Вучань года

У новы год у новым званні ўвайшлі 20 навучэнцаў устаноў адукацыі Міншчыны. Хлопцам і дзяўчатам, якія асабліва праявілі сябе ў мінулым годзе, было прысвоена ганаровае званне “Вучань года Мінскай вобласці — 2016”. Урачыстая цырымонія ўшанавання прайшла ў ЦТДіМ Салігорскага раёна.

— Другі год запар мы праводзім гэты конкурс, каб убачыць дзяцей, якія дасягнулі поспехаў у вучобе, творчасці, навуцы, спорце і грамадскай дзейнасці. На шчасце, такіх на Міншчыне мноства, — вітала вучняў года Галіна Мікалаеўна Казак, начальнік упраўлення адукацыі Мінаблвыканкама. — Насіць званне “Вучань года” — гэта вялікі гонар, але і вялікая адказнасць. Упэўнена, вы станеце сапраўднымі прафесіяналамі і сваімі працоўнымі поспехамі будзеце праслаўляць свой раён, нашу вобласць і нашу любімую краіну.

Ганаровае званне “Вучань года Мінскай вобласці — 2016” было прысуджана ў пяці намінацыях. Так, у кірунку “Адукацыйная дзейнасць” былі ўзнагароджаны дыпламанты інтэлектуальных спаборніцтваў. Як, напрыклад, Ілья Волах, навучэнец Мінскага абласнога кадэцкага вучылішча. Ілья мае дыплом II ступені IX Міжнароднай маладзёжнай НПК “Вялікая Айчынная вайна 1941—1945 гадоў у гістарычнай памяці народа”; дыплом I ступені VI Сувораўскіх чытанняў “Беларусь у гады Вялікай Айчыннай вайны: гераізм, трагедыя, памяць”. Таксама хлопец узнагароджаны медалём “За служэнне Радзіме з дзяцінства” Беларускага саюза сувораўцаў і кадэтаў.

А дасягненні Лізаветы Няборскай, якая вучыцца ў сярэдняй школе № 2 Мар’інай Горкі, найбольш праявіліся ў творчасці. 12-гадовая дзяўчынка сваімі спевамі скарыла не адно строгае журы. Ліза ўдзельніца тэлевізійных праектаў і шматразовая прызёрка міжнародных вакальных конкурсаў. Ліза і такія ж творчыя і мэтанакіраваныя вучні атрымалі ганаровае званне “Вучань года” ў кірунку “Творчая дзейнасць”.

Інавацыйная, навуковая, даследчая дзейнасць патрабуе вялікай колькасці часу і надзвычай сур’ёзнага падыходу. Менавіта такія — працавітыя, старанныя і сур’ёзныя — сталі “Вучнем года” ў кірунку “Інавацыйная дзейнасць”. Як, напрыклад, Уладзіслаў Майсеенка, навучэнец Уздзенскай раённай гімназіі, распрацоўшчык турыстычна-краязнаўчых праектаў, дыпламант І ступені ХХII Усерасійскіх юнацкіх чытанняў імя У.І.Вярнадскага ў Маскве, лаўрэат ІХ Міжнароднай маладзёжнай НПК “Вялікая Айчынная вайна 1941—1945 гадоў у гістарычнай памяці народа”. Уладзіслаў з 7 класа марыць стаць урачом і зараз штодзень займаецца біялогіяй і хіміяй па 5 гадзін.

У школьнікаў хапае часу не толькі на вучобу, але і на добрыя справы. Так, Ксенія Асомчык, навучэнка гімназіі № 1 Старых Дарог, не толькі добра вучыцца, але і з’яўляецца членам валанцёрскага атрада “Добрае сэрца”. Ксенія стала вучнем года ў кірунку “Грамадская дзейнасць”. Былі сярод узнагароджаных і спартсмены, як, напрыклад, суднамадэліст Ілья Роліч, навучэнец Чурлёнскага дзіцячага сада — сярэдняй школы Вілейскага раёна. Ілья не раз станавіўся прызёрам рэспубліканскіх спаборніцтваў і быў узнагароджаны ў кірунку “Спартыўная дзейнасць”.

Лепшыя вучні 2016 года ўжо зараз ставяць перад сабой новыя мэты, каб абавязкова дасягнуць іх у новым
2017 годзе.

Дар’я РЭВА.
Фота аўтара.

Навагодняе падарожжа ў казку

Зіма ахінула дзяцей святочным настроем і прынесла ім безліч незабыўных падзей. Для маленькіх жыхароў Мінскай вобласці адной з галоўных падзей адыходзячага года стала абласное дабрачыннае свята “Навагодняе падарожжа ў казачную краіну”.

Абласное дабрачыннае свята з’яўляецца цэнтральнай падзеяй штогадовай рэспубліканскай акцыі “Нашы дзеці”, якая праходзіць на Міншчыне больш за 20 гадоў.

— Акцыя “Нашы дзеці” ў разгары. Разнастайныя масавыя мерапрыемствы адбываюцца ў кожным раёне вобласці, а месцам правядзення абласной ёлкі стаў Салігорск, — расказала начальнік упраўлення адукацыі Мінаблвыканкама Галіна Мікалаеўна Казак. — Сюды прыехалі 740 юных жыхароў Міншчыны — дзеці, якія мелі поспехі ў вучобе, спорце, творчай дзейнасці, а таксама выхаванцы школ-інтэрнатаў, дзіцячых дамоў.

Удзельнікаў свята чакалі шматлікія сюрпрызы, якія пачаліся з забаўляльнай праграмы “Горад дзяцінства”. Перад Палацам культуры Салігорска размясціліся пляцоўкі, дзе казачныя героі прапанавалі хлопчыкам і дзяўчынкам зімнія гульні. Каб трапіць на галоўную пляцоўку ўрачыстага мерапрыемства, дзецям давялося прайсці квест “У госці да казкі”. Каманды збіралі пазл — карту Мінскай вобласці з элементаў-раёнаў. Атрымаць гэтыя элементы можна было, вытрымаўшы выпрабаванні на станцыях “Снежная паляна”, “Ямеля”, “Сіла волатаў”, “Забабоны Бабы Ягі”, “Хакей”, “Навагоднія загадкі”, “Цягні-штурхай”, “Навагодні цір”.

Шлях на мерапрыемства ўпрыгожвалі вырабы, якія навучэнцы ўстаноў адукацыі вобласці прадстаўлялі на конкурсах “Лёд. Кветкі. Фантазія”, “ТэхнаЕлка”, “Калядная зорка”. Чакаючы пачатку прадстаўлення, маленькія госці Салігорска ўбачылі навагодняе шоу мыльных бурбалак і сфатаграфаваліся ў шматлікіх святочных фотазонах.

Павіншаваць дзяцей прыехаў кіраўнік Мінскай вобласці. Сямён Барысавіч Шапіра адрасаваў прысутным найлепшыя пажаданні.

— Новы год — самае цудоўнае свята. У нашай краіне многа робіцца для таго, каб вы раслі ў міры і згодзе, цеплыні і ўтульнасці. Упэўнены, з вас вырастуць цудоўныя настаўнікі і дактары, навукоўцы і міністры, і наогул спецыялісты высокай кваліфікацыі. Працуючы на прадпрыемствах, вашы бацькі ствараюць тыя багацці, якімі ганарыцца наша краіна. Мы будуем моцную, прыгожую Беларусь і чакаем, што вы прымеце гэтую эстафету, — звярнуўся старшыня Мінаблвыканкама да маленькіх удзель­нікаў свята.

На сцэне для дзяцей разгарнулася прадстаўленне — навагодняя казка аб прыгодах Льдзінкі і перамозе дабрыні і сяброўства над усімі няўдачамі. Напрыканцы свята яго ўдзельнікі атрымалі салодкія падарункі. Навагодняе падарожжа ў казку атрымалася незабыўным.

Дар’я РЭВА.
Фота аўтара.

Зваротная сувязь

Мы заўсёды, паважаныя чытачы, на сувязі з вамі. Штодзень у рэдакцыі звіняць тэлефоны, а на электронныя паштовыя скрыні прыходзяць пісьмы. Іх многа, што прыемна. Разам з тым наша сувязь была б непаўнацэннай без асабістых кантактаў. Іх таксама многа. Вы з лёгкасцю пагаджаецеся на інтэрв’ю, даяце патрэбную інфармацыю і натхняеце нашых журналістаў на цікавыя матэрыялы.

А мінулай вясной мы адкрылі для сябе новую форму ўзаемадзеяння з вамі — прэс-тур. Першай журналісцкі дэсант “Настаўніцкай газеты” вельмі цёпла прымала Гомельская вобласць. На гэты раз мы завіталі ва ўстановы адукацыі Мінскай вобласці.

Наш прэс-тур доўжыўся два дні, за якія мы паспелі наведаць 11 устаноў. Усе яны розныя, але ўсюды працуюць адданыя сваёй дзейнасці, творчыя педагогі. У гэтым дадатку вы пазнаёміцеся з імі падрабязней. Мэтай нашага прэс-туру было не столькі знаёмства з гэтымі навучальнымі ўстановамі (хоць усе яны ўразілі разнастайнасцю адукацыйных і выхаваўчых прапаноў), колькі наладжванне больш цеснай зваротнай сувязі.
Як не раз адзначаў наш галоўны рэдактар Вадзім Аляксандравіч Кнышаў, такія паездкі ў людзі неабходны найперш для таго, каб адчуць, што мы з вамі, паважаныя чытачы, на адной хвалі або чаго калектыву “Настаўніцкай газеты” не хапае, каб злавіць гэтую хвалю. Для таго каб гэта зразумець, трэба знаёміцца асабіста, бачыць вашы вочы. Зваротная сувязь патрэбна не толькі на ўроку. Яна частка нашага жыцця. Без яе не атрымаецца плённага ўзаемадзеяння. За два дні мы ўбачылі шмат вачэй, гарачых і стомленых, але ні ў адных не прачыталі абыякавасці, за што, безумоўна, вельмі вам удзячны.

Шчыры дзякуй хочацца сказаць і за канструктыўную гаворку падчас круглых сталоў, на якіх вялася размова не толькі пра педагагічнае жыццё-быццё, але і ўзнімаліся праблемы сучаснай адукацыі. Першы такі круглы стол адбыўся ў Нясвіжскім дзяржаўным каледжы імя Якуба Коласа. Тут рыхтуюць настаўнікаў пачатковай школы, фізічнай культуры, замежнай мовы. Акрамя таго, у каледжы вучацца будучыя графічныя дызайнеры, а таксама спецыялісты па турызме і гасціннасці. Каледж мае добрую матэрыяльную базу і стабільны педагагічны калектыў, што, напэўна, з’яўляецца самым каштоўным.

На сустрэчу з прадстаўнікамі “Настаўніцкай газеты” на чале з яе галоўным рэдактарам В.А.Кнышавым прыйшлі педагогі і навучэнцы каледжа. Дырэктар навучальнай установы Алена Васільеўна Жураўлёва адразу заўважыла, што педагогі даўно з’яўляюцца падпісчыкамі прафесійнага выдання і вельмі ўдзячны за тое, што газета захавала сваю беларускамоўнасць. Акрамя таго, яна адзначыла, што самымі запатрабаванымі з’яўляюцца практыка-арыентаваныя матэрыялы.

Галоўны рэдактар “Настаўніцкай газеты” ў сваю чаргу падкрэсліў, што газета ўвесь час развіваецца. “Мы імкнёмся да таго, каб быць запатрабаванымі на ўсіх узроўнях адукацыі. Для таго каб пашырыць прысутнасць усіх рэгіёнаў на старонках нашага выдання, “Настаўніцкая газета” адкрыла карэспандэнцкія пункты ва ўсіх абласцях рэспублікі. І сёння з намі ўласны карэспандэнт па Мінскай вобласці Дар’я Рэва.

Для нас вельмі важна, каб кожны з вас адчуваў інфармацыйную падтрымку і знаходзіў у газеце нешта карыснае для сябе. Акрамя таго, нам неабходна прафесійная размова і абмеркаванне набалелых пытанняў. Журналісты газеты стараюцца разабрацца ва ўсіх нюансах вашай дзейнасці, але без вашых меркаванняў, разваг мы не зможам лічыцца прафесійным педагагічным выданнем. Мы заўсёды адкрыты для супрацоўніцтва і з гатоўнасцю чакаем вашых матэрыялаў”, — адзначыў Вадзім Аляксандравіч.

Да больш цеснага супрацоўніцтва заклікала і намеснік найстарэйшага ў краіне педагагічнага часопіса “Народная асвета” Святлана Мазурына. Калектыў выдання распрацаваў цэлы пакет практычных матэрыялаў па самых актуальных тэмах, які можна атрымаць, звярнуўшыся ў рэдакцыю. Акрамя таго, супрацоўнікі часопіса распрацавалі майстар-клас па напісанні артыкула, які яны могуць правесці як на базе рэдакцыі, так і навучальнай установы. Не саромейцеся, запрашайце!

Ад сябе хачу сказаць, што і мы, у рэдакцыі газеты, з нецярпеннем чакаем матэрыялаў як з Нясвіжскага каледжа, так і з іншых сярэдніх спецыяльных устаноў краіны. Кропкавыя асабістыя кантакты сведчаць, што ў такіх установах працуюць выдатныя метадысты, здольныя не проста навучыць, а даць практычныя ўменні і навыкі. Нездарма дырэктары школ з вялікім задавальненнем бяруць на працу выпускнікоў педагагічных каледжаў. Іх не трэба вучыць методыцы.

У Смалявіцкай раённай гімназіі дзеля прыезду журналістаў “Настаўніцкай газеты” сабраліся прадстаўнікі педагагічнай грамадскасці з усяго раёна. На сустрэчы была і начальнік аддзела адукацыі, спорту і турызму Смалявіцкага райвыканкама Ілона Юр’еўна Дастанка. І тут мы здолелі адчуць зваротную сувязь. Педагогі цікавіліся актуальнай тэматыкай нашага выдання, гаварылі пра набалелае (тонуць у паперах), а таксама запрашалі на будучыя мерапрыемствы.

Мы ж у сваю чаргу зноў запрашалі да супрацоўніцтва. Вадзім Аляксандравіч не стамляўся падкрэсліваць, што “Настаўніцкая газета” — адкрытае выданне, платформа для прафесійнага абмену і звычайных чалавечых зносін. А намеснік галоўнага рэдактара Уладзімір Уладзіміравіч Фалалееў засяродзіў увагу на сайце нашай газеты і адзначыў, што аўтарамі газеты можна станавіцца і ў віртуальнай прасторы.

“Мы звычайныя людзі і працуем з вамі ў адной галіне. Газета для нас ― гэта газета для вас. Вы наш прэстыж і натхненне, за што вам вялікі дзякуй”, — рэзюмаваў галоўны рэдактар “Настаўніцкай газеты”.

Р.S. Асобны дзякуй за інфармацыйна-арганізацыйнае суправаджэнне прэс-туру “Настаўніцкай газеты” начальніку інфармацыйна-метадычнага цэнтра МАІРА Тамары Анатольеўне Няборскай, прэс-сакратару ўпраўлення адукацыі Мінскага аблвыканкама Вікторыі Гомза, а таксама вадзіцелю, які своечасова дастаўляў нас ва ўсе пункты.

Вольга ДУБОЎСКАЯ.
Фота Алега ІГНАТОВІЧА.

Крэатыўна, па-сучаснаму

Яшчэ за 500 гадоў да нашай эры Канфуцый вывеў простую формулу прафесійнага шчасця для чалавека: “Выберыце сабе работу па душы, і вам не давядзецца працаваць ні дня ў сваім жыцці”. Гучыць проста і геніяльна. Аднак рэалізаваць гэтую думку не так проста, як здаецца на першы погляд.

Зладжаная сістэма

Прафесій і спецыяльнасцей мноства, выбар ускладняюць уплыў на чалавека бацькоў, сяброў, соцыуму, уздзеянне стэрэатыпаў і многае-многае іншае. Выбраць прафесію складана нават сталаму чалавеку, што ўжо казаць пра падлеткаў. Таму прафарыентацыі ўдзяляецца такая пільная ўвага ўсюды, у тым ліку на Міншчыне.

У мінулым навучальным годзе больш за 13 тысяч школьнікаў сталі ўдзельнікамі прафарыентацыйных мерапрыемстваў, арганізаваных установамі прафесійна-тэхнічнай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі Міншчыны. Работа праводзілася з навучэнцамі 1126 устаноў агульнай сярэдняй адукацыі, у тым ліку ў шосты дзень з навучэнцамі 349 устаноў. Для іх праведзена больш за 250 мерапрыемстваў і каля 30 дзён адкрытых дзвярэй. Каб усё гэта ажыццявіць, папрацавалі каля 2200 навучэнцаў і больш за 1000 педагогаў устаноў прафесійнай адукацыі. Колькасць заключаных дагавораў паміж установамі ПТА і ССА і ўстановамі агульнай сярэдняй адукацыі аб правядзенні прафарыентацыйнай работы склала 473.

Падчас арганізацыі прафарыентацыйнай работы ва ўстановах прафесійнай адукацыі Мінскай вобласці вялікая ўвага ўдзяляецца пошуку і выкарыстанню сучасных форм і метадаў інфармавання школьнікаў аб прафесіях і фарміраванню ў іх матывацыі для атрымання прафесійнай адукацыі. Важны напрамак работы — узаемадзеянне з арганізацыямі — заказчыкамі кадраў у рамках сацыяльнага партнёрства пры правядзенні прафарыентацыйнай работы. Стварэнне інфармацыйнага асяроддзя прафарыентацыі — яшчэ адзін важны момант і абавязковая ўмова паспяховай дзейнасці. Акрамя таго, спецыялісты працуюць над арганізацыяй ранняй прафарыентацыі школьнікаў з выкарыстаннем рэсурсаў вытворчага навучання, бізнес-кампаній, аб’яднанняў па інтарэсах.

Прыкладаў паспяховай прафарыентацыйнай работы ва ўстановах ПТА і ССА Міншчыны мноства. Усе гэтыя ўстановы праводзяць дні адкрытых дзвярэй, супрацоўнікі каледжаў і ліцэяў прымаюць удзел у школьных бацькоўскіх сходах, сустракаюцца са школьнікамі, каб расказаць аб сваёй установе і спецыяльнасцях, якія яна прапаноўвае. Рыхтуюцца прэзентацыі, буклеты, відэаролікі аб установах, актыўна выступаюць агітбрыгады. Некаторыя ўстановы, акрамя звычайных мерапрыемстваў, прыдумваюць нестандартныя формы прафарыентацыі. Па цікавы вопыт варта завітаць у Вілейку, Дзяржынск, Маладзечна і Нясвіж. У кожнай з устаноў, аб якіх пойдзе гаворка, пабудавана зладжаная сістэма прафарыентацыйнай работы, праводзіцца шэраг мерапрыемстваў рознага кшталту. Расказаць пра ўсё проста немагчыма, таму прапаноўваем вашай увазе некаторыя моманты.

Прафарыентацыйныя шоу

Вілейскі дзяржаўны каледж — самы яркі прыклад крэатыўнага падыходу да прафарыентацыйнай работы. Святы, што праводзяцца ў каледжы, сталі яго візітнай карткай, ці, як сказалі б сучасныя падлеткі, фішкай. У каледжы выкарыстоўваецца такая форма работы, як дні актыўнага прафарыентавання, у рамках якіх праводзяцца мерапрыемствы “Дзень судака”, “Дранік-шоу”, “Дзень малака”, “Энергія прыгажосці” і многія іншыя. Гэта цікавыя шоу-праграмы, куды запрашаюцца навучэнцы школ і гімназій раёна. Тут дзеці весела бавяць час і незаўважна для сябе даведваюцца больш аб прафесіях і каледжы. Падчас мерапрыемстваў навучэнцы дзеляцца на дзве каманды і на вачах у гасцей гатуюць незвычайныя стравы, а таксама паказваюць свае тэматычныя творчыя выступленні. Школьнікі выступаюць у якасці гледачоў і дэгустатараў. Многія з іх потым прыходзяць у каледж ужо ў якасці навучэнцаў. Арганізаваць цікавы адпачынак для маладых людзей, праверыць прафесійныя навыкі навучэнцаў цяперашніх, а таксама прыцягнуць увагу патэнцыяльных — не на кожным мерапрыемстве ўдаецца справіцца з усімі гэтымі задачамі. Аднак усё гэта з лёгкасцю ажыццяўляюць на шоу-праграмах у Вілейскім дзяржаўным каледжы.

Таксама на базе Вілейскага каледжа арганізаваны курс дапрофільнага навучання “Уводзіны ў прафесію”. Навучэнцы 8-х і 9-х класаў школ горада і раёна ў шосты школьны дзень прыязджаюць ва ўстанову і знаёмяцца з дапамогай педагогаў з асновамі прафесій слесара, цырульніка, вадзіцеля аўтамабіля, зваршчыка. Гэта цудоўная магчымасць паглядзець на прафесію знутры, каб мець аб ёй правільнае ўяўленне і скласці асабістае меркаванне.

Аб прафесіях — з дзіцячага сада

У Маладзечанскім дзяржаўным каледжы прафарыентацыйная работа актыўная і разнастайная. Хочацца звярнуць увагу на вопыт работы па раннім інфармаванні дзяцей аб свеце прафесій, працоўным выхаванні. Адметна, што пачынаюць працаваць з дзецьмі ўжо ў дашкольным узросце.

Трэці год запар супрацоўнікі і навучэнцы Маладзечанскага дзяржаўнага каледжа праводзяць ва ўстановах дашкольнай адукацыі горада Тыдзень прафесійнага майстэрства. Так, сёлета яны завіталі ў яслі-сад № 31 Маладзечна. Каб малышам было цікава, прафарыентацыйная праграма была адначасова і забаўляльнай. У яслях-садзе з’явіліся тры парсючкі, якія прапанавалі дзецям разам будаваць дом. А дапамагалі ім у гэтым навучэнцы каледжа — прадстаўнікі розных спецыяльнасцей. Кожны дзень быў прысвечаны пэўнай прафесіі, спецыяльнасці, і навучэнцы каледжа рыхтавалі для дашкольнікаў цікавае мерапрыемства. У першы дзень муляры паказвалі інструменты і матэрыялы, расказваючы, чым яны адрозніваюцца і для чаго патрэбны. У наступны дзень разам з цеслярамі дзеці даведваліся, як у доме з’яўляюцца дзверы і вокны. Дзяўчаты-швачкі навучылі, як упрыгожыць дом фіранкамі, посцілкамі, фартухамі і іншымі тэкстыльнымі вырабамі. Электрыкі паказалі макет ахоўна-пажарнай сігналізацыі і звярнулі ўвагу на тое, што электрычны ток карысны і небяспечны адначасова. Апошнімі да дзетак завіталі будучыя кухары і афіцыянты, каб навучыць дашкольнікаў гатаваць і прыгожа падаваць смачныя стравы для гасцей, якія прыйдуць у новы дом на наваселле. У гульнявой форме дзеці паспрабавалі сябе ў кожнай з прапанаваных прафесій.

Навучэнцы каледжа з задавальненнем прымаюць удзел у Тыдні прафесійнага майстэрства. Яны старанна і адказна рыхтуюцца, прыдумваюць гульні, загадкі, рэпеціруюць пастаноўкі, вучаць вершы і песні, каб выхаванцам ясляў-сада было цікава, і абавязкова дораць дзецям падарункі, якія дапамогуць ім больш даведацца аб прафесіях. І яшчэ адзін цудоўны падарунак сваім малодшым сябрам падрыхтавалі навучэнцы каледжа: яны добраўпарадкавалі адну з гульнявых веранд. За іх работай пільна сачылі малышы, такім чынам яшчэ бліжэй знаёмячыся з будаўнічымі прафесіямі. Пазней супрацоўнікі і навучэнцы каледжа паўдзельнічалі ў святкаванні выпуску групы ясляў-сада, арганізаваўшы святочную праграму. Мерапрыемствы тыдня мелі вялікі рэзананс у горадзе, і цяпер многія дашкольныя ўстановы жадаюць супрацоўнічаць з каледжам.

Рэклама — рухавік прафарыентацыі

У Абласным аграрна-тэхнічным прафесійным ліцэі ў мэтах прафарыентацыі разгарнулі маштабную рэкламную кампанію, а таксама зрабілі стаўку на сродкі пазавучэбнай дзейнасці.

Педагогі ліцэя ўдзяляюць вялікую ўвагу супрацоўніцтву з установамі адукацыі, установамі дадатковай адукацыі і іншымі сацыяльнымі інстытутамі ў рабоце па прафесійнай арыентацыi вучняў. На працягу некалькіх гадоў ліцэй цесна ўзаемадзейнічае з Дзяржынскім цэнтрам творчасці дзяцей і моладзі, эколага-турыстычным цэнтрам “Станькава” ў сферы дадатковай адукацыі. У 2015/2016 навучальным годзе на базе ліцэя працавалі чатыры аб’яднанні па інтарэсах: студыя эстрадных спеваў “Сузор’е талентаў”, студыя танца “Віраж”, аб’яднанне па інтарэсах дэкаратыўна-прыкладной творчасці “Глорыя”, аб’яднанне ваенна-патрыятычнай накіраванасці “Меткі стралок”. У іх былі заняты 60 чалавек, сярод якіх былі як навучэнцы каледжа, так і навучэнцы школ Дзяржынска. Наведваючы аб’яднанні, школьнікі бліжэй знаёміліся з ліцэем, яго атмасферай, а таксама шмат даведваліся пра яго ад сваіх сяброў — навучэнцаў ліцэя, разам з якімі займаліся. Некалькі школьнікаў, якія ў мінулым годзе наведвалі аб’яднанні па інтарэсах на базе ліцэя, сёлета сталі яго навучэнцамі.

Рэклама — рухавік не толькі прагрэсу, але і прафарыентацыі. Для таго каб прыцягнуць дзяцей да паступлення ў ліцэй, яго супрацоўнікі стараюцца ствараць станоўчы імідж установы, а таксама максімальна распаўсюджваць інфармацыю аб ёй у горадзе і рэгіёне. Так, відэаролік аб ліцэі дэманструецца перад пачаткам кінасеансаў у гарадскім кінатэатры, рэкламныя лісты размешчаны ва ўсіх установах раёна і найбліжэйшых рэгіёнаў, інфармацыя пра ліцэй ёсць на шчытах на базавых прадпрыемствах, на прыпынках аўтатранспарту і чыгуначных станцыях, інфармацыйна-рэкламныя паведамленні часта з’яўляюцца ў прэсе і на папулярных інтэрнэт-парталах. Добры імідж установе ствараюць і яе навучэнцы — удзельнікі аб’яднанняў па інтарэсах мастацкага профілю, чые выставы і выступленні праходзяць на высокім узроўні. Так, навучэнцы нават замахнуліся на мюзікл і стварылі пастаноўку “Вечары на хутары каля Дзіканькі”, якая была высока ацэнена гледачамі.

Яшчэ адным напрамкам прафарыентацыі Абласнога аграрна-тэхнічнага прафесійнага ліцэя з’яўляецца работа з установамі адукацыі горада па дагаворах аб прафесійным супрацоўніцтве. Так, быў заключаны дагавор паміж ліцэем і гімназіяй № 1 Дзяржынска. Цяпер праводзяцца заняткі са старшакласнікамі, якія забяспечваюць дапрофільную падрыхтоўку, сумесныя творчыя конкурсы і сустрэчы, майстар-класы на базе ліцэя, мэтавыя семінары, бацькоўскія сходы ў гімназіі з удзелам прадстаўнікоў ліцэя. Хлопчыкі і дзяўчынкі з гімназіі паспелі ўжо непасрэдна азнаёміцца з прафесіямі зваршчыка, кухара, трактарыста — пабывалі на майстар-класах навучэнцаў ліцэя, а потым і самі спрабавалі нешта рабіць. Гэта дае магчымасць дзецям рэальна ацаніць усе плюсы і мінусы пэўнай прафесіі і зрабіць свой выбар. Дзякуючы праведзенай рабоце, у 2016 годзе 10 вучняў гімназіі № 1 сталі навучэнцамі ліцэя.

Дні актыўнага адпачынку і прафарыентацыі

Дзень актыўнага адпачынку прапаноўваюць правесці ў Нясвіжскім дзяржаўным каледжы імя Якуба Коласа. Менавіта так называецца мадэль дапрофільнай прафарыентацыі школьнікаў, якая рэалізоўваецца ў каледжы. Для гасцей установы кожную суботу праводзяць тэматычныя мерапрыемствы, накіраваныя на знаёмства з навучальнай установай, са спецыфікай педагагічнай дзейнасці. Адначасова гэтыя мерапрыемствы дапамагаюць фарміраваць камунікатыўныя якасці, развіваць арганізатарскія здольнасці, уменне ўзаемадзейнічаць, праяўляць ініцыятыву і творчасць. Асобным блокам прадстаўлены заняткі, накіраваныя на ацэнку ўласных магчымасцей у асваенні замежных моў і фізічнай культуры.

Як працуе мадэль? Кожную суботу ў каледж прыязджаюць навучэнцы школ Нясвіжскага і найбліжэйшых раёнаў. План мерапрыемстваў складзены на паўгоддзе і загадзя быў дасланы ў аддзелы адукацыі, спорту і турызму розных раёнаў. Навучэнцы і педагогі каледжа рыхтуюць для гасцей разнастайныя мерапрыемствы. Кожны тыдзень выбіраецца новая тэма, і суботнія мерапрыемствы актуалізуюць пэўныя кампетэнцыі, якія адпавядаюць адной са спецыяльнасцей каледжа. Мерапрыемствы разлічаны на вучняў 6—9 класаў, носяць творчы і гульнявы характар і праводзяцца ў трох кірунках: спартыўны блок, творчыя заняткі, сацыяльныя актыўнасці. Падчас мерапрыемстваў непасрэдна аб прафесіях не расказваецца, не даецца інфармацыя аб іх, але, удзельнічаючы ў конкурсах, выконваючы заданні, школьнікі развіваюць у сабе кампетэнцыі, неабходныя для той ці іншай спецыяльнасці. Такім чынам прафарыентацыя праводзіцца не яўна, а апасродкавана.

Напрыклад, у мінулую суботу мерапрыемствы ў каледжы былі аб’яднаны тэмай “Фестываль нацыянальных культур” і мелі мэту актуалізаваць кампетэнцыі настаўніка фізічнай культуры і настаўніка замежнай мовы. Для дзяцей, якія прыехалі ва ўстанову, быў праведзены спартыўна-пазнавальны дайджэст “Варыяцыі з мячом”. У якасці творчых заняткаў прайшлі музычны кірмаш “Ад Нясвіжа да Парыжа” і лінгвістычны квест “Па краінах і кантынентах”. У канцы для гасцей арганізавалі ролевую гульню “Наведванне штаб-кватэры ААН”.

Наколькі карысная для ўстановы такая форма работы, у каледжы ўжо адчулі. Вынікі мінулага года паказалі, што ва ўстанову прыйшлі матываваныя і зацікаўленыя навучэнцы, гатовыя працаваць і вучыцца.

Прафарыентацыя займае важнае месца ў дзейнасці ўстаноў адукацыі, бо яна звязвае сістэму адукацыі з эканомікай, патрэбы навучэнцаў — з іх будучыняй. Для дабрабыту грамадства неабходна, каб кожны выпускнік знаходзіў найбольш поўнае прымяненне сваім інтарэсам, схільнасцям, не губляў дарэмна час, сілы ў пошуках свайго месца ў сістэме грамадскай вытворчасці, месца, на якім мог бы прыносціь найбольшую карысць і атрымліваць вялікае задавальненне ад сваёй працы. Паспяховы вопыт работы ўстаноў адукацыі Міншчыны можа быць карысным у дасягненні гэтай мэты.

Дар’я РЭВА.
Фота прадастаўлена Вілейскім дзяржаўным каледжам.

Бязмежны “Патэнцыял”

На адкрытай маскоўскай прыродазнаўчай канферэнцыі школьнікаў “Патэнцыял” каманда Мінскай вобласці прадэманстравала, што патэнцыял беларускіх вучняў надзвычай высокі. 9 узнагарод рознага кшталту прывезлі дзеці дадому з расійскай сталіцы.

Канферэнцыя школьнікаў “Патэнцыял” праводзіцца ў ліцэі № 1502 пры Маскоўскім энергетычным інстытуце штогод з 1992 года, за гэты час у ёй прынялі ўдзел больш за 3 тысячы адораных школьнікаў з Расіі і краін СНД. На канферэнцыі слухаюць і абмяркоўваюць навукова-даследчыя работы вучняў у секцыях фізікі, матэматыкі, інфарматыкі, экалогіі, хіміі, біялогіі, энергазберажэння, робататэхнікі.
Сёлета ў юбілейнай, 25-й, канферэнцыі прынялі ўдзел 217 чалавек. Беларусь на міжнародным форуме прадстаўлялі дэлегацыі з Мінскай вобласці, Мінска, Брэста і Баранавіч. Дзеці не толькі працавалі ў рамках секцый, але і ўдзельнічалі ў мерапрыемствах пазнавальнага, развіццёвага і метадычнага характару. Яны наведалі лекцыі, майстар-класы па фізіцы і хіміі, лабараторыю “Эксперыментарыум” у ліцэі № 1502, прынялі ўдзел у дыскусійным клубе, камандных спаборніцтвах па розных прадметах.Бліскуча на канферэнцыі выступіла каманда Мінскай вобласці. Пераможцамі і ўладальнікамі дыпломаў I ступені сталі Юлія Капытка, навучэнка сярэдняй школы № 1 Нясвіжа, з праектам “Першасная ацэнка ўрадлівасці і экалагічнага стану некаторых тыпаў глеб Нясвіжскага раёна” і Антон Апановіч, навучэнец Нясвіжскай гімназіі, з работай “Неабдумана пакінутая шкляная бутэлька з вадкасцю — ініцыятар ляснога пажару”.
Дыплом II ступені атрымала Ксенія Цішэвіч, навучэнка сярэдняй школы № 4 Нясвіжа, якая даследавала “Некаторыя кавалкава-лінейныя функцыі”.
“Бронзу” ў гэтым спаборніцтве даследчыкаў атрымалі Яўген Заброцкі, навучэнец гімназіі № 3 Салігорска (праект “Сюррэалістычны воўк”), Анастасія Кавалеўская, навучэнка вілейскай гімназіі № 2 (праект “Трыкутнікі ў графах”), Яна Яўстрат, навучэнка сярэдняй школы № 1 Нясвіжа (праект “Мадэль рухавіка Стырлінга”), і Анастасія Верстакоўская, якая вучыцца ў Нясвіжскай гімназіі (праект “Даследаванне гуку іанафона”).
Заахвочвальным дыпломам былі адзначаны работы Аляксандра Клюцука, навучэнца гімназіі № 1 Салігорска, а таксама Анастасіі Калошынай і Ядвігі Неўдах, якія вучацца ў Мінскім дзяржаўным абласным ліцэі.

Дар’я РЭВА.

За значнымі дасягненнямі — штодзённая велізарная праца

— Лета — гарачая пара, — сцвярджае начальнік аддзела адукацыі, спорту і турызму Старадарожскага райвыканкама Мінскай вобласці Сяргей Іванавіч Усік. Толькі праводзілі выпускнікоў са школьнага двара ў дарослае жыццё, як у новыя клопаты акунуліся — аздараўленне дзяцей і падрыхтоўка ўстаноў адукацыі да новага навучальнага года. Адпачываць не прыходзіцца. Але поспехі 2014/2015 навучальнага года падтрымліваюць і матывуюць да працы і новых перамог. Сяргей Іванавіч УСІК — госць нашай чарговай “Суботняй планёркі”.

— Назавіце, калі ласка, галоўныя падзеі, якія адбыліся ў сістэме адукацыі Старадарожскага раёна ва ўжо мінулым навучальным годзе?
— У першую чаргу гэта, вядома ж, нашы выпускнікі. Сёлета іх у нас 179 чалавек. Прыемна, што 24 выпускнікі за сваю вучобу адзначаны 23 залатымі і 1 сярэбраным медалём. За іх высокімі дасягненнямі стаіць штодзённая велізарная праца педагогаў, усёй сістэмы адукацыі раёна. Нашы выпускнікі зараз паспяхова здаюць ЦТ, і, спадзяёмся, 1 верасня яны стануць студэнтамі прэстыжных ВНУ краіны.
Сярод знамянальных падзей мінулага года таксама перамога зборнай каманды нашага раёна ў Рэспубліканскім турніры юных фізікаў, якая атрымала дыплом ІІІ ступені. У склад каманды ўвайшлі юныя аматары фізікі з гімназіі і сярэдняй школы № 2 Старых Дарог. Да інтэлектуальных спаборніцтваў іх рыхтавалі настаўнікі фізікі — Галіна Аляксандраўна Стром з гімназіі і Валянціна Іванаўна Шулікоўская з сярэдняй школы № 2.
Пад кіраўніцтвам настаўніцы інфарматыкі сярэдняй школы № 3 Старых Дарог Алены Фёдараўны Русаковіч вучань 10 класа Ілья Карпук з праектам SBox атрымаў дыплом І ступені на Рэспубліканскім конкурсе “#IT_link” у намінацыі “IT-ідэя”.
Па выніках 2014 года Языльская сярэдняя школа стала пераможцай сярод устаноў адукацыі Мінскай вобласці ў намінацыі “Лепшая ўстанова адукацыі ў выхаванні культуры здароўя і фарміравання здаровага ладу жыцця”. Калектыў школы актыўна далучае да сваіх мерапрыемстваў знакамітых беларускіх спартсменаў, праводзіць майстар-класы, арганізоўвае забегі “Языльскія старты”, лёгкаатлетычныя святы “Дзень бегуна”. У красавіку, напрыклад, на базе ўстановы праходзіла вучоба дырэктараў раёна па тэме “Фарміраванне культуры здаровага ладу жыцця вучняў праз стварэнне цэласнай сістэмы фізкультурна-аздараўленчай і спартыўна-масавай работы ў 6-ты школьны дзень”, пасля чаго ўдзельнікі мерапрыемства прынялі ўдзел у эстафеце. Я таксама ўдзельнічаў у тым забегу. Прызнаюся, што было ганарова бегчы з чэмпіёнамі свету і Еўропы па бегу. Мы не толькі атрымалі шмат пазітыўных эмоцый і зарад бадзёрасці, але і павучылі кіраўнікоў устаноў адукацыі арганізоўваць масавыя мерапрыемствы.

— Доўгачаканае лета для школьнікаў наступіла. Што цікавае для дзяцей, моладзі раёна сёлета падрыхтавалі ўстановы і ўпраўленне адукацыі Старых Дарог?
— Лета — гарачая пара, таму што даводзіцца адначасова займацца аздараўленнем дзяцей і падрыхтоўкай устаноў адукацыі да новага навучальнага года. Гэтым летам у нас будзе працаваць 28 аздараўленчых лагераў — усе тры месяцы! Гэта і кругласутачныя, і дзённага знаходжання, і профільныя, і палатачныя, і перасовачныя. Цэлае лета дзеці будуць знаходзіцца пад наглядам педагогаў і з карысцю для сябе праводзіць летнія канікулы.
З 1 па 9 чэрвеня адбыўся перасовачны турыстычны лагер. Школьнікі наведалі месцы баявой славы Старадарожскага раёна. Усяго ў нас 103 помнікі часоў Вялікай Айчыннай вайны. Каля вёскі Сінегава збудаваны мемарыял у гонар воінаў 121-й стралковай дывізіі ва ўрочышчы “Гасцінскі брод”, якая паспяхова змагалася з нямецка-фашысцкімі захопнікамі. За 9 дзён дзеці пабывалі ва ўсіх гэтых памятных мясцінах, дзе праводзілі мітынгі, запрашалі на сустрэчы ветэранаў, прадстаўнікоў грамадскасці. Сёлета мы святкавалі значную для краіны падзею — 70-годдзе Вялікай Перамогі, і прыемна, што патрыятычная тэматыка цікавіць нашу моладзь.
Заканчваецца першая змена ў стацыянарным лагеры “Крынічка”, дзе адпачывалі і ўмацоўвалі сваё здароўе не толькі дзеці з нашага Старадарожскага раёна, але і 25 школьнікаў з Капыльскага раёна. Першая змена мела экалагічную накіраванасць.
12 чэрвеня адкрыўся профільны палатачны археалагічны лагер. Пад кіраўніцтвам старшага навуковага супрацоўніка Інстытута гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Алега Іова 22 вучні пачалі раскопваць курганы і ўжо знайшлі рэшткі глінянага гаршка. Мяркуецца, што гэты посуд ХІ ці ХІІ стагоддзя. Вучым дзяцей праводзіць раскопкі, выхоўваем у іх любоў да малой радзімы, развіваем цікавасць да гісторыі краіны, а таксама знаходзім артэфакты, якія могуць паслужыць нашай навуцы.
З 15 чэрвеня на базе сярэдняй школы № 2 Старых Дарог пачаў работу лагер працы і адпачынку. Па дамоўленасці з кіраўніцтвам ЖКГ школьнікі будуць прыбіраць вуліцы горада, тэрыторыі ўстаноў. Працаваць яны будуць тры гадзіны ў першай палове дня, а пасля смачнага сытнага абеду для іх будуць арганізаваны цікавыя гульні, мерапрыемствы. Такім чынам, мы паспрабуем сфарміраваць у дзяцей пачуццё адказнасці за свой дом, тэрыторыю, за экалогію. Акрамя таго, яны змогуць зарабіць каля мільёна рублёў за 18 дзён.
У ліпені — жніўні будуць арганізаваны лагеры працы і адпачынку на базе сельскіх школ, дзе вучні будуць аказваць дапамогу сельскагаспадарчым прадпрыемствам.
На базе гімназіі створаны летнік для адораных дзяцей, дзе яны паглыблена займаюцца па сваіх любімых прадметах — фізіцы, матэматыцы, англійскай, беларускай, рускай мове. Мы лічым гэта пэўным этапам падрыхтоўкі да рэспубліканскіх алімпіяд.

— Як ідзе падрыхтоўка ўстаноў адукацыі раёна да пераходу на профільнае навучанне на старшай ступені агульнай сярэдняй адукацыі?
— Пасля папярэдняга камплектавання, якое прайшло ў канцы мая, магу сказаць, што профільнае навучанне будзе арганізавана ва ўсіх гарадскіх установах адукацыі — трох школах і гімназіі Старых Дарог.
Плануем адкрыць профільныя класы або групы яшчэ на базе дзвюх сельскіх школ — Пастовіцкай і Крываносаўскай. На жаль, сёння пакуль не кожная сельская школа можа арганізаваць профільнае навучанне для сваіх старшакласнікаў, але мы працуем над гэтым пытаннем, шукаем магчымасці.

Святлана КІРСАНАВА.

У аснове пераемнасці — прагназаванне развіцця асобы дзіцяці

Забеспячэнне бесперапыннасці ў адукацыі дзіцяці з улікам яго індывідуальных асаблівасцей, патрэб сям’і і грамадства стала асноўнай тэмай нашай гутаркі з дырэктарам Дукорскага дзіцячага сада — сярэдняй школы Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці Мікалаем Уладзіміравічам Панюшэнкам. Нядаўна гэтая навучальная ўстанова была пляцоўкай семінара для кіраўнікоў устаноў адукацыі рэгіёна “Суправаджэнне педагагічных работнікаў устаноў дашкольнай і агульнай сярэдняй адукацыі ў забеспячэнні пераемнасці дашкольнай і агульнай сярэдняй адукацыі”. А сёння Мікалай Уладзіміравіч дзеліцца назапашаным вопытам на старонках нашай газеты.

— Мікалай Уладзіміравіч, здаецца, пра неабходнасць пераемнасці ўсё сказана, але пытанні ўсё роўна ўзнікаюць, прычым як з боку бацькоў, так і настаўнікаў.
— Калі кажуць аб пераемнасці дашкольнай і агульнай сярэдняй адукацыі, на першы план выходзіць праблема гатоўнасці дзяцей да навучання ў школе, якая ўзнікла ў сувязі з эксперыментамі па навучанні шасцігодак. Звыклыя метады работы пацярпелі фіяска. Больш за тое, не заўсёды спраўджваюцца прагнозы школьнай паспяховасці дзяцей і аказваюцца правільнымі тлумачэнні іх няўдач. Вось прыходзіць сімпатычнае выхаванае дзіця з інтэлігентнай сям’і. Бацькі ўдзяляюць яму шмат увагі, развіваюць як могуць, таму яно і чытае, і лічыць. Здавалася б, чаго яшчэ хацець ад будучага першакласніка? Толькі вучы яго — і атрымаецца выдатнік. А не атрымліваецца.
Узнікала праблема нават на ўзроўні асваення праграмы. Здавалася, што яе вырашыць можна: раз дзеці дрэнна вучацца, значыць, дрэнна гатовыя. А раз дрэнна, трэба рыхтаваць лепш. Напрыклад, з пяці гадоў. І пад гэтым “лепш” разумелася “чытаць, лічыць” і г.д. І зноў нічога не атрымлівалася, таму што нельга нічога зрабіць з дзіцем з дапамогай механічнага зніжэння планкі навучання, ігнаруючы законы яго псіхалагічнага развіцця.

— У чым жа, на ваш погляд, сутнасць гатоўнасці?
— У шырокім плане пад гатоўнасцю да школы разумеюць такі ўзровень псіхічнага развіцця дзяцей, які дазваляе ім досыць лёгка адаптавацца да новых умоў жыцця і дзейнасці, авалодваць ведамі, уменнямі, нормамі і правіламі паводзін, выяўляючы пры гэтым неабходны ўзровень актыўнасці.
Кожная новая ступень жыцця патрабуе ад дзіцяці пэўнай гатоўнасці — уключацца ў ролевыя гульні, адправіцца без бацькоў у лагер. Калі дзіця з-за праблем свайго развіцця не можа гуляць з іншымі дзецьмі, яно не зможа ўдзельнічаць у ролевай гульні. Калі яно не гатова ехаць у лагер без бацькоў, аздараўленчы адпачынак стане для яго катаваннем.
Але наіўна меркаваць, што можна прадухіліць нейкія складанасці ў яго жыцці, апярэджваючы падзеі. Існуе логіка асобаснага развіцця: чалавек не можа ў сваім развіцці перайсці на новы этап, калі ён не перажыў, не пражыў паўнавартасна этап папярэдні. Каб дзіця з дашкольніка ператварылася ў школьніка, яно павінна якасна змяніцца. У яго павінны развіцца новыя фізічныя і псіхічныя функцыі.

— І чым адрозніваецца дзіця, гатовае да школы?
— Па-першае, такое дзіця павінна ўмець бачыць вучэбную задачу, прымаць яе. Д.Б.Эльконін так і гаварыў пра гэта: першы паказчык гатоўнасці да школы — “прыём вучэбнай задачы”. Калі настаўнік спрабуе растлумачыць вучням сэнс множання на прыкладзе абкладзенай пліткай кухні, а яны пачынаюць задаваць пытанні пра колер пліткі, краму, у якой яе купілі, пра тое, якая машына столькі пліткі прывезла, то гэта значыць, што яны не могуць прыняць вучэбную задачу, не бачаць яе. Чаму? Таму што не гатовыя да школьнага навучання.
Па-другое, дзіця, гатовае да школьнага навучання, умее вылучаць агульны спосаб дзеяння. Яно здольнае ахапіць сітуацыю цалкам, яе сэнсавы складнік. Дзіця дашкольнага ўзросту на яго месцы будзе дзейнічаць фармальна. Напрыклад, на адных занятках у дзіцячым садзе выхавальніца напісала на дошцы прыклад: “5-1”. Дзеці павінны былі прыдумаць задачу па гэтым запісе. І адзін хлопчык задачу прыдумаў: “У мамы было пяцёра нажніц. Адны яна ўзяла і з’ела. Колькі нажніц засталося?” Апускаем характарыстыку хлопчыка. Цікава, што адказалі іншыя дзеці. Яны адказалі: “Засталося чацвёра нажніц”. На поўным сур’ёзе. Ніхто не засмяяўся. Ну, і сапраўды. Пяць — гэта адзін і чатыры. Адны нажніцы прыбралі, чацвёра засталося. Умеюць лічыць гэтыя малыя? Умеюць. Гатовыя яны да школы? Не гатовыя.
Трэці складнік гатоўнасці да школы — з’яўленне спецыфічнай самаацэнкі. Праводзілася даследаванне самаацэнкі ў дзяцей дашкольнага ўзросту і малодшых школьнікаў. Для гэтага выкарыстоўваўся шэраг сюжэтных малюнкаў. Напрыклад, на малюнку адлюстроўвалася горка. Па ёй на лыжах з’язджае хлопчык. А на наступным малюнку ён ляжыць у гурбе, лыжы ў розныя бакі тырчаць. Або: дзяўчынка падымае вядро з вадой. А на другім малюнку вядро ўпала, вада разлілася. Дзецям задавалася пытанне: “Чаму так атрымалася? У чым прычына няўдач?”
Што адказваюць дашкольнікі? Горка крутая, вядро цяжкае. А школьнікі? Хлопчык не вельмі добра ўмее катацца на лыжах. Дзяўчынка недастаткова моцная, каб падняць вядро. Але хлопчык, дадавалі яны, патрэніруецца і навучыцца з’язджаць. Дзяўчынка таксама падрасце і абавязкова з вядром будзе спраўляцца. Пра што гэта сведчыць? Аб розным падыходзе да жыцця. Дашкольнікі яшчэ не вылучаюць сябе з навакольнай рэчаіснасці ў якасці суб’ектаў дзейнасці. Займеннік “я” для іх татальны: не “я” ў канкрэтнай дзейнасці, а “я” наогул, у цэлым. Пры такім поглядзе на жыццё яго не тое што першая “двойка” або “тройка”, яго “васьмёрка” вельмі засмуціць. Бо калі “я” намаляваў не вельмі добра, значыць — “я” дрэнны. Гэта значыць — мяне любіць не будуць.
І, нарэшце, чацвёрты складнік: дзіця дашкольнага ўзросту жыве ў гульнявой прасторы. Яго цікавіць сюжэт, але зусім не цікавіць працэсуальны бок дзейнасці. Здавалася б, гэта парадокс, бо дашкольнік і думае толькі ў час дзеяння, але ён не рэфлексуе спосабы сваёй дзейнасці. Калі задача ў яго не атрымліваецца, ён скажа: “А я як быццам зрабіў!”

— Але паказчыкам гатоўнасці да школьнага жыцця і вучэбнай дзейнасці з’яўляецца сукупнасць узроставых норм псіхічнага, фізічнага і адукацыйнага ўзроўняў менавіта шасцігадовых дзяцей?
— Вывучэнне кампанентаў гатоўнасці да школы дае магчымасць скласці цэласнае ўяўленне пра асобу дзіцяці, вызначыць ступень яго гатоўнасці да школы, а таксама тыя галіны, дзе той ці іншы паказчык гатоўнасці недастаткова выяўлены. Прагназаванне развіцця асобы — адна з найважнейшых умоў ажыццяўлення пераемнасці ў рабоце ўстаноў дашкольнай і агульнай сярэдняй адукацыі.
Пры ажыццяўленні пераемнасці ў рабоце педагогаў узнікае шэраг праблем.
Фармалізацыя працэсу пераемнасці заключаецца ў рознапалярным выкарыстанні метадаў і форм арганізацыі адукацыйнага працэсу. Калі педагогі ўстаноў дашкольнай адукацыі спалучаюць падгрупавое, індывідуальнае ўзаемадзеянне з дзецьмі, то настаўнікі пачатковых класаў практыкуюць парныя, індывідуальныя (з перавагай франтальных) формы ўзаемадзеяння з навучэнцамі.
Нягледзячы на тое, што педагогі дашкольнай і пачатковай адукацыі паспяхова выкарыстоўваюць адукацыйныя праграмы і методыкі, якія маглі быць “скразнымі” для абедзвюх структур, дыдактычнай пераемнасці няма.
Не менш значнай праблемай практычнай пераемнасці з’яўляецца каардынацыя дзейнасці ўстаноў дашкольнай і першай ступені агульнай сярэдняй адукацыі ў супрацоўніцтве з сям’ёй па падрыхтоўцы дзяцей да школы. Розны культурна-адукацыйны ўзровень бацькоў стварае цяжкасці ва ўзгадненні агульнай праграмы супрацоўніцтва. З іншага боку, бацькі цяпер вельмі зацікаўлены ў якаснай падрыхтоўцы дзяцей да навучання ў школе.

— Тым не менш кожная ўстанова адукацыі працуе над праблемай захавання, узбагачэння і развіцця таго патэнцыялу, які закладваецца ў дашкольнай установе. Зразумела, не выключэнне і ваш вучэбна-педагагічны комплекс. Але ж вам, напэўна, працаваць у гэтым рэчышчы прасцей?
— Сапраўды, забеспячэнню пераемнасці спрыяе тое, што наша ўстанова адукацыі — гэта вучэбна-педагагічны комплекс. Разам з тым пытанні па пераемнасці ўключаны ў гадавы план работы нашай школы. І ў плане прадугледжана работа па пераемнасці па чатырох напрамках: метадычная работа, работа з бацькамі, з дзецьмі, медыка-псіхалагічная работа. Ужо сам будынак, рэжым дня, ціхая і спакойная абстаноўка пераход дзіцяці да школьнага жыцця робяць камфортным. Настаўнікі пачатковых класаў і выхавальнікі цесна ўзаемадзейнічаюць паміж сабой, каб адаптацыя да новых умоў прайшла хутка.
Такое ўзаемадзеянне ажыццяўляецца праз правядзенне пасяджэнняў метадычнага аб’яднання, педсаветаў, у прыватнасці, у гэтым годзе мы правялі педагагічны савет “Арганізацыя супрацоўніцтва педагогаў, навучэнцаў і бацькоў у адукацыйным працэсе. Праблемы пераемнасці дашкольнай і агульнай сярэдняй адукацыі”. І формы педагагічнага ўзаемадзеяння на дашкольным узроўні і ўзроўні першай ступені агульнай сярэдняй адукацыі разнастайныя: адкрытыя заняткі і ўрокі, гутаркі, выставы педагагічнай літаратуры і інш.
Выхавальнікі і настаўнікі пачатковых класаў, настаўнік-дэфектолаг, музычны работнік наведваюць пазакласныя мерапрыемствы, знаёмяцца з распарадкам дня дашкольнай групы, прыходзяць на заняткі ў садзе і ў 1 класе. У нашым вучэбна-педагагічным комплексе адкрыты пункт карэкцыйна-педагагічнай дапамогі, дзе выхаванцы з парушэннямі маўлення могуць атрымаць дапамогу настаўніка-дэфектолага і пры неабходнасці працягнуць заняткі на першай ступені агульнай сярэдняй адукацыі.
Выхавальнік дашкольнай адукацыі, настаўнік-дэфектолаг і псіхолаг характарызуюць дзіця, яго гатоўнасць да вучэбнай дзейнасці, асаблівасці сацыяльна-асобаснага развіцця. У канцы года на кожнае дзіця складаецца псіхолага-педагагічная характарыстыка, праводзіцца медыцынскі агляд.
Не толькі педагогі, але і дзеці цесна ўзаемадзейнічаюць адно з адным. Былыя выхаванцы дзіцячага садка кожны дзень на перапынках імкнуцца пабываць у дзіцячым садзе. Яны расказваюць пра свае поспехі ў вучобе, цікавяцца сваімі малодшымі таварышамі (група рознаўзроставая), хочуць пазнаёміцца з новенькімі. А малодшыя таварышы з цікавасцю слухаюць іх, спрабуюць пераймаць, каб таксама хутчэй пайсці ў школу. У іх складваецца добрая матывацыя да вучэбнай дзейнасці. Школьнікі (былыя выпускнікі сада) з задавальненнем удзельнічаюць у ранішніках, акцыях дзіцячага сада.
Для дашкольнікаў арганізоўваюцца экскурсіі ў школу, яны ўдзельнічаюць у лінейках, выставах, фізкультурных забаўках, таму яны добра знаёмы з класамі, кабінетамі, бібліятэкай, сталовай, спартзалай, музеем, а галоўнае — добра ведаюць сваю першую настаўніцу і аднакласнікаў. Старэйшыя школьнікі ахвотна прымаюць іх у свае шэрагі.

— Яшчэ адной важнай характарыстыкай школьніка-пачаткоўца з’яўляецца яго гатоўнасць адсядзець 45 хвілін урока. У садку ж заняткі амаль у два разы карацейшыя.
— Так, важным звяном у ажыццяўленні пераемнасці ў вучэбна-пазнавальнай дзейнасці з’яўляецца ўрок. Урок у пачатковым звяне — гэта працяг заняткаў, якія праводзіліся ў дзіцячым садзе, дзе асноўным відам дзейнасці дзіцяці была гульня. Педагогі на сваіх уроках умела і арганічна спалучаюць гульнявыя моманты з мэтамі і зместам урока. Гульня становіцца як бы своеасаблівым “эмацыянальным правадніком”, які забяспечвае камфортную абстаноўку на ўроку і з’яўляецца сродкам рэалізацыі творчага патэнцыялу дзіцяці. Настаўнікі-прадметнікі будуюць сваю дзейнасць так, каб спачатку выкарыстоўваць на ўроках знаёмыя дзецям формы работы, а затым паступова ўводзяць новыя. Педагогі шырока практыкуюць работу ў парах і групах, ужываюць ролевыя гульні, камп’ютарныя праграмы, дадатковы матэрыял, заахвочваюць самастойны пошук.

— Мікалай Уладзіміравіч, асобна хочацца спытаць пра бацькоў, якіх, зрэшты, таксама трэба рыхтаваць да таго, што іх дзіця пойдзе ў школу. Якую работу праводзіце з татамі і мамамі, каб яны станавіліся партнёрамі, якіх аб’ядноўваюць ідэі школы?
— Сёння яшчэ існуе неабходнасць у фарміраванні бацькоўскай актыўнай пазіцыі раўнапраўнага ўдзельніка адукацыйнага працэсу. У сувязі з гэтым у нас практыкуюцца такія формы супрацоўніцтва з бацькамі, як дні адкрытых дзвярэй, сумесныя святы і спартыўныя мерапрыемствы, выставы творчасці і г.д. Арганізоўваем дзелавыя сустрэчы з бацькамі і настаўнікамі пачатковых класаў, настаўнікам-дэфектолагам, педагогам-псіхолагам, дзе ў форме дыскусіі ўдакладняем, якая пазіцыя бацькоў па пытаннях падрыхтоўкі дзяцей. Дапамагаем бацькам годна прайсці пачатковы перыяд навучання іх дзіцяці ў школе. Прапануем ім заданні, гульнявыя практыкаванні, выставу літаратуры, анкетаванне “Падрыхтоўка дзяцей да школы”, тэсты “Ці гатовыя вы аддаць дзіця ў школу?”.
У лістападзе праводзілі арганізацыйны сход бацькоў, якія жадаюць аддаць сваіх дзяцей у школу. Таты і мамы атрымалі агульнае ўяўленне аб сістэме работы з дзецьмі ў школе, аб патрабаваннях, якія прад’яўляюцца да дзяцей настаўнікам 1 класа. У маі ўвазе бацькоў прапануем адкрытыя заняткі ў садзе і 1 класе. Шырока выкарыстоўваем інфармацыйны стэнд “Праблемы перадшкольнай падрыхтоўкі”, дзе бацькі могуць даведацца пра характарыстыкі адаптацыі да школы, формы навучання дзяцей у дамашніх умовах, пра павышэнне матывацыі, такую псіхалагічную з’яву, як крызіс сямі гадоў.
Размясцілі інфармацыю для бацькоў і на сайце школы. Прапануем ім перасоўку “Гатоўнасць дзіцяці да школы”, дзе бацькі самі спакойна могуць ацаніць неабходнасць падрыхтоўкі дзяцей да школьнага навучання. У цэлым умовы вучэбна-педагагічнага комплексу дазваляюць пераадолець усе праблемы і, галоўнае, стварыць сістэму работы па пераемнасці, якая дае магчымасць выхаванцам лёгка адаптавацца да школьнага асяроддзя і мець высокі ўзровень вучэбнай матывацыі.

— Вялікі дзякуй за змястоўную размову.

Гутарыла Вольга ДУБОЎСКАЯ.

Настаўнік-пчаляр з душой маэстра

Настаўнік, музыкант, пчаляр, фатограф, садоўнік. І ўсё гэта ў адной асобе. Нездарма ў народзе кажуць, што калі чалавек таленавіты, то таленавіты ва ўсім. За што ні бярэцца — давядзе ад дробязі да вялікай справы. Каб дасягнуць гэтага, акрамя таленту, здольнасцей, сабранасці, упартасці, трэба вялікая патрабавальнасць да сябе. І яшчэ неабходна ўсё жыццё вучыцца, у любым узросце. Менавіта ўсё гэта пра цудоўнага чалавека, інтэлігента, цікавага суразмоўніка, былога намесніка дырэктара Чырвонаслабодскай сярэдняй школы Салігорскага раёна Мінскай вобласці Анатоля Іосіфавіча Бараноўскага.

Журавіны… на гармонік

Калі ва ўрочышчы Даманоўка, што паблізу Чырвонай Слабады, здаралася вяселле, вечарына або які іншы фэст, запрашалі і маці Анатоля Вольгу Мартынаўну, калгаснага палявода, актывістку, дэпутата сельсавета. У акрузе ведалі, што ў яе прыгожы пяшчотны голас, што яна любіць і ўмее спяваць.
— Без тваіх песень, прыпевак наша вяселле — не вяселле, — запрашалі суседзі. І яна ішла спяваць, весяліць людзей, бо ў самой пасляваеннае жыццё было несалодкім. Муж Іосіф Андрэевіч — калгаснік, а на фронце кулямётчык — загінуў у 1944 годзе пад Варшавай. Жанчыне трэба было падымаць траіх дзяцей.
Анатоля яна брала з сабой, і хлопчык пачаў падпяваць маці, душой прыкіпеў да спеваў, музыкі. На вяселлі ён упершыню пачуў гармонік. Выжываць дапамагала і тое, што ў гаспадарцы Вольгі Мартынаўны былі вуллі. Руплівая жанчына займалася пчалярствам. Мёд ужывалі самі і частавалі суседзяў.
Ужо ў сёмым класе Анатоль, які меў схільнасці да музыкі, гісторыі, паэзіі, друкаваў свае вершы ў школьнай насценгазеце. У той жа час на грошы, якія зарабіў ад продажу сабраных у лесе журавін, ён купіў сабе гармонік. Праўда, маці, бывала, заўважала сыну, “што ў музыкі хлеб невялікі”, і раіла яму набыць іншую спецыяльнасць.

Вальс маэстра Бараноўскага

— Без пачынання і лапця не спляцеш, — гаворыць Анатоль Іосіфавіч. — Я пачынаў вучыцца іграць самастойна, а ўжо ў старшых класах школы мог выступаць на ранішніку, тэматычным вечары.
Здавалася б, далейшы прафесійны шлях вызначаны — музычнае вучылішча, але ж юнак нездарма пісаў вершы, заметкі ў насценгазету. Таму невыпадкова Анатоль пасля заканчэння школы паступаў на журфак Белдзяржуніверсітэта. На жаль, на ўступных экзаменах аднаго бала недабраў. Доўга не сумаваў і паступіў у Гродзенскае культурна-асветніцкае вучылішча, дзе набыў спецыяльнасць харавога дырыжора. У гэтай установе Анатоль навучыўся іграць на баяне, акардэоне, фартэпіяна, стаў добра фатаграфаваць.
Такога спецыліста шырокага профілю атрымаў калектыў Чырвонаслабодскага дома культуры, куды Анатоль Бараноўскі трапіў па размеркаванні. Неўзабаве яго таксама запрасілі на работу па сумяшчальніцтве ў родную сярэднюю школу.
“Фігара тут, Фігара там…” — жартуе Анатоль Іосіфавіч, бо яму даводзілася круціцца і ва ўстанове культуры, і ў школе. Усюды паспяваў, бо быў малады і апантаны. Пачаў арганізоўваць канцэрты, вечарыны, іншыя мерапрыемствы ў Чырвонай Слабадзе, Рожане, Мазалях.
— Гадзіна-паўтары рэпетыцыі — і едзем выступаць, — з усмешкай успамінае мой суразмоўнік. — А заўтра зноў канцэрт.
Тут жа, у Доме культуры, Анатоль Іосіфавіч упершыню ў гарадскім пасёлку арганізаваў гурток юных баяністаў. Конкурс быў, як у прэстыжнай ВНУ, — восем чалавек на месца! Потым восем гурткоўцаў сталі прафесійнымі музыкантамі, а адзін з іх, Л.І.Прыма, замяніў свайго настаўніка, калі той пайшоў на пенсію. “Мае хлопцы!” — з гонарам гаворыць Бараноўскі.
…Мы сядзім ва ўтульнай кватэры Анатоля Іосіфавіча. Гаспадар бярэ ў рукі баян і пачынае іграць. Гучыць павольная мелодыя “Чырвонаслабодскага вальса”, аўтарам музыкі і слоў якога з’яўляецца сам таленавіты музыка. Гэты твор добра ведаюць у Чырвонай Слабадзе, яго можна пачуць у Доме культуры, у школе, за святочным сталом чырвонаслабодцаў. Слухаю вальс і з павагай гляджу на баяніста, здзіўляюся яго выканальніцкаму майстэрству.

Дэкан, дыпламат, намеснік губернатара…

Усё ўладкавалася ў жыцці маэстра Бараноўскага, але ён усё ж перайначыў свой прафесійны лёс і ў 24 гады паступіў на гістарычны факультэт Белдзяржуніверсітэта. Ужо на трэцім курсе пачаў выкладаць гісторыю ў роднай школе. Свой прадмет ён вельмі любіў, тым больш што Чырвонаслабодчына багатая гісторыяй. Тут у час вайны ўтварылася вялікая партызанская зона, чырвонаслабодцы вялі гераічную барацьбу з ворагам. Настаўнік Бараноўскі на сваіх уроках прапанаваў вучням багаты гістарычны і краязнаўчы матэрыял, праводзіў паходы па месцах баявой славы раёна, збіраў цікавыя матэрыялы. Свае заметкі, замалёўкі, фота адсылаў у раённую газету “Шахцёр”, дзе быў актыўным аўтарам на працягу 70—90-х гадоў. Яго ўрокі былі ўрокамі духоўнасці, патрыятызму, любові да роднага краю.
— Вучні любілі ўрокі гісторыі, самога Анатоля Іосіфавіча як настаўніка, чалавека, — зазначае калега Бараноўскага былы дырэктар Рожанскай сярэдняй школы І.С.Сачка. — Маладыя педагогі вучыліся ў яго.
Анатоль Іосіфавіч добра ведае вядомых людзей гарадскога пасёлка, ветэранаў вайны, падтрымлівае сувязі з імі. Сярод вучняў заслужанага педагога — дэкан гістарычнага факультэта Белдзяржуніверсітэта С.Ходзін; дыпламат, які скончыў Маскоўскі інстытут міжнародных адносін, А.Астроўскі; намеснік губернатара Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругі (Расія) М.Раманаў; начальнік упраўлення Міністэрства адукацыі Беларусі М.Саротнік і многія іншыя.
Гады, нібы птушкі, ляцяць хутка і непрыкметна. У родным школьным калектыве ўрачыста праводзілі настаўніка-ветэрана на заслужаны адпачынак, а хутка ў яго кватэры прагучаў тэлефонны званок. Званіла яго былая вучаніца намеснік дырэктара Рожанскай сярэдняй школы Н.Я.Каляда і запрашала Анатоля Іосіфавіча працаваць настаўнікам музыкі. Запрасіла часова, а ён затрымаўся на пяць гадоў. Акрамя ўрокаў, А.І.Бараноўскі арганізаваў у школе хор, фотагурток, і праз некаторы час гурткоўцы занялі ў раённым конкурсе першае месца.
— Я і раней вёў фотагурток у школе, — гаворыць Анатоль Іосіфавіч. — Мае вучні таксама займалі прызавыя месцы ў раёне. І вось зноў поспех.
Аўтару гэтых радкоў у свой час пашанцавала бачыць фота ветэрана ў раённай газеце “Шахцёр”, і вось новае знаёмства з яго работамі ў яго кватэры. Яны зроблены з высокім прафесійным густам, паказваюць мясцовыя краявіды. Словам, майстар — ва ўсім майстар!

Рой на даху

Калі мой суразмоўнік толькі пачынаў працаваць у школе, на коміне яго дома ўладкавалася пчаліная сям’я. Пчолам на даху, відаць, спадабалася, бо яны тут надоўга затрымаліся. Што рабіць? Анатоль Іосіфавіч прапанаваў знаёмаму пчаляру забраць рой, але той адмовіўся. Тады Бараноўскі пасадзіў пчолак у бацькоўскі сад, бо ў яго маці было некалькі вулляў. З таго часу пчалярскі занятак стаў сямейнай традыцыяй. Праўда, вопыту асаблівага не было, ведаў таксама. Давялося вывучаць спецыяльную літаратуру, выпісаць рэспубліканскі часопіс “Гаспадар”. Завёў для пачатку некалькі пчаліных сем’яў. Ішлі гады — і пчаліная гаспадарка пачала разрастацца. Зараз гаспадар на правах заўзятага пчаляра можа падоўгу расказваць, як трэба рыхтаваць пчол да зімоўкі, як іх даглядаць і г.д. Анатоль Іосіфавіч, напрыклад, ніколі не дае пчолам антыбіётыкаў, каб папярэдзіць хваробы, а выкарыстоўвае народныя сродкі — часнок, палын, піжму, парасткі шыпулькі.
— Штогод вару гэтыя лекі, — заўважае пчаляр, — размяркоўваю іх парцыённа. Вельмі эфектыўны зялёны часнок, яго сок. У дымар падсыпаю сушаны хрэн.
Цікава, што выжывальнасць пчаліных сем’яў Бараноўскага складае 100 працэнтаў — рэдкі выпадак у раёне, гавораць спецыялісты. Пчаляр тлумачыць гэта багатай практыкай і дадае: “На сваіх памылках вучуся”.
Анатоль Іосіфавіч заняты доглядам пчол практычна кожны дзень. З часам яго пчальнік зменшыўся, але мёду менш не стала. З цікавасцю аглядаю разам з гаспадаром пчаліныя домікі. Яны трох’ярусныя, дагледжаныя.
— У мяне лепшыя вуллі тыя, — расказвае пчаляр, — якія калісьці зрабіў сваімі рукамі.
Некаторыя пчаляры свае пчальнікі вывозяць у лес, на балоты, а Бараноўскі меданосы высаджвае на пустуючыя суседнія сядзібы. Сярод іх баркун, фацэлія, скрыпень і г.д. Іх насенне ён збірае восенню ў лесе.
Мёду хапае і сабе, і дзецям. Жонка Галіна Іванаўна шчыруе ў агародзе, дапамагае мужу чысціць насенне меданосаў. Усё жыццё працавала стаматолагам у Чырвонай Слабадзе, абслугоўвала некалькі вёсак. Разам з мужам яны пражылі ў згодзе 47 гадоў. Жонка падтрымлівае мужа ў яго захапленні.
Анатоль Іосіфавіч запрашае ў свой сад. Што тут толькі ні расце — абрыкосы, алыча, вінаград, чарэшня. Малады сад, які ён пасадзіў, падрастае і на сядзібе побач — Бараноўскі падарыў яго суседу. Дарэчы, рабіць людзям дабро — адметная рыса характару ветэрана. Гаспадар звяртае ўвагу і на маленькія саджанцы груш са шматлікімі прышчэпкамі.
— Мяне ў дзяцінстве гэтай карпатлівай справе навучыў знаёмы ветурач. Я вельмі люблю яе і з задавальненнем раблю прышчэпы ў садах суседзяў.
Побач з пчальніком, за садам, Бараноўскі некалі выкапаў сажалку, зарыбіў яе. Цяпер у ёй набіраюць вагу карпы, карасі.
У Анатоля Іосіфавіча апошнім часам з’явілася многа аднадумцаў, з якімі ён любіць сустракацца, абменьвацца інфармацыяй, а пачынаючыя пчаляры едуць да яго за ведамі. Жыццё набыло новы цікавы імпульс. Пчаляр раіць усім, хто набліжаецца да пенсіённага рубяжа, загадзя абдумаць і падрыхтавацца да новага занятку, які прынясе карысць і задавальненне. Галоўная задача для пчаляра, лічыць ён, не мёд, а апыленне садоў, агародаў.

Анатоль ПАНАСЕНКА.
Фота аўтара.

 

Навуковае свята ў Паўночнай сталіцы

Для юных аматараў навукі з Мінскай вобласці стала ўжо добрай традыцыяй удзельнічаць у Балтыйскім навукова-інжынерным конкурсе (гл. “НГ” № 23 ад 26 лютага), а таксама прывозіць адтуль мноства ўзнагарод. І сёлетні конкурс не стаў выключэннем.

Праект “Новы тып крыла” Віктара Беляўцова і Мікіты Сыраватнікава, навучэнцаў Мінскага дзяржаўнага абласнога ліцэя, а таксама Алега Карабко з гімназіі № 40 Мінска ўзнагароджаны дыпломам ІІ ступені і прэміяй бізнес-журы.
Уладзіслаў Гадалаў, навучэнец сярэдняй школы № 11 Слуцка, стваральнік праекта “Сістэма бяспекі artemiswebsecurity” атрымаў дыплом ІІІ ступені, а таксама спецыяльную прэмію бізнес-журы — стажыроўку і навучанне ў даследчым праекце “Фабрыка лаяльнасці”. Такія ж дыплом і прэмію атрымалі Вольга Урублеўская і Юрый Серавокі з гімназіі № 2 Салігорска за работу “Перапрацоўка галітавых адвалаў метадам электролізу ў мэтах паляпшэння экалагічнага і эканамічнага стану Салігорскага прамысловага рэгіёна”.
Па рашэнні настаўніцкага журы лаўрэатамі конкурсу сталі Дар’я Марзалюк і Лаліта Рыбак, навучэнкі гімназіі № 1 Дзяржынска, за праект “Даследаванне генерацыйных характарыстык лазера на фарбавальніках у цвёрдай матрыцы з лазернага напампоўвання”. А навучэнец гэтай жа гімназіі Яўген Дудзін атрымаў прэмію бізнес-журы за работу “Штучная мышца”.
Конкурс дае магчымасць школьнікам не проста прадставіць вынік сваёй працы, а падчас стэндавай абароны работ пазнаёміцца і пагутарыць з членамі журы, сярод якіх знакамітыя навукоўцы, вядомыя выкладчыкі, паспяховыя бізнесмены.

Дар’я РЭВА.
Фота з асабістага архіва ўдзельнікаў конкурсу.

Марафон ідэй і творчасці

Правядзенне педагагічнага марафону стала добрай традыцыяй у Мінскай вобласці. Штогод у кастрычніку на працягу тыдня ўсе раёны Міншчыны ўключаюцца ў гэтае маштабнае метадычнае мерапрыемства. Сёлета педмарафон праводзіцца чацвёрты раз, і, як і ў папярэднія гады, педагогі з задавальненнем далучаліся да гэтага руху, бо аснову марафону заўсёды складаюць актуальныя праблемы і тэмы, якія хвалююць педагагічную грамадскасць. Тэмай педмарафону ў 2014 годзе стала “Развіццё і самаразвіццё маладога педагога”.

Не сакрэт, што маладыя спецыялісты на пачатку сваёй прафесійнай дзейнасці нярэдка сустракаюцца з некаторымі праблемамі і пытаннямі, для вырашэння якіх проста не хапае вопыту. Але ёсць педагогі, якія ўжо маюць багаты вопыт і гатовы ім падзяліцца. Педмарафон прапанаваў вялікую пляцоўку, на якой маладыя педагогі змаглі сустрэцца з больш сталымі ў рамках розных мерапрыемстваў. Галоўная мэта марафону — павышэнне педагагічнага і метадычнага майстэрства кіруючых работнікаў і спецыялістаў адукацыі, якія працуюць на пасадзе не больш за 5 гадоў, стварэнне ўмоў для прафесійнай самарэалізацыі. Асаблівасцю работы ў гэтым годзе стала пашырэнне геаграфіі марафону: на мерапрыемствы запрашаліся спецыялісты не толькі ўстаноў адукацыі раёна, які мерапрыемства арганізаваў, але і калегі з найбліжэйшых рэгіёнаў.

Адкрыў педагагічны марафон Дзень настаўніка-прадметніка. Старт атрымаўся дынамічным і вельмі насычаным. Напрыклад, ва ўздзенскай сярэдняй школе № 1 імя А.С.Пушкіна адбыўся семінар-практыкум “Урок як самая галоўная форма адукацыі навучэнцаў”. Былі арганізаваны адкрытыя ўрокі, майстар-клас, псіхалагічны трэнінг, выстаўка педагагічнага вопыту, экскурсія ў школьны музей. Маладых педагогаў уразіла атмасфера свабоды і творчасці на ўроку, што праводзіла настаўніца фізікі вышэйшай катэгорыі Таццяна Нісцюк. Абагульненне ведаў па тэме “Механічны рух” адбывалася ў форме гульні. Яркім момантам на ўроку стаў паказ відэаролікаў навучэнцаў з запісам дамашняга эксперымента па разліку хуткасці дамашніх жывёл — ката, сабакі, чарапахі. Педагогі, якія прысутнічалі на занятках, прызналіся, што абавязкова будуць выкарыстоўваць элементы гэтага ўрока ў сваёй практыцы. На майстар-класе “Выкарыстанне камп’ютарных праграм для кантролю ведаў навучэнцаў”, які праводзіла Вольга Лычкоўская, намеснік дырэктара па выхаваўчай рабоце, настаўнікі працавалі за камп’ютарамі і вучыліся ствараць і рэдагаваць тэсты з дапамогай праграм “Краб 2” і MyTest, ацэньваць выкананае заданне. Падчас экскурсіі ў школьны музей “Пушкін і Беларусь” кіраўнік музея Марыя Шаруенава прадэманстравала, як работа ў музеі можа стаць карыснай для настаўніка-прадметніка.
А ў Любанскім раёне звярнулі ўвагу настаўнікаў-прадметнікаў на тэхнічныя навінкі. Тэматыка першага дня педмарафону — “Сучаснаму настаўніку — сучасныя педагагічныя і інфармацыйныя тэхналогіі”. Пра тое, што такія тэхналогіі паспяхова могуць быць выкарыстанымі ўжо ў пачатковай школе, расказала на прыкладзе сваёй установы адукацыі намеснік дырэктара па вучэбнай рабоце сярэдняй школы № 1 Любані Ірына Дзмітрыева. А ў гімназіі № 1 Любані назапашаны паспяховы вопыт выкарыстання дыстанцыйных форм навучання. Там распрацаваны дыстанцыйныя курсы па інфарматыцы, рускай і англійскай мовах, праводзяцца гімназічныя дыстанцыйныя інтэрнэт-алімпіяды і нават тэматычныя інтэрнэт-педсаветы. Падрабязна пра гэта расказала Наталля Філеня, намеснік дырэктара па вучэбнай дзейнасці гімназіі.
Сёння ў адукацыйным асяроддзі Сароцкай сярэдняй школы Любанскага раёна працуюць тры раённыя рэсурсныя цэнтры па розных кірунках дзейнасці. Пра перспектыўнасць выкарыстання цэнтраў пры арганізацыі адукацыйнага працэсу і іх карысць ужо сёння расказала намеснік дырэктара па вучэбнай рабоце Сароцкай школы Ірына Бахановіч.

Другі дзень марафону быў прысвечаны педагагічным работнікам устаноў дашкольнай адукацыі. Гэты дзень у раёнах праводзілі па-рознаму, але ўсюды цікава і плённа. Напрыклад, у яслях-садзе № 6 Мар’інай Горкі тэмай мерапрыемстваў у гэты дзень выбралі “Вялікія магчымасці дробнай маторыкі”. Увазе гасцей была прадстаўлена аднайменная выстаўка дыдактычных матэрыялаў, дзе былі прэзентаваны дапаможнікі, якія садзейнічаюць развіццю дробнай маторыкі, як прамысловай вытворчасці, так і зробленыя рукамі педагогаў. Ларыса Андрыенка, настаўнік-дэфектолаг, падрыхтавала майстар-клас па выкарыстанні практыкаванняў, а таксама спецыяльных гульнявых трэнажораў для развіцця дробнай маторыкі ў рабоце з дзецьмі. Удзельнікі педмарафону і самі папрактыкаваліся на гэтых трэнажорах. Аказалася, такія заняткі з бірулькамі і гурман-трэнажорам для кітайскіх палачак не толькі карысныя, але і вельмі вясёлыя.

У Жодзінскім цэнтры тэхнічнай творчасці вучнёўскай моладзі насычаным падзеямі быў трэці дзень — Дзень работніка дадатковай адукацыі. Маладыя педагогі — удзельнікі педмарафону не сумавалі ні хвіліны: рабілі абярэг з гліны ў выглядзе анёла-ахоўніка Жодзіна на майстар-класе “Любімаму гораду прысвячаецца” педагога дадатковай адукацыі Кацярыны Цапелік; выраблялі самалёты на майстар-класе педагога дадатковай адукацыі Ганны Дражынай, якая расказала і паказала, чым займаюцца дзеці на занятках аб’яднання па інтарэсах “Пачатковае авіямадэляванне”; узгадвалі гісторыю і культуру Беларусі падчас удзелу ў камунікацыйна-пазнавальнай гульні “Сцяжынкамi Бацькаўшчыны”, якую падрыхтавала Ірына Апанасевіч, намеснік дырэктара па вучэбна-выхаваўчай рабоце Цэнтра дзіцячай творчасці Жодзіна. Дынамізму і драйву мерапрыемству надалі паказальныя выступленні дзяцей з аб’яднання “Матацыклісты і юныя вадзіцелі мапедаў” (кіраўнік педагог дадатковай адукацыі Аляксей Калчанаў).
Работу ў рамках Дня работніка метадычнай службы ў Нясвіжскім дзяржаўным каледжы імя Якуба Коласа пабудавалі па тэхналогіі французскай творчай майстэрні. Маладыя педагогі, як і патрабуе тэхналогія, не атрымлівалі гатовую інфармацыю ад настаўніка, а здабывалі яе самі, а арганізатар майстэрні — выкладчык педагогікі загадчыца метадычнага кабінета каледжа Алена Глобаж — накіроўвала іх, задавала алгарытм работы і стварала ўсе неабходныя для паспяховага ўзаемадзеяння ўмовы. Дзякуючы тэхналогіі, кожны наведвальнік майстэрні актыўна ўключыўся ў работу і тэма сустрэчы “Педагагічныя зносіны” была ўсебакова разгледжана і даследавана.
У Барысаве маладых педагогаў чакала метадычная гасціная “Арганізацыя ўзаемадзеяння раённага вучэбна-метадычнага кабінета з маладымі спецыялістамі першага года работы”. Найбольш усіх зацікавіла правядзенне “адкрытага мікрафона” для ўдзельнікаў марафону. Маладыя настаўнікі маглі падзяліцца сваімі дасягненнямі ці праблемамі, задаць пытанні і паскардзіцца, параіць нешта калегам і папрасіць парады. Многія скарысталі гэтую магчымасць, і ў педагогаў атрымаўся змястоўны, адкрыты і часам востры дыялог.

Завяршаў педагагічны марафон Дзень кіраўніка. У Барысаве ў апошні дзень работы мерапрыемства абмяркоўвалі адну з самых вострых і надзённых тэм — “Актуальныя аспекты развіцця пазабюджэтнай дзейнасці: вопыт і перспектывы”. Многія ўстановы адукацыі Міншчыны дасягнулі поспеху ў рабоце ў гэтым кірунку. Прадстаўнікі Дзяржынскага раёна, напрыклад, дзяліліся сваімі ведамі і ідэямі па арганізацыі школьных бізнес-кампаній. Не сакрэт, што Дзяржынскі рэгіён — лідар па іх колькасці. Удзельнікі педмарафону не толькі пазнаёміліся з прадукцыяй бізнес-кампаній Дзяржыншчыны на выставе-продажы, але і даведаліся пра ўсе дэталі арганізацыі работы такіх кампаній. Як правільна і эфектыўна весці нарматыўна-прававую дакументацыю па арганізацыі і дзейнасці школьных кампаній, расказала Галіна Цэлагуз, кіраўнік кампаніі “БелАрт” Петкавіцкай сярэдняй школы. Гэтая кампанія паспяхова займаецца вытворчасцю вырабаў для правядзення і афармлення традыцыйных абрадаў, сучаснай сувенірнай прадукцыі ў народным стылі. Як наладзіць рэалізацыю прадукцыі школьнай бізнес-кампаніі, паведаміла Наталля Прыкота, кіраўнік кампаніі “Крыніца”, якая дзейнічае ў сярэдняй школе № 4 Дзяржынска і выпускае тэкстыльныя вырабы і арыгінальныя паштоўкі. А кіраўнік школьнай кампаніі “Велес” (сярэдняя школа № 2 Дзяржынска) Сяргей Шчэпка расказваў пра асаблівасці вытворчасці і продажу драўляных вырабаў. Гэтыя выступленні выклікалі вялікую зацікаўленасць. Падчас правядзення круглага стала, якім завяршалася мерапрыемства, кіраўнікам школьных бізнес-кампаній задавалі многа пытанняў. Магчыма, у хуткім часе на Міншчыне з’явіцца яшчэ больш аналагічных школьных арганізацый.

Сёлетні педагагічны марафон завяршыўся. Маладыя педагогі атрымалі вялікі запас ідэй і вопыту, які яны ўжо сёння рэалізуюць у сваёй дзейнасці, каб працаваць яшчэ лепш, яшчэ больш эфектыўна. Марафон стаў моцным імпульсам да творчай работы для ўсіх яго ўдзельнікаў. І, безумоўна, усе марафонцы будуць чакаць наступнай восені, каб зноў сабрацца разам дружнай, актыўнай і перспектыўнай педагагічнай грамадскасцю Міншчыны і знайсці натхненне для будучых педагагічных здзяйсненняў.

Дар’я РЭВА.
Фота аўтара, Наталлі ГРАЧЫШКА
і Дар’і РАБЦАВАЙ.