя лідарскія якасці.

Па рашэнні журы лідарам года стаў Раман Шухно з Баранавіцкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Астатнія фіналісты былі адзначаны ў розных намінацыях.

Сяргей ГРЫШКЕВІЧ.
Фота аўтара.

Фінансавая будучыня за школьнымі партамі

Заключны этап Рэспубліканскай алімпіяды па фінансавай дасведчанасці сярод навучэнцаў устаноў агульнай сярэдняй адукацыі прайшоў у Мінску ў асабліва ўрачыстай атмасферы — у памяшканні Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь. Удзельнікамі фіналу спаборніцтваў самых адукаваных юных фінансістаў стаў 21 хлопец і дзяўчына з усіх абласцей краіны.

Намеснік старшыні праўлення Нацыянальнага банка Сяргей Валер’евіч Калечыц, адкрываючы апошні этап алімпіяды, нагадаў, што фінансавыя спаборніцтвы сярод старшакласнікаў праводзяцца ў Беларусі з 2014 года.

— Кожны раз гэта асаблівыя мерапрыемствы, кожны раз хвалююцца і нашы ўдзельнікі, і мы ўсе, — заўважыў ён. — Сёлета ў алімпіядзе прыняло ўдзел больш за 5 тысяч чалавек. І, безумоўна, усе тыя, хто прайшоў у заключны этап, ужо з’яўляюцца пераможцамі, бо людзі, якія цікавяцца фінансавымі пытаннямі, — пераможцы па жыцці. Хачу таксама падзякаваць нашым калегам з Міністэрства адукацыі і іншых дзяржаўных органаў, выкладчыцкаму складу ўстаноў адукацыі за садзейнічанне і сумесную работу ў правядзенні і гэтай алімпіяды, і іншых мерапрыемстваў па фінансавай дасведчанасці.

Ад імя Міністэрства адукацыі да юных фіналістаў алімпіяды звярнулася начальнік упраўлення агульнай сярэдняй адукацыі міністэрства Святлана Васільеўна Уклейка:

— У чым станоўчы бок і ў той жа час складанасць гэтай алімпіяды? З аднаго боку, няма такога вучэбнага прадмета, як “фінансавая дасведчанасць”, з другога — гэта магчымасць займацца самаадукацыяй і развіццём. У мінулым годзе мы праводзілі маніторынг па ўзроўні фінансавай дасведчанасці ў нашых установах, і больш за палову апытаных сказалі, што яны часта займаюцца не на факультатывах, а захапіліся самаадукацыяй пад кіраўніцтвам педагогаў, шмат чытаюць дадатковай літаратуры.

Святлана Васільеўна асабліва падкрэсліла, што фінансавая дасведчанасць — частка функцыянальнай дасведчанасці. Ужо ўзгаданы маніторынг, дарэчы, паказаў, што школьнікі нярэдка больш фінансава дасведчаныя, чым іх бацькі, чым наогул дарослыя. І фіналісты рэспубліканскай алімпіяды ў гэтым сэнсе — своеасаблівы ўзор для пераймання дарослым у фінансавых паводзінах. Задача фіналістаў алімпіяды заключаецца не толькі ў тым, каб паказаць, што яны лепшыя, але і ў тым, каб прыцягнуць сяброў, аднакласнікаў, знаёмых у рух па павышэнні ўзроўню фінансавай дасведчанасці, бо гэтыя ўменні і веды неабходны любому з нас кожны дзень.

Пасля такіх станоўчых наказаў і пачаўся заключны этап алімпіяды. Яго ўдзельнікам былі прапанаваны 30 пытанняў, дзе правільным адказам быў адзін з варыянтаў. 31-е заданне было творчым, а на ўсе адказы фіналістам адводзілася адна гадзіна. І адразу ж пасля гэтага сваю работу пачало журы. Згодна з яго рашэннем, пераможцам Рэспубліканскай алімпіяды па фінансавай дасведчанасці сярод школьнікаў у 2016 годзе стаў адзінаццацікласнік Вадзім Рыбачук з Брэсцкага абласнога ліцэя. На другім месцы — Іван Ануфрэенак, будучы выпускнік гімназіі № 2 Вілейкі, пераможца абласнога этапу алімпіяды на Міншчыне; на трэцім — дзесяцікласнік Павел Салей з Дубненскай сярэдняй школы Мастоўскага раёна Гродзенскай вобласці. Усе яны атрымалі каштоўныя прызы — планшэт, смартфон, фотаапарат.

Як прызнаюцца многія юныя знаўцы ў галіне фінансаў і эканомікі, патрэбную інфармацыю яны шукаюць часцей за ўсё ў дапаможніках і ў інтэрнэце, напрыклад, на сайце Нацбанка, у інтэрнэт-крыніцы “Фінансавая дасведчанасць”. А цікавасць да такіх ведаў ім нярэдка прывіваюць настаўнікі. Так, Павел Салей расказаў “Настаўніцкай газеце”, што да ўдзелу ў алімпіядзе яго заахвоціла настаўніца Людміла Сцяпанаўна Астапчэня, якая выкладае грамадазнаўства.

Пераможца сёлетняй алімпіяды Вадзім Рыбачук заўважыў, што па схільнасцях ён гуманітарый, але зацікавіўся эканомікай, тэма якой закранаецца ў курсе грамадазнаўства. “Я разумею, што веды па фінансах мне спатрэбяцца ў жыцці”, — гаворыць хлопец. Заключны этап алімпіяды Вадзіму здаўся даволі складаным, бо ў ім былі пытанні, адказаў на якія ён не ведаў, але, зыходзячы з атрыманых ведаў, шляхам лагічных разважанняў старшакласнік змог на іх адказаць. Між іншым пасля заканчэння школы Вадзім збіраецца атрымаць юрыдычную адукацыю, і, канечне, здольнасць лагічна мысліць яму вельмі спатрэбіцца.

Марына ХІДДЖАЗ.
Фота Алега ІГНАТОВІЧА.

Эмацыянальнасць, інклюзіўнасць і рэгіянальны каларыт

Падведзены вынікі Рэспубліканскага конкурсу “Сучасныя тэхналогіі ў спецыяльнай адукацыі”.

З 15 лістапада па 15 снежня праходзіў трэці (заключны) этап VІ Рэспубліканскага конкурсу “Сучасныя тэхналогіі ў спецыяльнай адукацыі”. Урачыстая цырымонія закрыцця конкурсу з узнагароджаннем пераможцаў і намінантаў прайшла заўчора ў Акадэміі паслядыпломнай адукацыі з удзелам намесніка міністра адукацыі Рэспублікі Беларусь Раісы Станіславаўны Сідарэнка.

У прывітальным слове Раіса Станіславаўна падкрэсліла: “Педагогі спецыяльнай адукацыі не толькі ўмела перадаюць свае веды дзецям, зацікаўліваюць іх, але і дораць ім сваю дабрыню. Хацелася б адзначыць ваш унікальны прафесіяналізм. Працуючы з дзецьмі, якім патрэбны асаблівая методыка, індывідуальны падыход, вы разумееце, што традыцыйных форм работы недастаткова, што трэба шукаць новыя ідэі. Спадзяюся, што гэты конкурс з часам стане конкурсам сучасных тэхналогій у інклюзіўнай адукацыі”.

У склад журы мерапрыемства ўваходзілі прадстаўнікі Міністэрства адукацыі, БДПУ імя Максіма Танка, НІА і АПА. Старшыня журы начальнік аддзела спецыяльнай адукацыі галіновага міністэрства Антаніна Міхайлаўна Змушко адзначыла: “Конкурсу ўжо 13 гадоў, ён праводзіцца адзін раз у тры гады, каб педагогі маглі назапасіць і абагульніць вопыт выкарыстання педагагічных тэхналогій. Мянялася назва конкурсу, падыходы да яго арганізацыі, але многае заставалася пастаянным. Некаторыя ўдзельнікі мерапрыемства, установы адукацыі кожны раз прымаюць удзел у ім, выходзяць у фінал і перамагаюць. Напрыклад, усе пераможцы мінулага конкурсу ўдзельнічалі і ў сёлетнім.

Мерапрыемства з’яўляецца магчымасцю для нас, членаў журы, супрацоўнікаў Міністэрства адукацыі, убачыць і ацаніць канкрэтнага педагога, зразумець узровень яго прафесіяналізму і сутнасць тых праблем, якія паўстаюць перад ім. Многія канкурсанты прадставілі праекты, якіх нам сёння не хапае, — вучэбна-метадычнае забеспячэнне спецыяльнай адукацыі, праграмы карэкцыйных заняткаў, вучэбных і метадычных дапаможнікаў, якія ўжо апрабаваны ў адукацыйным працэсе і заслугоўваюць таго, каб іх разгледзець пасля адпаведнай дапрацоўкі для прысваення грыфа Міністэрства адукацыі. У гэты раз мы змянілі фармат прадстаўлення конкурсных работ. Яны прэзентаваліся ў форме стэндавых дакладаў. І сёння ў кожнай вобласці вызначаны лепшы стэндавы даклад. Сёлета многія работы змяшчалі вынікі эксперыментальнай і інавацыйнай дзейнасці, якую праводзіць Міністэрства адукацыі. Яны тычыліся і тэхналогій інклюзіўнай адукацыі, і работы рэсурснага цэнтра, і работы са слепаглухімі дзецьмі”.

Прааналізавала конкурсныя распрацоўкі і член журы вядучы навуковы супрацоўнік лабараторыі спецыяльнай адукацыі НІА Таццяна Віктараўна Лісоўская: “Вельмі ўразіла разнастайнасць і актуальнасць інфармацыі, якую данеслі да нас педагогі. Адзначу, што большасць конкурсных работ мае ярка выяўлены прыкладны характар і адпавядае паняццю “адукацыйныя тэхналогіі”. Можна вылучыць ключавыя словы, якія характарызуюць работы канкурсантаў: навізна, інтэрактыўнасць, узаемадзеянне, пераемнасць, міждысцыплінарнасць. Некаторыя педагогі прадставілі добрыя напрацоўкі па псіхалогіі і нейрапсіхалогіі, сацыяльнай педагогіцы, тэхналогіі дыстанцыйнага навучання, адукацыйных кампетэнцыях, хмарных тэхналогіях. Адзначу і недахопы. У прыватнасці, у самым пачатку работ у тэарэтычных абгрунтаваннях змяшчалася інфармацыя не аб навуковых падыходах, якія выкарыстоўвалі педагогі пры падрыхтоўцы праектаў, а ішла размова пра асаблівасці пэўнай катэгорыі дзяцей, пра ўмовы работы з імі. Не заўсёды вырашаліся і задачы, заяўленыя ў пачатку распрацовак. Недастаткова правільным быў таксама дыягнастычны інструментарый. Часам аўтары карысталіся абагульненымі крытэрыямі: высокі, сярэдні, нізкі ўзроўні, або першы, другі, трэці ўзроўні, і не заўсёды было зразумела, што яны мелі на ўвазе. Сустракаліся і чыста матэматычныя памылкі, напрыклад, пры падсумоўванні працэнтаў некаторых даных не атрымліваліся належныя сто працэнтаў”.

Пераможцы конкурсу былі вызначаны ў намінацыях “Тэхналогіі інклюзіўнай адукацыі”, “Тэхналогіі работы з дзецьмі ранняга ўзросту”, “Тэхналогіі работы з дзецьмі з цяжкімі і (або) множнымі фізічнымі і (або) псіхічнымі парушэннямі”, “Тэхналогіі работы з дзецьмі дашкольнага ўзросту”, “Тэхналогіі работы з дзецьмі з цяжкімі парушэннямі маўлення”, “Тэхналогіі работы з дзецьмі з парушэннямі зроку”, “Тэхналогіі работы з дзецьмі з парушэннем слыху”, “Інфармацыйна-камунікацыйныя тэхналогіі”, “Тэхналогіі работы з сям’ёй”, “Тэхналогіі сацыялізацыі”, “Тэхналогіі планавання”, “Тэхналогіі эфектыўнага навучання”, “Тэхналогіі дыстанцыйнага навучання”, “Тэхналогіі аказання карэкцыйна-педагагічнай дапамогі”, “Тэхналогіі выхаваўчай работы”, “Тэхналогіі праектнай дзейнасці”.

Пераможцы конкурсу атрымалі дыпломы з рук намесніка міністра адукацыі Р.С.Сідарэнка. На трэцім месцы за работу “Тэхналогія ранняга суправаджэння кандыдатаў на кахлеарную імплантацыю ва ўмовах рэсурснага цэнтра” аказаўся аўтарскі калектыў (Таццяна Іванаўна Куцэнка, Ксенія Сяргееўна Бярозкіна, Вольга Мікалаеўна Гайдук) спецыяльнай агульнаадукацыйнай школы № 14 Мінска для дзяцей з парушэннем слыху. Другое месца заняла работа “Псіхалагічная дапамога і сацыяльна-педагагічная падтрымка сем’яў, якія выхоўваюць дзяцей з цяжкімі і (або) множнымі фізічнымі і (або) псіхічнымі парушэннямі” Слуцкага раённага ЦКРНіР (Ала Юр’еўна Капская, Іна Іванаўна Лукашэвіч). Першае месца заваявала работа “Тэхналогія індывідуалізацыі працэсу навучання і выхавання слепаглухога дзіцяці” аўтарскага калектыву (Наталля Сцяпанаўна Ласкевіч, Уладзімір Іванавіч Барысаў) Маладзечанскай спецыяльнай агульнаадукацыйнай школы-інтэрната № 2 для дзяцей з парушэннямі зроку.

Пераможцамі сярод упраўленняў адукацыі за лепшую падрыхтоўку да конкурсу сталі ўпраўленне адукацыі Магілёўскага аблвыканкама (3-е месца), камітэт па адукацыі Мінгарвыканкама (2-е месца) і ўпраўленне адукацыі Мінаблвыканкама (1-е месца).

Удзельнікаў конкурсу павіншавалі творчымі выступленнямі на сцэне навучэнцы спецыяльнай агульнаадукацыйнай школы № 14 Мінска для дзяцей з парушэннем слыху, спецыяльнай агульнаадукацыйнай школы-інтэрната № 13 Мінска для дзяцей з парушэннем слыху, Слуцкага раённага ЦКРНіР, спецыяльнай агульнаадукацыйнай школы № 188 Мінска для дзяцей з парушэннямі зроку, а таксама выхаванцы Нацыянальнага цэнтра мастацкай творчасці дзяцей і моладзі.

Надзея ЦЕРАХАВА.
Фота Алега ІГНАТОВІЧА.

Тытул “Студэнт года — 2016” знайшоў уладальніка!

Самая яркая студэнцкая падзея — фінал рэспубліканскага конкурсу “Студэнт года — 2016”— аб’яднала моладзь краіны ў чацвер. Каб свята прайшло па-зімоваму горача, на гэты раз арганізатары перанеслі яго з універсітэцкай актавай залы ў папулярны начны клуб. Адметным стала і тое, што конкурс, нарэшце, апраўдаў сваю назву — упершыню за яго гісторыю перамагла не студэнтка, а студэнт. На гэты раз перамогу святкаваў Дзмітрый Куксо — будучы эканаміст-менеджар з Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Ідэя конкурсу, арганізатарам якога з 2011 года выступае Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі пры падтрымцы Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь і Рэспубліканскага студэнцкага савета БРСМ, — прадтрымаць творчы запал студэнтаў, стварыць умовы для іх самарэалізацыі ў галіне грамадскай дзейнасці, навукі, мастацтва і спорту, прасоўвання сваіх ініцыятыў і праектаў.

У фінальным баі сышліся 9 лепшых студэнтаў — самых лепшых у вучобе, навуцы, спорце, творчасці, прамоўніцкім майстэрстве. Галоўныя ўмовы для канкурсантаў — навучанне на 2—5 курсах устаноў вышэйшай адукацыі, поспехі ў вучобе (сярэдні бал канкурсанта павінен быць не ніжэй за 8!), удзел у грамадскім жыцці, дзейнасці Саюза моладзі, міжуніверсітэцкіх, раённых, гарадскіх, рэспубліканскіх і міжнародных конкурсах у галіне студэнцкага самакіравання. Разам з тым канкурсанты са сваімі групамі падтрымкі паказалі журы і ўсім прысутным, як трэба працаваць у адзінай камандзе, каб перамагаць!

У склад журы сёлета ўваходзілі Ірына Старавойтава, старшыня Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па адукацыі, навуцы, культуры і сацыяльным развіцці; Людміла Макарына-Кірбак, старшыня камісіі па ахове здароўя, фізічнай культуры, сямейнай і маладзёжнай палітыцы Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь; Наталля Пшанічная, начальнік упраўлення па справах моладзі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, знакамітыя беларускія спартсмены, тэлевядучыя і інш.

Канкурсантаў яны ацэньвалі па дзесяцібальнай сістэме. Дарэчы, сёлета правілы падвядзення вынікаў змяніліся. З мэтай празрыстасці вынікаў галасавання ўпершыню журы выстаўляла адзнакі ў рэжыме рэальнага часу, паднімаючы таблічкі з адзнакамі пасля заканчэння кожнага конкурсу.

Канкурсанты прайшлі шэраг выпрабаванняў — завочных: “Партфоліа”, “Маладзёжны праект”, конкурс прэзентацыі кніг “Крыніцы мудрасці”, і конкурсаў, якія стварылі студэнцкае шоу на сцэне. Гэта самапрэзентацыя “Я — студэнт!”, якая ўключыла відэаролік “Я — студэнт!” і творчую прэзентацыю, інтэлектуальны конкурс “Мая краіна — Беларусь” і творчы конкурс “Беларусь культурная”.

Але, акрамя гэтага, для перамогі трэба было мець і ўласныя козыры, якія ацэньваюцца па-за конкурсам. Для Дзмітрыя Куксо імі сталі інтэлігентнасць, адметны погляд на звычайныя рэчы і прыроджаная харызма.

“Я лічу сябе грамадзянінам свету (не прымаю нацыяналістычных сварак, расавых забабонаў і культурнай нянавісці) з рознабаковымі інтарэсамі, — зазначыў Дзмітрый напярэдадні фіналу. — Я цаню культуру сваёй краіны, сваёй малой радзімы, але пры гэтым паважаю культуры іншых народаў. Шчыра веру ў навуку, лічу, што менавіта навуковы падыход можа дапамагчы дасягнуць поспеху як кожнаму асобнаму чалавеку, так і чалавецтву ў цэлым. Перакананы, што чалавек варты большага, чым проста зарабляць грошы для існавання. Ён павінен рэалізоўваць свой творчы патэнцыял у тых сферах, да якіх ёсць схільнасць (навука, музыка, мастацтва і г.д.), і быць адзіным механізмам з іншымі людзьмі. Стварыць умовы для гэтага — адно з маіх жыццёвых імкненняў”.

Дзмітрый сур’ёзна захоплены сацыяльна-гуманітарнымі дысцыплінамі, робіць першыя крокі ў паглыбленым вывучэнні матэматычнага аналізу і статыстычнага аналізу даных, сочыць за развіццём тэхналогій. І ў навуцы атрымаў першыя поспехі: будучы студэнтам, напісаў дзве навукова-даследчыя працы, кожная з якіх адзначана дыпломам ІІ ступені на рэспубліканскім конкурсе, дзевяць навуковых публікацый, прымае ўдзел у шматлікіх навукова-практычных канферэнцыях. Ёсць у яго шмат ідэй для далейшых даследаванняў.

“Мне ёсць у чым удасканальвацца і ёсць чаму вучыцца. Таму я не збіраюся спыняцца ў сваім развіцці, — запэўнівае юнак. — Акрамя таго, увесь мой вольны час займае музыка. Я спяваю і іграю на розных інструментах (баян, гітара, духавыя, з нядаўніх часоў — блок-флейта), так што я чалавек-ансамбль, а ўлічваючы, што мае сябры таксама, разам мы ператвараемся ў цэлы аркестр! А калі сур’ёзна, то музыка — гэта лекі і крыніца сіл для маёй душы ў любой сітуацыі”.

У гэтым кірунку Дзмітрыю таксама ёсць чым ганарыцца: ён стаў дыпламантам двух вакальных конкурсаў, у школьныя гады прымаў удзел у інструментальных конкурсах, іграў у духавым аркестры, а пасталеўшы і паставіўшы голас, быў салістам ваеннага духавога аркестра. Часта прымае ўдзел у канцэртах, дорыць людзям радасць, з-за чаго, прызнаецца, і сам атрымлівае не меншае задавальненне.

“У цэлым я чалавек сур’ёзны і цаню ў людзях грунтоўнасць, хоць часам і падурэць таксама можна, і нават трэба. Цаню дабрыню і бескарыслівасць і адказваю тым жа. Паважаю людзей са светлай галавой, зносіны з імі і мяне робяць лепшым”.

Трымаючы ў руках галоўную ўзнагароду конкурсу, Дзмітрый пагаджаецца са словамі Наталлі Пшанічнай, якая, уручаючы яе, зазначыла, што гэта — не толькі прызнанне, але і вялікая адказнасць: “Мне цэлы год трэба будзе ўвасабляць сабой студэнцтва Беларусі. Гэта вельмі адказны тытул. І я пастараюся не падвесці студэнтаў Беларусі і з гонарам несці гэтае званне”.

Акрамя тытула “Студэнт года — 2016”, Дзмітрый Куксо атрымаў падарункі ад партнёраў, галоўныя сярод якіх — акустычная сістэма ад кампаніі SVEN — вытворцы тэхнікі для работы і забаў, і турыстычная пуцёўка па маршруце Талін — Хельсінкі — Стакгольм.

Прызы атрымалі і прызёры. Дыплом II ступені прысуджаны Вераніцы Кажанеўскай, будучаму лагапеду з Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы. Дыплом III ступені атрымаў Андрэй Андрук, студэнт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі.

У традыцыйнай дадатковай намінацыі “Студэнт года — 2016 ONLINE” канкурсантаў ацэньвалі інтэрнэт-карыстальнікі, галасуючы за аўтарскія гумарыстычныя відэаролікі на тэму “Я — студэнт!” (галасаванне праходзіла на канале YouTube). Перамогу ў ёй атрымаў Кірыл Дрозд з універсітэта грамадзянскай абароны Міністэрства па надзвычайных сітуацыях Рэспублікі Беларусь.

Арганізатары забяспечылі ўсім канкурсантам і іх шматлікім групам падтрымкі запамінальны энергічны адпачынак на танцпляцоўцы, яркія і дынамічныя выступленні зорак беларускай эстрады, музыкантаў, майстроў светлавога шоу.

Святлана НІКІФАРАВА.
Фота Алега ІГНАТОВІЧА.

Cтварыць умовы для кар’ернага росту выпускнікоў

У Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце ўручылі пасведчанні і дыпломы спецыяльнага фонду Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па падтрымцы адораных навучэнцаў і студэнтаў і іншыя ўзнагароды.

Адкрываючы ўрачыстае мерапрыемства, рэктар БДЭУ Уладзімір Шымаў падкрэсліў, што галоўная задача ўніверсітэта — стварыць умовы для раскрыцця прафесійнага, навуковага і творчага патэнцыялу студэнтаў, а таксама кар’ернага росту выпускнікоў. “У эпоху эканомікі ведаў найважнейшым эканамічным паказчыкам становіцца навукаёмістасць вытворчасці, таму развіццю маладзёжнай навукі ўдзяляецца такая вялікая ўвага”, — адзначыў Уладзімір Мікалаевіч.

На працягу апошніх гадоў у Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце паспяхова рэалізуецца праект універсітэцкай дэкады студэнцкай навукі “Моладзь у навуцы і бізнесе”. Сёлета план мерапрыемстваў дэкады папоўніў новы конкурс бізнес-ідэй і праектаў “Маркет ідэй”, накіраваны на развіццё дзелавой актыўнасці, стварэнне ўмоў для ажыццяўлення прадпрымальніцкай ініцыятывы студэнтаў, развіццё канкурэнтаздольнай і сацыяльна адказнай асобы.

З мэтай падтрымкі інавацыйнай актыўнасці студэнтаў і работы над праектамі ва ўніверсітэце дзейнічае студэнцкі даследчы цэнтр “Бізнес-інкубатар БДЭУ”, які ажыццяўляе арганізацыйную і юрыдычную падтрымку інавацыйных распрацовак. Тут прайшоў ужо цэлы шэраг мерапрыемстваў, накіраваных на стымуляванне прадпрымальніцкай актыўнасці студэнтаў.

Таксама ў бягучым годзе на базе БДЭУ пры падтрымцы Міністэрства адукацыі прайшло рэспубліканскае стартап-мерапрыемства “Моладзь у прадпрымальніцтве”, у якім прынялі ўдзел больш за 150 студэнтаў з розных універсітэтаў краіны з 57 стартап-праектамі.

Штогод у БДЭУ праводзіцца 8—9 буйных студэнцкіх канферэнцый рознага ўзроўню. За 2016 год на канферэнцыях было прачытана каля 2,5 тысячы дакладаў, у зборніках матэрыялаў канферэнцый апублікавана больш за 700 тэзісаў.

Адной з эфектыўных форм навукова-даследчай работы студэнтаў універсітэта з’яўляюцца студэнцкія навукова-даследчыя лабараторыі. Сёння ў БДЭУ паспяхова функцыянуюць 28 такіх лабараторый, якімі кіруюць вядучыя выкладчыкі ўніверсітэта.

Студэнты БДЭУ актыўна ўдзельнічаюць у конкурсах і алімпіядах рознага ўзроўню. Напрыклад, на Рэспубліканскі конкурс навуковых работ студэнтаў у мінулым годзе пададзена 121 студэнцкая работа, з якіх 98 (81%) заваявалі прызавыя месцы.

“Студэнты нашага ўніверсітэта актыўна ўдзельнічаюць у міжнародных алімпіядах і конкурсах, якія праводзяцца Міжнародным саюзам эканамістаў і фінансістаў, Фінансавым універсітэтам пры Урадзе Расійскай Федэрацыі, Санкт-Пецярбургскім дзяржаўным эканамічным універсітэтам, — з гонарам адзначыў Уладзімір Шымаў. — Па выніках 2015 года нашы студэнты заваявалі больш за 120 узнагарод, у 2016 годзе — больш за 130”.

Рэктар БДЭУ асабліва адзначыў ролю навуковых кіраўнікоў, дзякуючы якім студэнты ўніверсітэта змаглі дасягнуць высокіх вынікаў у навуцы і заваяваць прэстыжныя ўзнагароды на конкурсах і алімпіядах рознага ўзроўню. На думку Уладзіміра Шымава, творчая ініцыятыва і асабісты прыклад навуковых кіраўнікоў — неабходная ўмова паспяховага развіцця даследчай дзейнасці студэнтаў.

Падрыхтавала Галіна ГЕНАДЗЬЕВА.

Японія і Карэя вачыма беларускай даследчыцы

Мы шмат пішам пра міжнароднае супрацоўніцтва — паміж вучонымі, навуковымі ўстановамі і краінамі, плёнам якога з’яўляюцца сумесныя даследаванні, праекты, публікацыі ў навуковых часопісах. Сёння навука — гэта інтэрнацыянальная з’ява, і ўсё самае цівавае там адбываецца намаганнямі прадстаўнікоў розных краін і народаў. Аднак сэнс супрацоўніцтва не толькі ў навуковых выніках. У зносінах вучоных можна заўважыць праяўленні моцнай навуковай дыпламатыі. Нашы даследчыкі за мяжой робяць уклад у фарміраванне вобраза Беларусі як краіны з высокім інтэлектуальным патэнцыялам. А вяртаючыся дадому, яны расказваюць аб іншых краінах куды больш, чым можна прачытаць у Вікіпедыі. Аналітычны розум дазваляе ім заўважыць і зразумець тое, што не ляжыць на паверхні.

Кандыдат фізіка-матэматычных навук дацэнт кафедры агульнай фізікі БДУІР Ія Ташлыкова-Бушкевіч якраз з кагорты тых вучоных, якія, дзякуючы сваёй навуковай актыўнасці, шмат вандруюць па свеце. Ія Ігараўна вельмі плённа супрацоўнічае з італьянскімі калегамі, перыядычна працуе ў Японіі, а нядаўна вярнулася з Карэі, дзе праводзіла даследаванні на сучасным сінхратроне. І сёння мы гутарым з Іяй Ігараўнай не толькі пра навуку, але і пра тыя незвычайныя краіны, куды прывёў яе навуковы лёс. Пераканана, што нашым чытачам таксама будзе цікава даведацца штосьці новае пра далёкія Японію і Карэю.

Вы толькі ўявіце, як прасунулася цывілізацыя! Ёсць тры крыніцы рэнтгенаўскага выпраменьвання. Першая — рэнтгенаўская трубка (1895 год); сёння яе кошт пачынаецца ад 50 долараў. Другая — сінхратрон (канструкцыя дыяметрам 40—100 м, па якой рухаюцца разагнаныя электроны); яго бюджэт пачынаецца ад 60 млн еўра. І трэцяя крыніца — лазеры на свабодных электронах, якія рухаюцца па прамой лініі; іх бюджэт пачынаецца ад 1млрд долараў.

Далёка не кожная краіна можа дазволіць сабе такія дарагія ўстаноўкі. Сёння ў свеце дзейнічае крыху больш як 40 сінхратронаў. Найбліжэйшы да нас — у Расіі (Масква), але ён ужо састарэлы і патрабуе сур’ёзнай мадэрнізацыі. Другі — у Германіі. Нядаўна пабудавалі сінхратрон у Польшчы, але ён пакуль не здадзены ў эксплуатацыю.

Раней я працавала на сінхратроне ELETTRA ў Італіі. Часам можна пачуць меркаванне, што італьянцы крыху легкадумныя, неабавязковыя, можа, нават гультаяватыя. Але з майго асабістага вопыту магу сказаць, што італьянскія навукоўцы — сапраўдныя працаўнікі, вельмі адказныя і адданыя сваёй справе. Яны не зважаюць на гадзіннікі, заседжваюцца ў лабараторыях дапазна і, адпаведна, маюць вельмі значныя навуковыя вынікі.

Паводле статыстыкі, адабрэнне навуковай камісіі на работу на сінхратроне ELETTRA атрымлівае толькі трэць заявак, якія паступаюць ад вучоных з розных краін. Каб мець шанс выканаць там даследаванне, навуковец павінен атрымаць ацэнку сваёй работы супрацоўнікамі адпаведнай лабараторыі, потым работу разглядаюць рэцэнзенты і знешнія эксперты. Таму работа на сінхратроне магчыма толькі пры ўмове яе каштоўнасці з пункту гледжання навукі. Пры гэтым яе можна выконваць бясплатна. У Карэі за кожны дзень работы на сінхратроне трэба плаціць. Мае калегі, якія запрасілі мяне для сумесных эксперыментаў, аплацілі неабходную суму, а гэта значыць, што яны палічылі маю работу актуальнай, цікавай, важнай.

На сінхратроне PAL у Карэі мяне ўразіла, што ўнутры ўсё аформлена ў зялёных колерах. Мне патлумачылі, што гэта для заспакаення. А на другім паверсе абсталяваны спецыяльны пакой для жанчын, дзе можна адпачыць і паспаць. Мой пропуск на сінхратрон, акрамя ўсяго, даваў мне права скарыстацца гэтым пакоем. Сістэма адкрыцця дзвярэй спрацоўвае толькі на жаночыя бэйджы.

Справа ў тым, што сінхратрон працуе 24 гадзіны ў суткі, там заўсёды хтосьці знаходзіцца не толькі днём, але і ноччу. Напрыклад, у Карэі ноччу ў лабараторыях працуюць па 2 чалавекі, бо ў позні час узрастае працэнт памылкі. Мне расказвалі, што аднойчы даследчык з Аўстраліі зрабіў такую памылку. Была пашкоджана ўнікальная апаратура, якую потым было вельмі складана памяняць. Таму вучоныя стараюцца працаваць разам і максімальна доўга, аднак не да самай раніцы, пакідаючы час і на сон.

Я не ведаю, ці ёсць жаночыя пакоі на японскіх сінхратронах, але ў некаторых атэлях, дзе я жыла ў Японіі, ёсць жаночыя паверхі, куды таксама можна прайсці толькі па сваёй картцы. Праход мужчын туды катэгарычна забаронены. І гэта вельмі зручна. На такіх паверхах заўсёды ціха, спакойна. У калідорах можна сустрэць жанчыну з касметычнай маскай на твары. А ў такійскім метро ёсць вагоны ружовага колеру — гэта значыць, што ў гадзіны пік мужчынам туды ўваходзіць забаронена.

Я вельмі люблю Японію, але трэба прызнаць, што і Карэя цудоўная. Для Карэі доўгі час “старэйшым братам” быў Кітай. У краіне быў свой урад, але рашэнні прымаліся такія, якія былі зручнымі найперш для Кітая. Карэйцы шмат абараняліся ад японцаў, у свой час менавіта савецкая армія вызваляла Карэю ад Японіі. Для мяне гэтая краіна асаблівая яшчэ тым, што на гэтай зямлі (праўда, у Паўночнай Карэі) нарадзіўся мой тата — вучоны-фізік І.С.Ташлыкоў. Тата з дзядулем расказвалі, што карэйцы запомніліся ім як вельмі дружалюбныя і адкрытыя людзі, на чыіх дамах ніколі не было замкоў. І зараз, калі я была ў Карэі, мяне таксама ўразіла іх гасціннасць і пастаянная гатоўнасць дапамагчы.

Было крыху нязвыкла штодня бачыць, хай сабе і краем вока, людзей у вайсковай форме. Я пыталася ў карэйцаў, ці хочуць яны аб’яднання з Паўночнай Карэяй. Многія адказвалі, што на цяперашні час зыходзячы з эканамічнай сітуацыі лепш, каб краіны развіваліся паасобку. Пажылыя людзі, чые сваякі засталіся на тым баку мяжы, безумоўна, хацелі б аб’яднання, але маладым карэйцам гэта ўжо не так важна.

У адным з рэстаранаў Сеула афіцыянт мне расказаў, што літаральна 20 гадоў назад карэйская кухня вельмі нагадвала японскую. Але ў апошні час яна стала хутка развівацца і сёння мае ўжо сваю адметнасць. Карэйцы прапаноўваюць вельмі шмат агародніны, зеляніны, праросткаў, адмыслова прыгатаванага мяса. Насуперак меркаванням, сёння ў Карэі вам нідзе не прапануюць на абед сабаку. Цяпер карэйцы трымаюць сабак у якасці хатніх любімцаў, гуляюць з імі на вуліцах і ўжо, напэўна, забылі, што калісьці гэтых мілых жывёл ужывалі ў ежу.

Як вынік — у Карэі набывае вялікую папулярнасць кулінарны турызм. Шмат японцаў прыязджае ў гэтую краіну, каб атрымаць асалоду ад карэйскіх страў. Цікава, што кухня і сам рытуал спажывання ежы вельмі дэмакратычныя: можна ўзяць лісток нейкай зеляніны (два ці тры розныя лісткі), укруціць кавалак мяса і наталяцца новым смакам. Ніхто не зважае на тое, як хто есць. Але пра японцаў расказваюць, што яны просяць, каб ім паказалі, як правільна, і ніколі не парушаюць “пратакола”.

Сёння Карэя перажывае сапраўдны кававы бум. Там пастаянна адкрываюцца новыя кавярні, вы можаце паспрабаваць якую заўгодна каву. Можна набыць нават той рэдкі гатунак, пра які пісаў Кіплінг (з зерня, што праходзіць праз страўнік маленькага дзікага звярка цыветы), не кажучы ўжо пра іншыя. Дзівосны пах кавы будзе суправаджаць вас усюды.

Карэйцы, як і японцы, вельмі любяць музыку, многія іграюць на розных інструментах. У машыне доктара Бэка, з якім мы працавалі на сінхратроне, заўсёды гучала класічная музыка. У Карэі ў адрозненне ад Японіі даволі рана ідуць на пенсію — у 60 гадоў, і вучоны патлумачыў мне, што многія разглядаюць гэты ўзрост як магчымасць асвоіць новую прафесію. Ён расказаў, што іграе на флейце, таму, магчыма, яго новая прафесія будзе звязана з музіцыраваннем. Падчас службы ў арміі ён іграў у аркестры (пры гэтым выконваў усё, што патрэбна салдату), але прызнаецца, што зараз, дзякуючы жыццёваму вопыту, ён намнога лепш адчувае музыку і ўсведамляе, як іграць. Адзінае — пальцы ўжо не такія паслухмяныя, як у юнацтве. Але карэец успрымае гэта так, што яго рэпетыцыі проста стануць крыху даўжэйшымі.

Што да Японіі, то, як мне расказвалі, бацькі прымаюць рашэнне, ці будзе іх дзіця паступаць ва ўніверсітэт, калі яно яшчэ толькі паступае ў школу. Там ёсць бясплатныя школы, але з іх ва ўніверсітэт ідуць адзінкі. А ёсць платныя школы, якія рыхтуюць выпускнікоў на паступленне, таму матывацыя ў японскіх старшакласнікаў, за якіх бацькі плацяць грошы, вельмі высокая. Настаўнікам не трэба падганяць іх. Наадварот, часта можна ўбачыць, што школьнікі дрэмлюць, бо яны працуюць на знос. Але калі яны заканчваюць школу, то пачынаецца зусім іншая гісторыя.

Студэнцтва — гэта перыяд, калі японская моладзь дазваляе сабе крыху расслабіцца. Каб мець уласныя грошы, многія студэнты пачынаюць падпрацоўваць (напрыклад, у кругласутачных магазінах) — для іх пачынаецца вельмі актыўнае вясёлае жыццё. Яны выдатна разумеюць: калі завершыцца вучоба і яны пойдуць працаваць у кампанію, у фірму, на завод, то ўсё закончыцца, у іх ужо не будзе часу на забавы.

Многія маладыя японцы мараць вучыцца ў ЗША, дзе адукацыя скіравана на тое, каб чалавек праявіў сябе як асобу. Там прынята даваць студэнтам індывідуальныя заданні, заахвочваецца ўдзел у розных конкурсах і праектах. Калі студэнт амерыканскага ўніверсітэта не праяўляе актыўнасці на занятках, ён будзе ўспрымацца як няўдачнік, які не склаўся як асоба. Японцы расцэньваюць гэта як магчымасць выйсці на новы ўзровень асобаснага развіцця.

Адметна, што ў Японіі моладзь вельмі ахвотна займаецца спортам. Хоць гэтая краіна дагэтуль не мае права мець уласную армію, але кожны японец загартоўвае сябе, як сапраўдны воін. Калі я была на стажыроўцы ва ўніверсітэце Осака (самым буйным у Японіі), вокны майго атэля выходзілі на спартыўны стадыён. Я магла назіраць, як трэніруецца моладзь. Беларускія студэнты часта гатовы пайсці на ўсё, каб не хадзіць на фізкультуру. Будзе выкарыстана мінімальная зачэпка наконт здароўя, каб атрымаць жаданую даведку-вызваленне. А ў Японіі студэнты выкарыстаюць любую магчымасць, каб лішні раз прыйсці на спартыўныя заняткі.

У гэтай краіне ўніверсітэцкая адукацыя вельмі дарагая, у некаторых выпадках гэта практычна кошт кватэры ў Токіа. Прычым там няма стыпендый і грантаў, як, напрыклад, у ЗША. Аддаючы дзяцей ва ўніверсітэт, трэба быць гатовым плаціць. Лёс японскай дзяўчынкі ў многім залежыць ад сацыяльнага становішча яе сям’і. Калі бацькі маюць адукацыю і адбыліся як прафесіяналы, то яны вывучаць дачку. Калі ж гэта звычайная рабочая ці сялянская сям’я, то, з вялікай верагоднасцю, вышэйшай адукацыі дзяўчынка не атрымае. У Японіі вельмі развіта сетка сярэдніх спецыяльных устаноў адукацыі, але, каб дасягнуць вялікіх поспехаў, неабходна менавіта вышэйшая адукацыя. Універсітэт — гэта месца, дзе чалавека могуць навучыць думаць, развівацца, крытычна мысліць. Універсітэт — гэта стыль жыцця, падыход да жыцця, тое, якім чалавек будзе бачыць гэты свет.

Запісала Галіна СІДАРОВІЧ.
Фота з архіва Іі ТАШЛЫКОВАЙ-БУШКЕВІЧ.

Serdecznie witamy

Турызм, як вядома, не ведае межаў. Нават 2-гадзіннае праходжанне дзяржаўнай мяжы паміж Рэспублікай Беларусь і Рэспублікай Польшча зусім не стаміла ўдзельнікаў праграмы прафесійнай мабільнасці “Выкарыстанне рэсурсаў экскурсійнай і краязнаўчай дзейнасці ў сучасным адукацыйным працэсе ўстаноў агульнай сярэдняй адукацыі і дадатковай адукацыі дзяцей і моладзі Рэспублікі Польшча”, якую падрыхтавалі Рэспубліканскі цэнтр экалогіі і краязнаўства сумесна з Польскім турыстычна-краязнаўчым таварыствам пры падтрымцы Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь і Пасольствам Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Польшча. Пашпартны кантроль, аўтамабільная чарга — усё гэта толькі ўзмацніла радасць сустрэчы з польскімі калегамі.

Гасцінныя людзі

У першыя чатыры дні зімы нас чакала насычанае знаёмства з прадстаўнікамі Польскага турыстычна-краязнаўчага таварыства, наведванне турыстычных і мала­дзёжных баз краіны-суседкі, прагулкі па брукаваных вулачках Любліна і Кракава. Гэтыя старадаўнія гарады невыпадкова былі выбраны месцамі рэалізацыі праграмы прафесійнай мабільнасці. Люблін і Кракаў славяцца не толькі вялікай колькасцю помнікаў архітэктуры, але і развітой турыстычнай інфраструктурай. Нам сапраўды было на што паглядзець і з чым азнаёміцца. Польскія калегі гасцінна сустракалі, а мы ветліва ўсміхаліся, зацікаўлена расказвалі, а мы ўважліва слухалі, актыўна паказвалі, а мы з цікаўнасцю разглядвалі і ў самых патаемных куточках душы марылі пра тое, што хутка настане той час, калі вуліцы і нашых гарадоў напоўняць натоўпы замежных турыстаў.

Мы марылі і пры гэтым працягвалі ўважліва слухаць, разглядваць, задавалі дадатковыя пытанні, дзяліліся ўражаннямі. Сяброўскія кантакты ўстанавіліся вельмі хутка. Нават перакладчык не заўсёды быў патрэбны. Часам дастаткова было ўсмешкі, асаблівай інтанацыі ў голасе, выразу твару, погляду. Хаця, безумоўна, калі б не цікавы аповед нашых калег, паўнацэннай беларуска-польская турыстычна-края­знаўчая сяброў­ская сустрэча наўрад ці атрымалася б. І першыя словы, якія мы пачулі на гасціннай польскай зямлі, былі такія: “Serdecznie witamy na polskiej ziemi!” Люблінскія педагогі не толькі сардэчна віталі, але і сардэчна, захоплена дзяліліся вопытам сваёй работы. Нас яны сапраўды чакалі з нецярпеннем.

Частка першая

Наша падарожжа можна ўмоўна раздзяліць на дзве часткі. Першая — гэта знаёмства з вопытам арганізацыі турыстычна-краязнаўчай работы, патрыятычнага выхавання ва ўстановах адукацыі Польшчы, распрацоўкай турыстычных маршрутаў. Другая — знаёмства з асаблівасцямі прэзентацыі нашымі суседзямі адметнасцей роднай зямлі. Наколькі выдатна гэта атрымліваецца ў палякаў, што варта пераняць беларусам, каб максімальна наблізіцца да нашых штогадовых планаў па прыцягненні замежных турыстаў у краіну, а дакладней, у нашы далёка не самыя бедныя на архітэктурныя помнікі гарады, раскажам у наступную суботу ў выхаваўчым дадатку “Шосты дзень”. Пакуль што першая частка нашага падарожжа: турыстычна-краязнаўчая работа, патрыя­тычнае выхаванне, распрацоўка маршрутаў. Знаёміцца бу­дзем на прыкладзе дзейнасці люблінскага Аб’яднання эканамічных школ імя Аўгуста і Юліюша Ветэраў і Цэнтра горнага турызму Польскага турыстычна-краязнаўчага таварыства, што ў Кракаве.

Традыцыі і сучаснасць

Першыя словы вітання на гасціннай польскай зямлі мы невыпадкова пачулі ў люблінскім будынку Аб’яднання эканамічных школ імя Аўгуста і Юліюша Ветэраў. Па-першае, гэта адна з архітэктурных візітовак горада. Па-другое, школа мае багатую гісторыю, традыцыі, у тым ліку традыцыі выхаваўчай работы з навучэнцамі. Што ж, крыху гісторыі, а таксама вопыту.

У ХІХ стагоддзі ў рамесна-гандлёвым асяроддзі Любліна ўзнікла ідэя стварэння прафесійнага вучылішча, якое давала як агульную, так і працоўную адукацыю. Улічваючы патрэбы жыхароў, люблінскае купецкае таварыства стварыла нядзельна-камерцыйнае ву­чылішча. Афіцыйна школа пачала працаваць 5 снежня 1866 года. Спачатку вучылішча размяшчалася ў будынку ўрадавай пачатковай мужчынскай школы на вуліцы Езуіцкай. Нядзельна-камерцыйнае вучылішча павышала кваліфікацыю будучых гандляроў. Каб даць моладзі магчымасць атрымаць вышэйшую адукацыю ў політэхнічных або спецыялізаваных вышэйшых навучальных установах, купцы адкрылі ў 1902 годзе сямікласную гандлёвую школу. Школа карысталася папулярнасцю, таму з’явілася патрэба ўзвесці новы будынак. Найбольш актыўны ўдзел у рабоце школы прымалі браты-прамыслоўцы Аўгуст і Юліюш Ветэры. Менавіта сям’я Ветэраў купіла зямельны ўчастак для ўзвядзення новага будынка школы на вуліцы Бернардынскай. Будаўніцтва доўжылася з 1905 па 1906 год. Пяціпавярховы неагатычны будынак з чырвонай цэглы стаў візітоўкай Любліна. У Санкт-Пецярбургу быў атрыманы дазвол на тое, каб весці ўрокі па-польску, за выключэннем гісторыі і геаграфіі Расіі. Гандлёвая школа Любліна стала ў Каралеўстве Польскім першай установай з польскай мовай навучання.

Пад сучаснай назвай “Аб’яд­нанне эканамічных школ імя Аўгуста і Юліюша Ветэраў” установа функцыянуе з 1975 года. Школа працягвае багатыя традыцыі, праслаўляючы імёны яе заснавальнікаў і апекуноў. Багаты збор школьнай хаты памяці (аналаг нашых школьных музеяў гісторыі ўстановы адукацыі), штогадовыя з’езды выпускнікоў, дзейнасць Таварыства выхавальнікаў і сяброў Ветэраў суіснуе з сучаснымі вучэбнымі кабінетамі, найноўшымі вучэбнымі праграмамі. Спалучэнне 150-гадовай традыцыі і гісторыі з неабходнасцю дынамічнага развіцця школы ўплывае на міжнароднае супрацоўніцтва, якое пастаянна развіваецца. Удзел у еўрапейскіх праграмах дазваляе навучэнцам пашыраць веды, развіваць моўныя і прафесійныя здольнасці, знаёміцца з гісто­рыяй і культурай іншых краін, удасканальваць веды, атрыманыя па пэўнай спецыяльнасці, у тым ліку спецыяльнасцях турыстычнага профілю.

Майстры турыстыкі і выхавання

Так, выпускнікі школы па спецыяльнасці “Тэхнік гасцінічнай справы” валодаюць ведамі па гасцінічнай справе, маркетынгу, сучаснай бухгалтэрыі, юрыдычных і эканамічных асновах. Свае веды юнакі і дзяўчаты паглыбляюць падчас прафесійнай практыкі і практычных заняткаў у самых лепшых гасцініцах Люблінскага ваяводства, а таксама падчас стажыровак у гасцініцах Францыі і Германіі. Пасля заканчэння вучобы па спецыяльнасці “Тэхнік турыстычнага абслугоўвання” выпускнікі могуць самастойна складаць турыстычныя праграмы, арганізоўваць турыстычныя мерапрыемствы, рыхтаваць прапановы на польскай і замежнай мовах, працаваць у бюро падарожжаў, цэнтрах турыстычнай інфармацыі, дамах адпачынку, муніцыпальных установах, звязаных з турыстыкай Польшчы і краін Еўрасаюза. Выпускнік можа весці і асабістую дзейнасць у галіне турыстычных паслуг. Сярод партнёраў Аб’яднання эканамічных школ імя Аўгуста і Юліюша Ветэраў школы турызму і гасціннасці Францыі, Іспаніі і Германіі, якія займаюць лі­дзіруючыя пазіцыі ў рэйтынгу школ гасцінічнай справы ў Еўропе. Вучні люблінскай школы прахо­дзяць стажыроўку ў самых лепшых гасцініцах, а выкладчыкі павышаюць сваю кваліфікацыю падчас абмену вопытам з калегамі школ — партнёраў турыстычнага абслугоўвання і гасцінічнай справы.

Адной з задач школы з’яўля­ецца замацаванне сярод навучэн­цаў памяці пра людзей, якія прая­вілі гераізм у барацьбе за неза­леж­насць краіны падчас Першай і Другой су­светных войнаў, а таксама ў пасляваенны час. Су­працоўніцтва з таварыствамі патрыятычнага характару дае магчымасць выхавання маладога пакалення ў духу праўды пра герояў польскай гісторыі. Моладзь і настаўнікі гісторыі разам з люблінскім аддзелам саюза сібіракоў прымаюць удзел у пахо­дзе жывой памяці Сібіры, які ла­дзіцца штогод у верасні ў Беластоку. Аб’яднанне эканамічных школ імя Аўгуста і Юліюша Ветэраў атрымала спецыяльны медаль за гістарычную дзейнасць і замацаванне памяці пра герояў і гісторыю Польшчы.

Таварыства турыстычнае

Паспяховасць развіцця школьнай турыстычна-краязнаўчай справы залежыць ад многіх фактараў і ў першую чаргу ад энтузіязму і зацікаўленасці асобных педагогаў. Ёсць асоба — ёсць вынік. А калі за справу бярэцца не адна асоба, калі турыстычна-краязнаўчай справай займаецца каля 60 тысяч чалавек (менавіта столькі членаў налічвае Польскае турыстычна-краязнаўчае таварыства), то якасць работы павялічваецца адпаведна ў 60 тысяч разоў. Членамі таварыства распрацавана каля 76 тысяч кіламетраў маршрутаў па розных ландшафтах. Больш за 11 тысяч у гарах, больш за 38 тысяч па нізіннай мясцовасці і каля 20 тысяч кіламетраў веласіпедных трас. Таварыства займаецца не толькі турызмам, але і праблемамі аховы навакольнага асяроддзя, помнікаў архітэктуры і прыроды. Менавіта Польскае турыстычна-краязнаўчае таварыства выступіла арганізатарам праграмы прафесійнай мабільнасці з польскага боку, што свед­чыць пра зацікаўленасць таварыства ў пашырэнні турыстычна-краязнаўчага супрацоўніцтва з беларускімі педагогамі.

— Сваю дзейнасць таварыства пачало ў 1873 годзе, калі Польшчы як краіны яшчэ не існавала на палітычнай карце свету. Сёння 302 філіялы таварыства дзейні­чаюць у розным асяродку: у школах, пры ўніверсітэтах, у арміі, там, дзе людзі цікавяцца турызмам, прыродай, гісторыяй краіны і хочуць нешта зрабіць на ­карысць Ра­дзімы. Сябрамі таварыства з’яў­ляюцца людзі рознага ўзросту, вялікая колькасць і навучэнцаў. У 2015 го­дзе таварыствам было праведзена 20 891 мера­прыемства, у якіх прынялі ­ўдзел каля 600 тысяч чалавек, з якіх 253 тысячы навучэнцаў. Право­дзяцца і выставы. У мінулым го­дзе ў іх ­удзельнічалі каля 175 тысяч чалавек. Таварыства — гэта яшчэ і каля 100 бібліятэк, у якіх захоўваецца 300 тысяч кніг, і 8 музеяў. Дарэчы, ёсць экспазіцыя, прысвечаная папе Яну Паўлу ІІ, які быў выдатным турыстам і вельмі любіў горы, водныя паходы на байдарках. Свая бібліятэка ёсць і ў Цэнт­ры горнага турызму. Тут сабрана каля 27 тысяч тамоў пра горы, ­архіўныя матэрыялы. Самы стары экзэмпляр датуецца 1639 годам. Адкрыта бібліятэка была ў 1874 годзе і да сённяшняга часу яна папаўняецца. Дарэчы, уся картатэка змешчана ў інтэрнэце. Таварыству нале­жыць каля 160 аб’ектаў нерухомасці. Гэта гасцініцы, базы адпачынку, хостэлы, кемпінгі, дамы турыстаў, водныя станцыі. Першы хостэл быў закладзены ў 1874 годзе ў Татрах і знаходзіўся над возерам Марское Вока. Некаторым аб’ектам каля 100 гадоў, і яны з’яўляюцца помнікамі архітэктуры, — дзеляцца супрацоўнікі кракаўскага Цэнтра горнага турызму Польскага турыстычна-краязнаўчага таварыства.

Паспяховасць развіцця турыстычна-краязнаўчай справы зале­жыць і ад яшчэ аднаго фактару: сумяшчэння традыцый з сучаснасцю. У дзейнасці Польскага турыстычна-краязнаўчага таварыства гэта можна прасачыць на прыкла­дзе абазначэння турыстычных маршрутаў. Акрамя таго, што выдадзены даведнік, дзе змешчаны выявы знакаў, якімі абазначаюцца маршруты рознага тыпу, распрацаваны і спецыяльны дадатак для мабільных прылад. Знакі, распрацаваныя членамі таварыства, не толькі дапамагаюць турыстам паспяхова прайсці марш­рут, не збіцца са шляху, яны, так бы мовіць, антывандальныя. Устаноўка знакаў, асабліва ў цяжкадаступных горных мясцінах, — справа ня­простая. Каб абараніць гэтыя знакі ад вандалаў, было вырашана змясціць на іх выя­вы святых. Цікавы вопыт. Чаму б яго не пераняць?

“Залатыя боцікі”

Усё новае — гэта добра забытае старое. Нам яшчэ пашчас­ціла жыць у тыя часы, калі за прахо­джанне пэўнай колькасці маршрутаў па роднай зямлі, выкананне тых ці іншых турыстычных нарматываў уручаўся значок “Юны турыст СССР” — невялікі, металічны, бліскучы, з выявай сіняга неба і белай палаткі. Памятаеце, калі вам на грудзі чаплялі гэтую турыстычную ўзнагароду, ад пачуццяў ты быў гатовы ў найбліжэйшыя дні не прос­та абысці, а літаральна аббегчы ўсе куточкі роднай зямлі. Маленькі значок, а якая матывацыя для турыстычных здзяйсненняў! У нашай краіне пакуль што гавораць пра аднаўленне гэтай добрай традыцыі. У Польшчы яна не перарывалася з 1935 года. За гэты час значкі атрымалі больш за паўтара мільёна чалавек. Пры гэтым вя­дзецца рэестр уладальнікаў. У кожнага значка ёсць свой нумар, і калі ўладальнік згубіць значок, то па нумары зможа яго аднавіць. Але ж і назва якая ў значка! Гэта не проста значок І, ІІ або ІІІ ступені. Самым юным турыстам выдаецца значок “сямімільныя боцікі”. Для атрымання “сярэб­раных боцікаў” навучэнец павінен прай­сці 30 км турыстычных маршрутаў, а на “залатыя боцікі” — 50. Уручэнне значкоў — выдатны спосаб далучэння дзяцей да турызму.

Беларусь запрашае!

Як вядома, 23 жніўня 2016 года Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь падпісаў загад № 318, паводле якога замежныя грамадзяне мо­гуць у бязвізавым парадку тэрмінам да 5 сутак наведваць турыстычна-рэкрэацыйны парк “Аўгустоўскі канал”. Навіна аб падпісанні загаду хутка разляцелася ў турыстычным асяродку Польшчы. Зацікавіліся выдатнай магчымасцю наведаць Беларусь і ўдзельнікі кракаўскага байдарачнага клуба. Яны плануюць здзейсніць водны паход на байдарках па Аўгустоўскім канале, потым праплыць па Нёмане да Друскінінкая. Калі паход пройдзе ўдала, то палякі абавязкова распрацуюць новыя водныя маршруты па Беларусі. “Канечне, пройдзе ўдала!” — сказалі беларускія педагогі ў адзін голас. Як толькі кіраўнік кракаўскага байдарачнага клуба звярнуўся з просьбай дапамагчы ў распрацоўцы марш­руту першага паходу па беларус­кай вадзе, яго тут жа акружылі нашы “воднікі”. На стале адразу з’явілася карта, пачалося складанне маршрутаў, абмеркаванне месцаў начлегу, стая­нак. Аператыўна, хутка, усё, як і павінна быць у сапраўдных турыстаў.

Польшча вітае!

“У Беларусі дзейнічае 55 цэнт­раў дадатковай адукацыі турыстычна-краязнаўчага профілю, якія ма­юць свае базы. Кожны з гэтых цэнтраў гатовы ласкава сустрэць вас і арганізаваць размову з людзь­мі, якія плённа працуюць у сферы турызму”, — адзначыла дырэктар Рэспубліканскага цэнт­ра экалогіі і краязнаўства Алена Уладзіміраўна Ануфровіч. У сваю чаргу польскія партнёры адзначылі, што кожны з 302 філіялаў Польскага турыстычна-краязнаўчага таварыства таксама гатовы прымаць беларускія дэлегацыі. Калі пачуццё спазнаваць нашы краіны ўзаемнае, то яно можа перарасці ў моцнае, шчырае сяброў­ства. Першыя крокі для гэтага беларускія педагогі ўжо зрабілі. Пра тое, як мы крочылі па брукаваных вулачках старадаўняга Любліна і Кракава, пра тое, што бачылі і чулі, якім вопытам польскіх сяброў па прыцягненні ў краіну замежных турыстаў узбагаціліся, чытайце ў наступную суботу.

Ігар ГРЭЧКА.
Фота аўтара.

Муза ў салдацкім шынялі

Гістарычная памяць пра трагічныя і гераічныя падзеі перыяду Вялікай Айчыннай вайны захавана не толькі ў падручніках гісторыі, ва ўспамінах ветэранаў, кадрах кінахронік, але і ў розных відах мастацтва: у мастацкіх фільмах, у жывапісе, музыцы і літаратуры. Прычым асаблівы па сіле выразнасці і мастацкай дакладнасці пласт уяўляе сабой паэзія паэтаў-франтавікоў, якія абверглі шырока вядомае выказванне пра тое, што музы маўчаць, калі гавораць гарматы. Не, муза ў салдацкім шынялі ў гады Вялікай Айчыннай вайны не маўчала. Яна разам з байцамі ішла ў атаку, мерзла ў акопах, выносіла з поля бою раненых, а ў хвіліны адпачынку ўзнімала баявы дух салдата, нагадваючы пра тое, што дома яго чакаюць…

Як сённяшняму пакаленню маладых людзей даць магчымасць адчуць біццё пульсу часу “саракавых-франтавых”; як дапамагчы пачуць галасы паэтаў-франтавікоў, якія былі маладымі, любілі, хацелі жыць, але ішлі ў бой і часта паміралі за сваю Айчыну?

Для ІТ-пакалення зразумелая і даступная мова інтэрнэту, і менавіта гэта падштурхнула мяне да таго, каб размову пра паэзію ваенных гадоў перанесці ў віртуальную прастору і стварыць сайт “Паэзія перыяду Вялікай Айчыннай вайны”. Электронны рэсурс http://nivcherkes.wix.com/poeziavov уяўляе сабой вучэбна-метадычны комплекс, створаны на воблачнай платформе.

Мэта гэтага рэсурсу — забяспечыць інтэрактыўнасць, камунікатыўнасць навучання, спрыяць павышэнню эфектыўнасці і якасці адукацыі па прадмеце “Руская літаратура”.

Задачы — аказаць дапамогу настаўнікам рускай мовы і літаратуры, настаўнікам гісторыі, класным кіраўнікам, педагогам-арганізатарам у падрыхтоўцы ўрокаў і пазакласных мерапрыемстваў, прысвечаных Вялікай Айчыннай вайне; пашырыць і паглыбіць уяўленні навучэнцаў пра паэзію перыяду Вялікай Айчыннай вайны, пазнаёміць з творчасцю паэтаў-франтавікоў; развіваць у школьнікаў навыкі работы з мастацкімі тэкстамі і інфармацыйна-даведачнымі матэрыяламі, уменне супастаўляць творы літаратуры, музычныя творы з гістарычнымі падзеямі; стварыць сітуацыю, якая спрыяе ўсве­дамленню навучэнцамі велічы подзвігу салдат Вялікай Айчыннай вайны, выхаванню патрыятызму, фарміраванню грамадзянскай пазіцыі.

Навігацыя па сайце вельмі простая і зручная: з любой віртуальнай старонкі можна вярнуцца на галоўную або перайсці па ўкладках на іншыя старонкі, якія ўяўляюць сабой змест электроннага рэсурсу. Вучэбна-метадычны комплекс складаецца з некалькіх блокаў.

Блок 1. Паэты-франтавікі і іх творчасць. У гэтым блоку ў алфавітным парадку прадстаўлены імёны 20 паэтаў-франтавікоў, а таксама інфармацыя пра аўтараў і тэксты іх твораў. Сярод іх — Эдуард Асадаў, які ў маі 1944 года атрымаў цяжкае раненне, якое прывяло да страты зроку. На старонцы, прысвечанай паэту, размешчаны два яго фотаздымкі: малады прыгожы баец і паэт з цёмнай павязкай на вачах, якую ён насіў да канца жыцця. Віртуальныя старонкі, прысвечаныя Канстанціну Сіманаву, расказваюць пра яго асаблівыя адносіны да Беларусі, дзе ён знайшоў пункт апоры ў 1941 годзе. Вярнуўшыся з-пад Магілёва, паэт напісаў верш “Жди меня”, які стаў для тысяч салдат своеасаблівым абярэгам. Ёсць фотаздымкі маладога ваенкара Сіманава, яго жонкі, актрысы Валянціны Сяровай, якой быў прысвечаны гэты надзвычайны па сіле пачуццяў верш. Тут жа фотаздымкі сівавалосага Канстанціна Сіманава, які завяшчаў развеяць свой прах на Буйніцкім полі пад Магілёвам, каб навек застацца сярод салдат, якія загінулі на беларускай зямлі. Юлія Друніна, маладая, кволая дзяўчына, сястрычка, якая выносіла з поля бою раненых. Менавіта яна сказала ад асобы свайго пакалення: “Мы не ждали посмертной славы, мы со славой хотели жить”.

Блок 2. Вершы, напісаныя ў гады Вялікай Айчыннай вайны. Прадстаўлены вершы і звесткі пра іх аўтараў, якія не змагаліся на фронце, але сваёй творчасцю, “да штыка прыраўнаваўшы пяро”, унеслі ўклад у набліжэнне перамогі. Сярод іх — Ганна Ахматава з яе “Мужнасцю”, якая гучыць як метраном, Вольга Бергольц, якая стала душой асаджанага Ленінграда (“Я говорю с тобой под свист снарядов…”).

Блок 3. Аўдыязапісы і відэазапісы чытання вершаў ваенных гадоў. Змяшчае аўдыя- і відэаматэрыялы з чытаннем вершаў ваеннага перыяду, сярод якіх і аўтарскае чытанне вершаў такімі паэтамі, як К.Сіманаў, А.Суркоў, С.Нараўчатаў і інш.

Блок 4. Вершы, якія сталі песнямі ў 1941—1945 гг. Змяшчае аўдыя- і відэаматэрыялы з песнямі ваенных гадоў у выкананні легенд 40-х гадоў — Леаніда Уцёсава, Клаўдзіі Шульжэнка, Марка Бернеса, а таксама сучасных выканаўцаў. Для стварэння візуальных вобразаў змешчаны фотаздымкі. Напрыклад, кадры з фільма, у якім Марк Бернес выконвае песню “Цёмная ноч”, цудоўны па артыстызме Леанід Уцёсаў у касцюме “Косці-марака”.

Блок 5. Сцэнарыі літаратурных вечарын, прысвечаных Вялікай Айчыннай вайне. Прапанаваны сцэнарыі трох літаратурна-музычных вечарын, распрацаваныя аўтарам гэтага рэсурсу.

Блок 6. Артыкулы пра паэзію перыяду Вялікай Айчыннай вайны. Прадстаўлены два артыкулы з аглядам паэзіі перыяду Вялікай Айчыннай вайны, прычым аўтарам аднаго з іх з’яўляецца К.Сіманаў, паэт-франтавік, ваенны карэспандэнт.

Блок 7. Тэставыя заданні па тэме “Радкі, абпаленыя вайной…”. Матэрыялы для самаправеркі тэставых заданняў. Навучэнцы могуць праверыць, наколькі засвоена тэма, выканаўшы тэставыя заданні з іх наступнай праверкай і магчымасцю самакарэкцыі. Тэст можна выконваць у рэжыме анлайн, таксама ёсць магчымасць раздрукаваць заданні на папяровым носьбіце.

Блок 8. Форум. Рэсурс дае магчымасць для зваротнай сувязі, абмеркавання матэрыялаў і размяшчэння рэкамендацый педагогаў, школьнікаў і іх бацькоў для далейшага ўдасканалення работы электроннага сродку навучання.

Усе матэрыялы электроннага вучэбна-метадычнага комплексу могуць быць выкарыстаны і пры неабходнасці лёгка адаптаваны педагогамі пры падрыхтоўцы ўрокаў і пазакласных мерапрыемстваў, прысвечаных Вялікай Айчыннай вайне. Электронны сродак навучання можа быць рэкамендаваны школьнікам для самастойнай работы.

Актуальнасць гэтага электроннага адукацыйнага рэсурсу ў тым, што ён прызначаны як для сумеснай, так і для індывідуальнай работы педагогаў, навучэнцаў і іх бацькоў з мэтай пашырэння і паглыблення звестак школьнага курса па тэме “Паэзія перыяду Вялікай Айчыннай вайны”.

Тэма Вялікай Айчыннай вайны ў нашай краіне застаецца адной з прыярытэтных як для ветэранаў і людзей, якія перажылі цяжар вайны, так і для мола­дзі, прызванай захаваць гістарычную па­мяць, чаму ў значнай ступені будзе спрыяць прымяненне на ўроках і ў пазаўрочны час вучэбна-метадычнага комплексу “Паэ­зія пе­рыяду Вялікай Айчыннай вайны”.

Наталля ЧАРКЕС,
настаўніца рускай мовы і літаратуры кваліфікацыйнай катэгорыі “настаўнік-метадыст” сярэдняй школы № 1 Скідзеля Гродзенскага раёна.

Прэмія пяцікласніку

Самыя таленавітыя навучэнцы і студэнты Гродзеншчыны, якія дасягнулі поспехаў у вучобе і навуковых даследаваннях, у творчых конкурсах і на спартыўных пляцоўках, адзначаны прэміяй Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта імя Аляксандра Дубко.

Прэмія ўручаецца з 1997 года, а з 2001-га носіць імя Героя Сацыялістычнай Працы і Героя Беларусі былога старшыні Гродзенскага аблвыканкама А.І.Дубко. Яго жыццё — прыклад самаадданай працы і грамадзянскай пазіцыі. Аб гэтым знакамітым чалавеку заўсёды расказваюць лаўрэатам прэміі, а як ганаровы госць на цырымоніі прысутнічае Эма Нічыпараўна — жонка Аляксандра Іосіфавіча Дубко.

Юных талентаў сардэчна павіншаваў намеснік старшыні Гродзенскага аблвыканкама Віктар Лісковіч.

— Гродзеншчыне ёсць кім ганарыцца, — сказаў Віктар Андрэевіч. — Таленавітых дзяцей значна больш, чым стыпендыятаў прэміі. Гэта радуе, і мы будзем ствараць усе ўмовы для таго, каб яны развіваліся, удасканальваліся, вучыліся і сталі годнымі грамадзянамі сваёй краіны.

Праз год прэмія будзе ўручацца 20-ы раз. На цырымонію, як паведаміў В.А.Лісковіч, запросяць першых узнагароджаных. У дадатак да ўжо існуючага электроннага рэсурсу “Нашы перамогі”, у які занесены звесткі аб дасягненнях прадстаўнікоў Гродзеншчыны ва ўсіх галінах і які размешчаны на сайце аблвыканкама, будзе створаны банк даных аб лаўрэатах прэміі імя А.І.Дубко.

У 2016 годзе прэміяй адзначаны студэнты гродзенскіх універсітэтаў, навучэнцы прафесійна-тэхнічных і сярэдніх спецыяльных устаноў, школ і гімназій Гродзенскай вобласці — усяго 39 чалавек. Сярод іх студэнт біятэхналагічнага факультэта Гродзенскага дзяржаўнага аграрнага ўніверсітэта, дыпламант міжнародных навуковых канферэнцый, дэлегат V Усебеларускага народнага сходу Аляксей Дашук; студэнтка факультэта эканомікі і кіравання ГрДУ імя Янкі Купалы, аўтар 19 публікацый, дыпламант Рэспубліканскага конкурсу навуковых работ студэнтаў Вікторыя Мядзведзева.

Першапачаткова прэмія ўручалася студэнтам ВНУ і школьнікам. Некалькі гадоў назад у лік стыпендыятаў сталі ўваходзіць навучэнцы прафесійна-тэхнічных і сярэдніх спецыяльных навучальных устаноў. Сярод адзначаных у гэтым годзе — навучэнка Гродзенскага дзяржаўнага музычнага каледжа лаўрэат міжнароднага конкурсу піяністаў Карына Варабей і двухразовы чэмпіён Еўропы і чэмпіён свету сярод юніёраў па скачках на батуце навучэнец Гуманітарнага каледжа ГрДУ імя Янкі Купалы Артур Мікішка.

11 дыпломаў заваявалі прадстаўнікі Гродзенскай вобласці на Рэспубліканскім конкурсе прафесійнага майстэрства WorldSkills Belarus — 2016. Прэміямі імя А.І.Дубко адзначаны навучэнка Гродзенскага дзяржаўнага каледжа тэхнікі, тэхналогіі і дызайну Вольга Кушнер, навучэнец Гродзенскага дзяржаўнага політэхнічнага каледжа Дзяніс Чабарачка, Арцём Ждончык з Мірскага дзяржаўнага мастацкага прафесійна-тэхнічнага каледжа, Мікалай Маркевіч з Гродзенскага дзяржаўнага прафесійна-тэхнічнага каледжа камунальнай гаспадаркі і навучэнец Гродзенскага дзяржаўнага прафесійнага электратэхнічнага каледжа імя Івана Шчаснага Яўген Тарэвіч.

А самым юным узнагароджаным стаў пяцікласнік гімназіі № 1 Слоніма Марат Леў — пераможца першынства Беларусі і Еўропы па шашках. Разам з ім на сцэну падняліся трохразовы пераможца заключнага этапу Рэспубліканскай алімпіяды па матэматыцы навучэнец сярэдняй школы № 11 Ліды Антон Барскі; пераможца Рэспубліканскага конкурсу работ даследчага характару па геаграфіі навучэнец Радунскай сярэдняй школы Воранаўскага раёна Уладзіслаў Вайткун; навучэнец гімназіі № 2 Гродна, пераможца Міжнароднага адукацыйнага конкурсу “Алімпіс-2015”, лаўрэат І ступені Рэспубліканскага агляду-конкурсу дзіцячай творчасці “Прывітанне, свет!”, дыпламант II ступені рэспубліканскага агляду-конкурсу “Лідар года — 2016”, фіналіст дзіцячага тэлевізійнага конкурсу “Талент краіны” Аляксей Суцько.

Ад імя лаўрэатаў прэміі навучэнка сярэдняй школы № 31 Гродна пераможца заключнага этапу Рэспубліканскай алімпіяды па вучэбных прадметах “Беларуская мова” і “Беларуская літаратура” Марыя Шапялевіч падзякавала кіраўніцтву вобласці за падтрымку таленавітай моладзі. Словы ўдзячнасці за вялікі ўдзел у іх дасягненнях і перамогах былі выказаны настаўнікам і бацькам, якія таксама прысутнічалі на ўрачыстай цырымоніі.

Надзея ВАШКЕЛЕВІЧ.
Фота аўтара.

Тэсціраваць праграмны прадукт

Улічваючы імклівае развіццё IT-сферы ў нашай краіне, новая спецыяльнасць “Тэсціраванне праграмнага забеспячэння” была адкрыта ў Беларускай дзяржаўнай акадэміі сувязі. Ля вытокаў падрыхтоўкі спецыялістаў па новым кірунку інфармацыйных тэхналогій стаіць Таццяна Леанідаўна Трухановіч, старшы выкладчык кафедры праграмнага забеспячэння інфармацыйных тэхналогій Беларускай дзяржаўнай акадэміі сувязі, выпускніца факультэта прыкладной матэматыкі БДУ, магістр кіравання інфармацыйнымі сістэмамі, аўтар вучэбных дапаможнікаў і распрацоўшчык IT-прадуктаў. Сёння Таццяна Леанідаўна расказвае, як вядзецца падрыхтоўка будучых тэсціроўшчыкаў.

— Ідэя адкрыць новую спецыяльнасць па тэсціраванні праграмнага забеспячэння ўзнікла ў нашай установе яшчэ ў 2011 годзе. Для гэтага мы сфарміравалі рабочую групу, у склад якой увайшлі выкладчыкі і метадысты. Нашай мэтай стала прааналізаваць сітуацыю на рынку працы на прадмет патрэбнасці ў кадрах менавіта тых прадпрыемстваў і арганізацый, якія працуюць у IT-галіне, і тых патрабаванняў, якія яны прад’яўляюць да спецыялістаў у сферы тэсціравання праграмнага забеспячэння. Акрамя таго, нам было цікава, як працуюць у гэтым напрамку нашы калегі з суседніх краін, у тым ліку з Расійскай Федэрацыі. Каштоўнымі былі звесткі аб тым, што прапаноўваюць камерцыйныя адукацыйныя цэнтры, а таксама супрацоўнікі кампаніі Itransition, з якімі мы цесна супрацоўнічалі і атрымлівалі неабходныя рэкамендацыі, як арганізаваць падрыхтоўку кадраў па новай спецыяльнасці. Абагульніўшы здабытую інфармацыю, мы выдзелілі цыкл патрабаванняў, якія ляглі ў аснову падрыхтоўкі новых кадраў.

Пасля ўзгаднення новай вучэбна-плануючай дакументацыі з вышэйстаячымі структурамі сістэмы адукацыі ў 2013 годзе адбыўся першы набор на спецыяльнасць “Тэсціраванне праграмнага забеспячэння”. У лік навучэнцаў акадэміі ўвайшлі лепшыя выпускнікі 9-х класаў, у якіх быў высокі сярэдні бал пасведчання аб адукацыі і якія прайшлі конкурс, які складаў 2 чалавекі на месца. Навучанне ў вучэбных групах адбываецца на бюджэтнай і на платнай асновах. Адной з асаблівасцей стала тое, што па гэтай спецыяльнасці ў нашай акадэміі быў скарочаны тэрмін навучання, а пазней праз год-два пачалі скарачаць тэрмін па іншых спецыяльнасцях.

Новы вучэбны план складаўся з трох блокаў. У першым блоку навучэнцы праходзілі курс агульнаадукацыйнай падрыхтоўкі, аналагічнай 10—11 класам сярэдняй школы. Другі блок прадугледжваў вывучэнне на 2 курсе спецыяльных дысцыплін. IT-спецыялісты павінны ўмець карыстацца праграмным забеспячэннем, ведаць мовы праграмавання, аперацыйныя сістэмы і базы даных, інтэрнэт-тэхналогіі, тэхналогіі распрацоўкі праграммнага забеспячэння, інфармацыйную бяспеку ў камунікацыйных сістэмах. Акрамя таго, навучэнцы вывучаюць элементы правазнаўства ў межах курса аб прававым забеспячэнні інфармацыйных сістэм. У цыкл спецыяльных дысцыплін па тэсціраванні праграмнага забеспячэння на 3 курсе ўваходзіць навучанне па тэхналогіях тэсціравання праграмнага забеспячэння, а таксама па аўтаматызаваным тэсціраванні праграмнага забеспячэння.

У нашай акадэміі вялікая ўвага ўдзяляецца падрыхтоўцы кадраў на англійскай мове. Навучэнцы вывучаюць паглыблена англійскую мову за курс сярэдняй школы. Далей, на працягу ўсёй вучобы, англійская мова вывучаецца на ўзроўні прафесійнай лексікі. Для ўдасканалення ў навучэнцаў англійскай мовы мы праводзім у акадэміі алімпіяду Top developers па мовах і тэхналогіях распрацоўкі праграмнага забеспячэння, дзе заданні даюцца на англійскай мове. Акрамя таго, актыўна далучаем сваіх навучэнцаў да ўдзелу ў розных конкурсах і алімпіядах. Яны маюць дыпломы раённых алімпіяд па інфарматыцы, Рэспубліканскага конкурсу камп’ютарных гульняў “Патрыёт.by”. Нядаўна наш навучэнец — трэцякурснік Дзмітрый Добыш — заняў у гэтым спаборніцтве 2-е месца. Я была кіраўніком яго праекта, з якім ён выступаў на гэтым конкурсе. Нашы навучэнцы прымаюць удзел у студэнцкіх канферэнцыях у БНТУ, Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. Хутка там адбудзецца навуковая канферэнцыя “Кіраванне інфармацыйнымі рэсурсамі”, дзе свае распрацоўкі прадставяць і нашы навучэнцы. Навучэнцы акадэміі прымаюць удзел у Нацыянальным чэмпіянаце WorldSkills, у міжнароднай алімпіядзе краін СНД “IT-планета”. На нашай кафедры сярод навучэнцаў вядзецца навукова-даследчая дзейнасць, створана некалькі студэнцкіх канструктарскіх бюро, дзе для патрэб акадэміі распрацоўваюцца розныя праекты, а ў будучым новыя распрацоўкі могуць выйсці за межы нашай установы. У працэсе навучання мы выкарыстоўваем спецыялізаванае праграмнае забеспячэнне для аўтаматызаванага тэсціравання. Мы ўзяліся за стварэнне электронных метадычна-вучэбных комплексаў, якія прымяняюцца ў працэсе навучання. У час тэарэтычных заняткаў з дапамогай праекцыйнага абсталявання дэманструем мультымедыйныя прэзентацыі. Што тычыцца лабараторных заняткаў па мовах праграмавання і тэсціраванні ПЗ, то мы прывучаем навучэнцаў працаваць па метадычным дапаможніку, выконваць заданні менавіта так, як патрабуюць ўмовы задачы, ствараць справаздачу па выкананай рабоце.
Першая вучэбная практыка па гэтай спецыяльнасці праходзіць у канцы 2 курса на працягу аднаго тыдня, дзе навучэнцы замацоўваюць веды па спецдысцыплінах, распрацоўваюць праект, тэсціруюць і прэзентуюць яго.
На 3 курсе навучэнцы праходзяць тэхналагічную і пераддыпломную практыку ў ІТ-аддзелах прадпрыемстваў, а таксама ІТ-кампаніях.

Там яны вывучаюць IT-інфраструктуру прадпрыемcтва, яго абсталяванне, як арганізавана інфармацыйная бяспека, якое там тэхналагічнае праграмнае забеспячэнне. Кожны з выпускнікоў атрымлівае індывідуальнае заданне распрацаваць невялікую праграму і пратэсціраваць яе. Часцей навучэнцы працуюць з сайтам прадпрыемства.

Пераддыпломная практыка прадугледжвае розныя віды тэсціравання праграмнага забеспячэння на прадпрыемстве. Стаіць задача пратэсціраваць праграмнае забеспячэнне на прадмет супадзення з тэхнічным заданнем, каб не было памылак. Праграміст распрацоўвае праграмны прадукт, а тэсціроўшчык яго правярае, запускаючы тэставыя наборы даных, распрацаваныя і ўзгодненыя з заказчыкам на этапе праектавання, для якіх загадзя вядомы вынікі працы праграмнага забеспячэння.

Наша спецыяльнасць на ўзроўні сярэдняй спецыяльнай адукацыі інтэгравана са спецыяльнасцямі вышэйшага ўзроўню. Навучэнцы могуць праходзіць практыку на такіх прадпрыемствах, як “Белтэлекам”, “Белтэлерадыёкампанія”, Інстытут прыкладных праграм і сістэм (пры Міністэрстве сувязі і інфарматызацыі), у рэзідэнтаў Парка высокіх тэхналогій. А працаўладкавацца яны могуць на любое прадпрыемства, дзе ёсць ІТ-аддзелы, на пасады ІТ-профілю, для якіх дастаткова мець сярэднюю спецыяльную адукацыю.

Ала КЛЮЙКО.
Фота аўтара.