Сямейны клуб у дзіцячым садзе

З 2014 года яслі-сад № 150 Гомеля з’яўляецца інавацыйнай пляцоўкай Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, на базе якой рэалізуецца праект па духоўна-маральным выхаванні дашкольнікаў. Ва ўстанове арганізоўваюцца разнастайныя інтэрактыўныя формы супрацоўніцтва з сям’ёй. Як, напрыклад, клубны рух, які дазваляе аб’яднаць намаганні сям’і і дзіцячага сада для развіцця і выхавання дзяцей, наладзіць партнёрскія адносіны з сям’ёй кожнага выхаванца, стварыць атмасферу ўзаемаразумення бацькоў, выхаванцаў і педагогаў, агульнасці іх інтарэсаў, эмацыянальнай узаемападтрымкі.

Для чаго патрэбны сямейны клуб у дашкольнай установе? З якой мэтай аб’ядноўваюць намаганні педагогі і бацькі? Як наладзіць партнёрскія адносіны з сям’ёй? Наш сямейны клуб “Сувязная нітка” арганізаваны з мэтай павышэння выхаваўчай культуры бацькоў, умацавання ўнутрысямейных сувязей, аптымізацыі дзіцяча-бацькоўскіх адносін. На штомесячных сустрэчах клуба, якія праходзяць у цёплай, дамашняй атмасферы, збіраюцца педагогі, бацькі, каб абмеркаваць надзённыя праблемы выхавання, падзяліцца ведамі, вопытам і рэкамендацыямі для забеспячэння цікавага і змястоўнага жыцця выхаванцаў у дзіцячым садзе і дома.

У час такіх сустрэч праводзяцца дзелавыя гульні, дыскусіі, круглыя сталы, удзельнікі клуба абмяркоўваюць вопыт сямейнага выхавання, знаёмяцца з цікавымі відэаматэрыяламі пра выхаванне дзяцей, прыслухоўваюцца да альтэрнатыўных меркаванняў, разам шукаюць прымальныя рашэнні. Асабліва цікавая для бацькоў такая форма работы, як майстар-клас. Спрабуючы сябе ў сумеснай творчасці з дзецьмі, бацькі адкрываюць новыя, невядомыя дагэтуль уласныя рэсурсы і становяцца бліжэй да сваіх дзяцей, да пазнання іх унутранага свету. Сустрэчы ў клубе дазваляюць фарміраваць упэўненасць бацькоў ва ўласных педагагічных магчымасцях, прыцягваюць да сумеснага правядзення сямейнага вольнага часу і дазваляюць пазбегнуць фармальнага падыходу ў выхаванні.

Кацярына РАГАЛЕВІЧ,
педагог-псіхолаг ясляў-сада № 150 Гомеля.

Вясёлка над Ваўкавыскам

Ваўкавыск стаў 25-м горадам Беларусі, які далучыўся да глабальнай ініцыятывы ЮНІСЕФ “Горад, дружалюбны да дзяцей”. У апошнія дні мінулага года было падпісана пагадненне аб супрацоўніцтве паміж Міністэрствам адукацыі Рэспублікі Беларусь, Ваўкавыскім райвыканкамам і Дзіцячым фондам ЮНІСЕФ аб далучэнні Ваўкавыска да гэтай міжнароднай ініцыятывы.

Як падкрэсліў старшыня Ваўкавыскага раённага выканаўчага камітэта Міхаіл Сіцько, далучэнне да ініцыятывы дасць новы імпульс для развіцця горада, новыя рэсурсы для павышэння эфектыўнасці мясцовага самакіравання, магчымасць аб’яднаць намаганні з аднадумцамі і сябрамі ў рэалізацыі творчых здольнасцей, запатрабаванняў у правядзенні вольнага часу юнага пакалення.

У гімназіі № 1 навучэнцы школ горада і раёна, члены Маладзёжнага парламента пры Ваўкавыскім раённым Савеце дэпутатаў сабраліся, каб азнаёміцца з міжнародным праектам і абмеркаваць шляхі яго рэалізацыі. Моладзь даведалася, што ініцыятыва “Горад, дружалюбны да дзяцей” зарадзілася ў Еўропе ў сярэдзіне 90-х гадоў XX стагоддзя ў якасці альтэрнатыўнага бачання гарадоў, створаных дарослымі для дарослых. У яе аснове — разуменне таго, што гарадское жыццё падвяргае дзяцей новым пагрозам і небяспекам: няўстойлівасць сем’яў, сацыяльная ізаляцыя, забруджванне навакольнага асяроддзя, павышаная небяспека ўцягвання ў крымінальныя сітуацыі, ужыванне псіхаактыўных рэчываў. Дзеці даведаліся, што ініцыятыва падхоплена амаль у 900 гарадах свету.

Улічваючы, што індэкс дружалюбнасці горада да дзяцей разлічваецца па сямі параметрах, дзеці арганізавалі падарожжа па сямі колерах вясёлкі. Першы індэкс “Удзел дзяцей у грамадскім жыцці і прыняцці рашэнняў” школьнікі звязалі з чырвоным колерам, колерам радасці і агню, які ўвасабляе імкненне чалавека да новага, да дасканаласці. Навучэнцы сярэдняй школы № 1 Росі прэзентавалі ініцыятывы грамадскіх аб’яднанняў і арганізацый, якія рэалізоўваюцца ў іх у пасёлку. Другі індэкс “Жылое асяроддзе” быў прадстаўлены з дапамогай аранжавага колеру. Аляксандр Раманаў з сярэдняй школы № 5 Ваўкавыска падкрэсліў, што вельмі важна, каб бацькі заўсёды былі побач са сваімі дзецьмі. Навучэнка сярэдняй школы № 4 Валерыя Садоўская дабавіла ў вясёлку жоўты колер для індэкса “Бяспека дзяцей у горадзе”, а навучэнцы будаўнічага ліцэя, аб’яднаныя ў творчы калектыў “Хлопцы з ліцэя”, — зялёны колер як сімвал юнацтва, надзеі і творчасці, з якім суадносіцца індэкс “Ахова здароўя і здаровы лад жыцця”.

Блакітны колер, неабсяжны, як купал неба, такі розны, як жыццё ва ўсіх яго праяўленнях, як мага лепш падыходзіць індэкса “Адукацыя і развіццё”. На думку навучэнца сярэдняй школы № 7 Ваўкавыска Андрэя Гаргуна, зараз задаволенасць якасцю адукацыі падымецца на новы ўзровень, бо навучэнцы разам з педагогамі павінны будуць больш якасна і крэатыўна вырашаць пытанні ўзаемападтрымкі і ўзаемаразумення.

Узорны калектыў Ваўкавыскага цэнтра творчасці дзяцей і моладзі тэатр моды “Спадчына” дадаў у вясёлку сіні колер і індэкс “Вольны час і культура”. Удзельніцы калектыву лічаць, што глыбокім, высакародным сінім колерам асветлены індэкс, бо з яго дапамогай будзе вымярацца ступень задаволенасці сістэмай арганізацыі вольнага часу дзяцей і моладзі ў горадзе.

Вядучыя праграмы Мікалай Крэчка і Настасся Бакавец, навучэнцы гімназіі № 1 і № 2 Ваўкавыска, прадставілі апошні колер вясёлкі — фіялетавы, адзначыўшы, што гэты выбар невыпадковы: апошні індэкс — “Дапамога ў цяжкай жыццёвай сітуацыі”. А фіялетавы колер, як аметыст, сімвалізуе адкрытасць для сусвету, уменне быць для ўсіх адкрытым. Навучэнцы выказалі меркаванне, што менавіта супрацоўніцтва і дапамога ў цяжкай жыццёвай сітуацыі змогуць зрабіць наш горад і жыццё ў ім больш дружалюбным для дзяцей. І ўсе разам удзельнікі сустрэчы праспявалі гімн горада “Мой Ваўкавыск”.

Як расказала загадчык аддзела адукацыі, спорту і турызму Ваўкавыскага райвыканкама Таццяна Газізава, думку аб далучэнні да ініцыятывы выношвалі даўно і рабілі пэўныя крокі: пазнаёміліся з гісторыяй ініцыятывы “Горад, дружалюбны да дзяцей”, сабралі ўсю інфармацыю аб ініцыятыве, параіліся з кіраўніцтвам раёна, далі адзнаку па індэксах дружалюбнасці і падалі заяўку. У пачатку снежня былі запрошаны ў Мінск на Рэспубліканскую канферэнцыю “Горад, дружалюбны да дзяцей: развіццё ініцыятыў, роўныя магчымасці для дзяцей і моладзі”. І неўзабаве пытанне было вырашана.

— Далучэнне да ініцыятывы патрабуе ад ўсіх добрасумленнай працы над тым, каб мы маглі атрымаць ганаровае званне “горад, дружалюбны да дзяцей”, — гаворыць Таццяна Аляксандраўна. — Першыя крокі ўжо зроблены: прайшлі давыбары ў маладзёжны парламент (прадстаўнікі сярэдніх спецыяльных навучальных устаноў у склад парламента раней не ўваходзілі), вызначана рабочая група, адказная за арганізацыю і правядзенне работы, распрацаваны план рэалізацыі ініцыятывы “Горад, дружалюбны да дзяцей”. У перспектыве — адкрыццё маладзёжнага цэнтра вольнага часу ў Ваўкавыску, сучаснай залы для заняткаў настольным тэнісам… І ўвогуле планаў шмат, і мы будзем старанна працаваць над іх увасабленнем у жыццё.

Ірына ВЯЛЕСІК,
загадчык Ваўкавыскага раённага вучэбна-метадычнага кабінета.

Музейная практыка як фактар паспяховасці навучэнцаў

Рэспубліканскі семінар кіраўнікоў музеяў устаноў адукацыі “Музей установы адукацыі — цэнтр актывізацыі пошукавай, даследчай і праектнай краязнаўчай дзейнасці” адбыўся ў Віцебскай вобласці. Арганізатарамі семінара выступілі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, Рэспубліканскі цэнтр экалогіі і краязнаўства, упраўленне адукацыі Віцебскага аблвыканкама, абласны Палац дзяцей і моладзі і Віцебскі райвыканкам. Адкрыццё форуму прайшло на базе Віцебскага абласнога краязнаўчага музея.

Гасцей семінара віталі загадчык аддзела выхаваўчай работы ўпраўлення адукацыі Віцебскага аблвыканкама Валерый Кунашка, намеснік дырэктара па вучэбна-метадычнай рабоце Рэспубліканскага цэнтра экалогіі і краязнаўства Лідзія Каліноўская і загадчык аддзела краязнаўства і патрыятычнага выхавання Рэспубліканскага цэнтра экалогіі і краязнаўства Аляксандра Кравец. З праблемамі і здабыткамі сучаснай прафесійнай музейнай адукацыі азнаёміла загадчык кафедры гісторыі Беларусі і музеязнаўства Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта культуры і мастацтваў, доктар гістарычных навук, прафесар Марыя Бяспалая. Перспектывы развіцця Дзяржаўнага каталога Музейнага фонду Рэспублікі Беларусь акрэсліў намеснік дырэктара Нацыянальнага гістарычнага музея Аляксандр Храмы. Вопытам стварэння эфектыўных мадэлей узаемадзеяння дзяржаўнага музея з установамі адукацыі вобласці падзялілася загадчык навукова-асветніцкага аддзела Віцебскага абласнога краязнаўчага музея Алена Зорына.

— Асаблівую ўвагу мы ўдзяляем праектам, якія дапамагаюць актывізаваць пошукавую, даследчую і праектную краязнаўчую дзейнасць, — адзначыла Аляксандра Кравец. — Наша мэта не арганізаваць музей у кожнай школе, а стварыць прывабны для гасцей адукацыйны цэнтр, дзе акумулююцца артэфакты мясцовай гісторыі і культуры і жыве памяць аб падзеях мінулага пэўнай мясцовасці.

Мясцовы краязнаўчы матэрыял найбольш блізкі, наглядны, а таму менавіта ён дазваляе навучэнцам успрыняць працэс станаўлення і развіцця нацыянальнай культуры. Дзякуючы музейным прадметам навучэнцы асабіста судакранаюцца з рэгіянальнымі гістарычнымі падзеямі, фактамі і такім чынам замацоўваюць, пашыраюць атрыманыя на ўроках веды. Моладзь выступае не як спажывец прадукту музейнай дзейнасці, а як актыўны яго стваральнік. Сённяшняя задача — арганічна ўключыць музейную дзейнасць у адукацыйны працэс.

Удзельнікі семінара з цікавасцю азнаёміліся з вопытам выкарыстання архіўных дакументаў у краязнаўчай рабоце, які прадставіла вядучы архівіст дзяржаўнага архіва Віцебскай вобласці Святлана Мясаедава. Аб ролі музеяў устаноў адукацыі Віцебшчыны ў грамадска-патрыятычным выхаванні вучнёўскай моладзі расказаў настаўнік гісторыі Віцебскага кадэцкага вучылішча дацэнт кафедры гісторыі Беларусі ВДУ імя П.М.Машэрава Мікалай Півавар.

Ва ўстановах адукацыі краіны дзейнічае каля 1,5 тысячы музеяў. Важная задача, якая стаіць перад іх кіраўнікамі, — захаваць цікаўнасць дзяцей і падлеткаў, разумна далучыць іх да музейнага жыцця праз паходы, экспедыцыі, экскурсіі, вандроўкі, што з’яўляюцца неад’емнай часткай музейнай дзейнасці і асабліва прывабліваюць моладзь. Безумоўна, інфармацыйнае забеспячэнне адукацыйнага працэсу музеямі ўстаноў адукацыі немагчымае без шырокага выкарыстання сучасных тэхнічных сродкаў, што дае навучэнцам прастору для самастойнасці і ініцыятывы. Актуальнымі застаюцца пошук новых адукацыйных тэхналогій і гатоўнасць педагогаў выкарыстоўваць іх у сваёй рабоце, арганізацыя віртуальных музеяў, экспазіцый і выстаў, краязнаўчых гульняў, інтэрнэт-канферэнцый і г.д. Пацвярджэннем актыўнага прымянення музеямі ўстаноў адукацыі сучасных тэхналогій стала паспяховая прэзентацыя іх дзейнасці на нацыянальных форумах “Музеі Беларусі” ў Гродне, Гомелі і Магілёве.

У рамках работы семінара госці пазнаёміліся з лепшымі музеямі ўстаноў агульнай сярэдняй і вышэйшай адукацыі Віцебскай вобласці. Сістэму грамадзянска-патрыятычнага выхавання моладзі ва ўстановах адукацыі раёна прадставіла начальнік аддзела адукацыі, спорту і турызму Віцебскага райвыканкама Вольга Разанава. Да абмеркавання вопыту работы музеяў устаноў адукацыі па актывізацыі захавання гісторыка-культурнай спадчыны праз праектную дзейнасць музеяў запрасілі намеснік дырэктара па вучэбна-выхаваўчай рабоце Цэнтра дзяцей і моладзі Віцебскага раёна Наталля Прыгожая, кіраўнік школьнага гісторыка-этнаграфічнага музея настаўніца беларускай мовы і літаратуры Вымнянскага дзіцячага сада — сярэдняй школы Віцебскага раёна Наталля Вінаградава і загадчык народнага гісторыка-этнаграфічнага музея “Гісторыя Заронаўскага краю” Людміла Нікіціна. Акрамя згаданых музеяў Віцебскага раёна, госці наведалі музейны комплекс “Горад дзяцінства” на базе ясляў-сада № 11 абласнога цэнтра, а таксама музеі ВДУ імя П.М.Машэрава, у тым ліку народны музей гісторыі ўніверсітэта, народны музей П.М.Машэрава, народны літаратурны музей і народны музей біялагічнага факультэта.

— Музей не толькі адлюстроўвае гісторыю і выступае крыніцай гістарычных звестак, але і фарміруе ў чалавека асабістае стаўленне да гістарычных фактаў і такім чынам набывае важную ролю ў выхаванні маладога пакалення, — акцэнтавала ўвагу прарэктар ВДУ па выхаваўчай рабоце кандыдат гістарычных навук Ірына Бондал. — Менавіта таму ў нашым універсітэце музеі, а іх у нас 6, заўсёды былі і з’яўляюцца неад’емнай часткай сістэмы выхаваўчай работы.

Таццяна БОНДАРАВА.
Фота аўтара.

З марай пра свет, дружалюбны да моладзі

Горад, дружалюбны да дзяцей… Гэты выраз за апошнія паўтара года гучаў прыцішана, і здавалася, што ініцыятыва на тэрыторыі Беларусі завяршылася. Але цяпер яна атрымала новы імпульс. І дала новы штуршок ініцыятыве нядаўняя рэспубліканская канферэнцыя “Горад, дружалюбны да дзяцей: развіццё ініцыятыў, роўныя магчымасці для дзяцей і моладзі”, арганізатарамі якой выступілі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь і Прадстаўніцтва Дзіцячага фонду ААН (ЮНІСЕФ) у Рэспубліцы Беларусь.

Дасягненні дзесяцігоддзя

Удзел у канферэнцыі прынялі больш за 120 чалавек, у тым ліку прадстаўнікі Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, міністэрстваў адукацыі, працы і сацыяльнай абароны, аховы здароўя, унутраных спраў, выканаўчых і распарадчых органаў, Дзіцячага фонду ААН (ЮНІСЕФ) у Рэспубліцы Беларусь, дзіцячых і маладзёжных парламентаў гарадоў, якія далучыліся да ініцыятывы “Горад, дружалюбны да дзяцей”, навуковай грамадскасці, грамад­скіх аб’яднанняў і міжнародных арганізацый.

Галоўнай мэтай сустрэчы быў аналіз вопыту практычнай дзейнасці дарослых і дзяцей па рэалізацыі ініцыятывы “Горад, дружалюбны да дзяцей” і абмеркаванне далейшага супрацоўніцтва і ўдасканаленне механізмаў далучэння дзяцей і моладзі да прыняцця рашэнняў.

У сваім выступленні Віктар Якжык, намеснік міністра адукацыі Рэспублікі Беларусь, адзначыў, што клопат аб дзецях знаходзіцца ў цэнтры нашага штодзённага жыцця, а Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь ініцыіруе і садзейнічае рэалізацыі праектаў і праграм, якія спрыяюць таму, каб наша краіна стала тэрыторыяй шчаслівага дзяцінства. Сярод гэтых праектаў і міжнародная ініцыя­тыва “Горад, дружалюбны да дзяцей”.

Гаворачы пра вынікі дзесяцігоддзя рэалізацыі гэтай ініцыятывы ў нашай краіне, Віктар Віктаравіч нагадаў, што да яе далучыліся 24 гарады, і сямі з іх афіцыйна прысвоена ганаровае і ў той жа час адказнае званне “Горад, дружалюбны да дзяцей”. Гэта Брэст, Наваполацк, Полацк, Пінск, Пружаны, Жодзіна і Салігорск. Выступоўца зазначыў: “Гэтая ініцыятыва дапамагае гораду стаць больш добразычлівым да дзяцей ва ўсіх аспектах, якія тычацца кіравання, інфраструктуры і паслуг, інтэгруе найбольш уразлівыя катэгорыі дзяцей у грамадства, удасканальвае дзяржаўную палітыку ў інтарэсах дзяцей і моладзі, дазваляе забяспечыць базавыя гарантыі ў іх жыццядзейнасці і развіцці, спрыяе актыўнаму развіццю сацыяльнага партнёрства ў галіне абароны правоў дзіцяці і стымулюе дзей­насць мясцовых органаў выканаўчай і распарадчай улады ў інтарэсах дзяцей і сем’яў, актывізуе ўдзел дзяцей у жыцці горада і прыняцці рашэнняў з іх непасрэдным удзелам”.

Андрэй Аляксеевіч Таранда, намеснік начальніка ўпраўлення глабальнай палітыкі і гуманітарнага супрацоўніцтва Галоўнага ўпраўлення шматбаковай дыпламатыі міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь, падзякаваў Міністэрству адукацыі за супрацоўніцтва. Падкрэсліў ён і плённы характар су­працоўніцтва з ЮНІСЕФ: “У мінулым годзе ў нас была распрацавана і прынята “Трэцяя краінавая праграма ЮНІСЕФ для Беларусі” на 2016— 2020 гады, у рамках якой запланавана шмат кірункаў дзейнасці. І мы разлічваем сумеснымі намаганнямі ўсё задуманае рэалізаваць. Тым больш што бюджэт гэтай праграмы вельмі амбіцыйны — складае крыху менш за 8,5 млн долараў.

Мы вельмі вітаем ініцыятыву “Горад, дружалюбны да дзяцей”, на працягу ўсяго перыяду ўважліва адсочваем развіццё гэтай ініцыятывы ў Рэспубліцы Беларусь, аказваем усялякую падтрымку ЮНІСЕФ у яе пашырэнні і прасоўванні. Нам прыемна прызнаць, што колькасць гарадоў, якія далучыліся да гэтай ініцыятывы, павялічваецца. Спадзяюся, што яна атрымае далейшае развіццё і ў тым ліку ў Мінску”.

Дэвід Маклафлін, намеснік рэгіянальнага дырэктара ЮНІ СЕФ для краін Цэнтральнай і Усходняй Еўропы і СНД, адзначыў, што рады маштабнасці ўключэння Беларусі ў ініцыятыву і гэта — чарговы крок да таго, каб увесь свет стаў дружалюбным да дзяцей. Ён адзначыў: “ЮНІ СЕФ працуе ў Беларусі са сваімі парт­нёрамі пачынаючы з 1997 года для таго, каб палепшыць жыццё дзяцей і іх сем’яў, каб падтры­маць намаганні, якія прыкладае краіна для захавання інтарэсаў сваіх самых маладых грамадзян і для таго, каб іх інтарэсы прызнаваліся на ўсіх узроўнях, звяртаючы асаблівую ўвагу на тое, каб дапамагчы найбольш уразлівым і выключаным з жыцця грамадства дзецям. Уд зел падлеткаў з’яўляецца краевугольным каменем усіх праграм і праектаў ЮНІСЕФ. Заснаваныя дзіцячыя і маладзёжныя саветы і парламенты — гэта цудоўныя платформы, на якіх падлеткі могуць выказваць свой пункт гле­джання, быць пачутымі і ўцягнутымі ў стварэнне сапраўднага інклюзіўнага грамадства, даступнага для ўсіх.

Мне таксама хацелася б звяр­нуць увагу на значны прагрэс, які дасягнуты ў сацыяльна-эканамічным развіцці за гэтыя гады, і на неверагодныя намаганні, якія былі прыкла­дзены Беларуссю для таго, каб палеп­шыць становішча і ўзровень сацыяльнай абароны дзяцей, жанчын і сем’яў. Тут, у Беларусі, смяротнасць немаўлят і дзяцей ва ўзросце да 5 гадоў, а таксама мацярынская смяротнасць значна скарацілася, а перадача ВІЧ ад маці дзіцяці была поўнасцю ліквідавана.

Таксама краіна прапаноўвае ўсеагульны доступ да адукацыі і паказвае значны прагрэс ва ўзроўні здароўя ў дзяцей і падлеткаў. Адрасна сфакусіраваны намаганні, каб умацаваць сістэму аказання дапамогі ўразлівым сем’ям і дзецям, якія знаходзяцца ў сацыяльна небяспечным становішчы, дапоўнены рэалізацыяй права дзіцяці, каб яно магло жыць у асяроддзі, у сям’і, якая аказвае яму дапамогу.

Тое, як дзяржава звяртае ўвагу на правы дзяцей, азначае, што краіна бярэ на сябе абавязкі на міжнароднай арэне і абавязваецца гаранта­ваць дабрабыт дзяцей, ствараючы для іх асяроддзе, у якім яны могуць расці і рэалізоўваць свой патэнцыял.

Разам з тым трэба прыкла­даць дадатковыя намаганні для таго, каб гарантаваць сітуацыю, калі сістэма сацыяльнай абароны, накіраваная на дзяцей, будзе адпавядаць самым высокім стандартам сацыяльнай інклюзіі”.

Галоўны педыятр Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь Валянціна Іванаўна Валчок засяро­дзіла ўвагу прысутных на дасягненнях і праблемах медыцыны. У прыватнасці, ва ўсіх рэгіёнах дасягнуты прырост дзіцячага насельніцтва, і толькі ў Віцебскай вобласці з году ў год колькасць дзяцей ад агульнай колькасці зніжаецца. Што тычыцца ўзроўню лячэння анкалагічна хворых дзяцей, Беларусь знаходзіцца на 10-м месцы ў свеце, абагнаўшы ЗША, Ізраіль і іншыя краіны, у якія прынята ехаць на лячэнне.

“У нас ёсць усе ўмовы для паспяховага лячэння, адзін з самых высокіх узроўняў даступнасці аказання медыцынскай дапамогі дзецям, і ён быў прызнаны, прычым не намі”, — заявіла выступоўца. І ў той жа час зазначыла, што нам неабходна засяродзіцца на паляпшэнні сітуацыі з хранічнымі дзіцячымі захворваннямі. Сярод іх лідзіруюць захворванні органаў дыхання, вачэй, органаў стрававання, траўмы. Дарэчы, захворванні органаў стрававання раней былі на другім месцы, але дзякуючы гарачаму харчаванню, якім забяспечаны ўсе школьнікі, заўважна знізілася колькасць гэтых захворванняў. І найбольш устры­вожаны медыкі статыстыкай траўмаў і смерцяў малышоў, якія гінуць па недаглядзе бацькоў. Больш за палову смярцей у падлеткавым узросце — гэта траўмы і суіцыды.

Супрацоўніцтва на справе

Падрабязна вопыт рэалізацыі ініцыятывы прадставіла дырэктар Нацыянальнага цэнтра мастацкай творчасці дзяцей і мола­дзі На­дзея Васільеўна Васільчанка. Яна паведаміла, што згодна з выніковым дакладам ААН 2015 года па індэксе чалавечага развіцця Рэспубліка Беларусь сярод 188 краін сусветнай супольнасці перамясцілася з 68-га месца ў 2000 годзе на 50-е месца. Сёння Беларусь уваходзіць у групу краін з высокім узроўнем чалавечага развіцця. Усяго адно месца аддзяляе краіну ад краін з вельмі высокім узроўнем чалавечага развіцця. Істотна палепшылася дэмаграфічнае становішча: з 2014 года ўпершыню за апошнія 20 гадоў колькасць жыхароў у краіне пачала расці. Дзіцячае насельніцтва ва ўзросце да 18 гадоў складае 1 824 054 чалавекі, гэта 19,2 % (2014 год — 18,9 %) ад колькасці насельніцтва краіны. Гарад­ское дзіцячае насельніцтва складае 1 427 810 чалавек — 78,3%.

Гаворачы пра гарадскія праблемы, На­дзея Васільеўна зазначыла: “Гарады прадастаўляюць дзецям вялікія магчымасці ў плане развіцця свайго патэнцыялу за кошт якасных паслуг у сферы адукацыі, аховы здароўя, культуры і спорту і інш. У той жа час гарад­ское жыццё падвяргае дзяцей шэрагу пагроз і небяспек. Далучэнне Беларусі да глабальнай ініцыятывы “Горад, дружалюбны да дзяцей” на нацыянальным і рэгіянальным узроўнях дазваляе сёння больш паслядоўна і прадукцыйна вырашаць “гарадскія” праблемы ў інтарэсах і з удзелам дзяцей; вызна­чаць і рэалізоўваць сістэму эфектыўных і ўзаемазвязаных мер, накіраваных на павышэнне дабрабыту падрастаючага пакалення.

Так, дзіцячыя і маладзёжныя праекты і ініцыятывы знаходзяць падтрымку і рэалізуюцца на месцах: праводзяцца мерапрыемст­вы па добраўпарадкаванні гарадоў “Адрас клопату: дом, вуліца, двор”, “Футбольнае поле — школе”, “Прыступкі беражлівасці”, “Зрабі горад ярчэйшым”, “Горад без бар’ераў”. Дзецьмі ствараюцца месцы адпачынку, адкрываюцца дзіцячыя кафэ, рэалізуюцца такія праекты, як “Добрае сэрца”, “Валанцёрскі цэнтр “На­дзея”, “Роўныя магчымасці”, што фарміруюць у дзяцей і мола­дзі пачуццё міласэрнасці і спагады да дзяцей, якія засталіся без апекі бацькоў, з абмежаванымі магчымасцямі, пажылых і адзінокіх людзей, право­дзіцца вялікая работа па фарміраванні ЗЛЖ, прафілактыцы супрацьпраўных паводзін.

У перыяд рэалізацыі ініцыятывы праве­дзены такія мерапрыемствы для дзяцей і моладзі, як вучэбныя семінары, круглыя сталы, рэгіянальныя кансультацыі і трэнінгі па абмеркаванні актуальных пытанняў парадку дня ў галіне развіцця чалавецтва пасля 2015 года (прайшлі ў 10-ці гарадах, больш за 210 удзельнікаў); Нацыянальныя дзіцячыя форумы (у 2016 годзе праведзены Х юбілейны форум), конкурсы дзіцячых і мала­дзёжных сацыяльных праектаў, ініцыятыў “Ты ў эфіры!”, “Нашы справы роднаму гораду”, у якіх прынялі ўдзел маладыя аўтары сацыяльных праектаў самай рознай накіраванасці з Пінска, Брэста, Наваполацка, Полацка, Ліды, Навагрудка, Мазыра, Светлагорска, Магілёва, Шклова, Маладзечна, Жодзіна, Салігорска і Мінска, усяго 18 праектаў, трэнінгі па пытаннях узаемадзеяння і інклюзіі (2016 год) і інш.

Планы на будучае

Гаворачы пра планы на найбліжэйшыя гады, удзельнікі канферэнцыі пагадзіліся з Віктарам Якжыкам, які адзначыў, што неабходна будзе працягнуць работу па стварэнні ўмоў для ўсебаковага развіцця дзяцей і моладзі, сацыяльнай адаптацыі і інтэграцыі ў грамадства дзяцей з асаблівасцямі псіхафізічнага развіцця, пашы­раць паслугі ў галіне адукацыі, аховы здароўя, культуры і спорту, укараняць інавацыйныя формы здаровага ладу жыцця, пашыраць прафілактычную работу з моладдзю, істотна ўзмацніць узаема­дзеянне з сям’ёй. Важна сумеснымі намаганнямі стымуляваць самастойнасць і дзелавую ініцыятыву ў дзяцей і моладзі.

Падтрыманы былі і прапановы Рашэда Мустафы Сарвара. Першая з іх — пашырыць ініцыятыву да “Горада, дружалюбнага да дзяцей і моладзі”, каб і падлеткі, і маладыя людзі таксама адыгрывалі актыўную ролю ў гэтай ініцыятыве. Другая — на абласным узроўні стварыць тую структуру, якая б аб’ядноўвала маладзёжныя парламенты і іншыя структуры. І трэцяя яго прапанова — каб у кожным горадзе быў канкрэтны план дзеянняў на год і каб штогод усе іх прадстаўнікі маглі збірацца разам і расказваць пра свае дасягненні.

Святлана НІКІФАРАВА.
Фота прадастаўлена НЦМТДіМ.

 

Мая прафесія ў новых магчымасцях часу

Феерычна завяршыўся Рэспубліканскі інфармацыйна-прафарыентацыйны праект “ПРАФ-БУМ”, арганізатарамі якога выступілі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь і Нацыянальны цэнтр мастацкай творчасці дзяцей і моладзі. Тэма-дэвіз праекта “Пакаленне паспяховых: мая прафесія ў новых магчымасцях часу” аб’яднала тысячы навучэнцаў у вырашэнні такіх актуальных задач, як раскрыццё значэння сучасных рабочых прафесій, папулярызацыя прафесійна-тэхнічнай адукацыі, фарміраванне сацыяльнай адказнасці і сацыяльнага пазітыву моладзі, актуалізацыя дзейнасці ўстаноў адукацыі па ўкараненні інавацыйных эфектыўных форм прафарыентацыйнай работы і інш. І ўсё гэта сцвярджалася па прынцыпе “роўны — роўнаму” — асноўным канцэптуальным прынцыпе “ПРАФ-БУМа”

Наогул, праект “ПРАФ-БУМ” упершыню быў рэалізаваны яшчэ ў 2002 годзе, але тады і ў наступныя гады ён уяўляў сабой гэтакія кропкавыя мерапрыемствы, якія час ад часу разгортваліся на сцэне Нацыянальнага цэнтра мастацкай творчасці дзяцей і моладзі. Сёлета ж “ПРАФ-БУМ” заканамерна аформіўся ў праект менавіта рэспубліканскага маштабу — з прадуманым паўзроўневым графікам рэалізацыі (установа адукацыі — вобласць — рэспубліка), строга аформленымі ўмовамі ўдзелу, выразнай артыкуляцыяй намінацый і ўражальнай статыстыкай. У падрыхтоўцы матэрыялаў у намінацыях праекта прынялі ўдзел 196 устаноў прафесійна-тэхнічнай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі — 95,6% устаноў адукацыі такога тыпу. Усяго было створана 1002 работы. Фінал праекта, які адбыўся 9—10 лістапада на дзвюх пляцоўках (у Нацыянальным цэнтры мастацкай творчасці дзяцей і моладзі і Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі), сабраў навучэнцаў з 38 каледжаў і ліцэяў, якія прывезлі ў Мінск лепшыя ўзоры сваёй прома-прадукцыі (прадукцы ў самым шырокім сэнсе гэтага слова), створаныя на папярэдніх этапах.

Вітаючы 9 лістапада фіналістаў, намеснік міністра адукацыі Віктар Віктаравіч Якжык адзначыў, што гэта першае падобнае мерапрыемства і яно б’е рэкорды па цікавасці да яго як з боку навучэнцаў, педагогаў, бацькоў, так і СМІ. Віктар Віктаравіч падкрэсліў, што праект выконвае найперш сацыяльную місію — па-сучаснаму расказвае пра сучасныя рабочыя прафесіі і іх ролю ў жыцці грамадства.

А што значыць па-сучаснаму? У гэтым неўзабаве і змагла пераканацца публіка, калі пачаліся конкурсныя паказы ў розных намінацыях. (Тут неабходна адзначыць, што намінацыі, прапанаваныя арганізатарамі праекта яго ўдзельнікам, зусім невыпадковыя. Папярэдне быў праведзены пільны маніторынг зацікаўленасцей сённяшняй навучэнскай моладзі, магчымасцей педагогаў і г.д. А ўжо кожная ўстанова адукацыі магла выбіраць для сябе тыя формы інфармацыйнай і рэкламнай работы, якія яна лічыць найбольш эфектыўнымі.)

Так, ужо ў самай першай намінацыі “Мастацка-публіцыстычная праграма “Выбіраем прафесію — выбіраем будучыню!” тэксты выступленняў агітбрыгад парадавалі наяўнасцю ў іх не проста нейкіх агітацыйных голых лозунгаў, а фраз, выразна прывязаных да канкрэтнага месца і канкрэтнай прафесіі. І прыкладаў тут можна прывесці безліч: “Пусть город наш ещё и молод, // Заводами своими знаменит…” (Наваполацкі дзяржаўны політэхнічны каледж); “Сфера обслуживания — сфера счастливых спокойных людей…” (Баранавіцкі дзяржаўны прафесійна-тэхнічны каледж сферы абслугоўвання); “На стройку первым я приду…”, “Здесь не место дилетанту…”, “Пусть работы много, будет ещё больше идей…” (Гомельскі дзяржаўны прафесійны ліцэй будаўнікоў); “Но нужен и в городе, и на селе, // Как воздух, торговый работник…” (Мінскі дзяржаўны прафесійна-тэхнічны каледж гандлю)…

Карціна Рэспубліканскага інфармацыйна-прафарыентацыйнага праекта “ПРАФ-БУМ” была б няпоўнай, калі б мы не згадалі пра склад яго экспертнай групы на чале з галоўным спецыялістам упраўлення ідэалагічнай, сацыяльнай і выхаваўчай работы Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь Вітай Чаславаўнай Смарцавай.

Экспертную групу “ПРАФ-БУМа” склаў цэлы шэраг людзей розных прафесій, у кожнага з якіх была, так бы мовіць, свая нагрузка ў калектыўным ацэньванні ўдзелу той ці іншай установы адукацыі ў праекце. Так, напрыклад, арганізатары палічылі неабходным запрасіць у экспертную групу выкладчыка філіяла БНТУ “Мінскі дзяржаўны архітэктурна-будаўнічы каледж” Галіну Іванаўну Жыжаль, дачку Івана Мацвеевіча Жыжаля, імя якога невыпадкова сёння носіць Мінскі дзяржаўны прафесійны ліцэй будаўніцтва № 10, бо ў свой час Іван Мацвеевіч унёс неацэнны ўклад ў развіцццё прафтэхадукацыі ў Беларусі. Меркаванні Галіны Іванаўны як прадстаўніка ветэранаў сістэмы прафтэха былі вельмі каштоўнымі, бо ёй як чалавеку, які ўсё жыццё аддаў гэтай сістэме, было што з чым параўноўваць: якой навучэнская моладзь была 10, 20 і 30 гадоў назад і якой яна з’яўляецца сёння. У сваю чаргу голасам сённяшняй моладзі ў складзе экспертнай групы была студэнтка 5 курса Інстытута журналістыкі БДУ Маргарыта Кухта.

З улікам спецыфікі намінацый, у якіх выступалі каманды-ўдзельніцы, у склад экспертнай групы таксама невыпадкова ўвайшлі намеснік начальніка цэнтра навукова-метадычнага забеспячэння выхаваўчай работы Рэспубліканскага інстытута прафесійнай адукацыі Святлана Рышардаўна Бутрым (прэзентацыйны інфармацыйна-метадычны модуль “Наш час — ініцыятыва”), галоўны рэдактар часопіса “Маладосць” Святлана Дзмітрыеўна Дзянісава (вакальны твор “Гімн прафесіі”), рэдактар Беларускага радыё Таццяна Міхайлаўна Гулейка (PR-спічрайтынг “Мая прафесійная будучыня”), загадчык кафедры кінатэлеаператарства факультэта экранных мастацтваў Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў, кандыдат мастацтвазнаўства, прафесар, сябра Беларускага саюза кінематаграфістаў Андрэй Іванавіч Чупрынскі (відэаальтэрнат “Імкнёмся: вучыцца, ведаць, умець”), загадчык кафедры дызайну БДУ, кандыдат мастацтвазнаўчых навук, сябра Міжнароднай асацыяцыі саюза дызайнераў Аляксей Юр’евіч Семянцоў (прома-батл “Калі сёння — заўтра”), дацэнт кафедры сацыякультурнай дзейнасці Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта культуры і мастацтваў Ірына Леанідаўна Смарговіч (інтэрактыўны інфарэсурс “Смелыя ідэі — новыя магчымасці”) і інш.

Безумоўна, дзейнасць экспертнай групы немагчыма было б уявіць без галоўнага ідэолага праекта “ПРАФ-БУМ” загадчыка аддзела сацыякультурных праектаў навучэнскай і студэнцкай моладзі Нацыянальнага цэнтра мастацкай творчасці дзяцей і моладзі Алены Сяргееўны Лаўрыновіч і метадыста вышэйшай катэгорыі гэтага ж аддзела Таццяны Валер’еўны Грышукевіч.

А, мабыць, самае нечаканае (хаця, насамрэч, яно цалкам заканамернае) тое, што ўдзел у экспертнай групе ўзяла група навучэнцаў 9—11 класаў мінскай сярэдняй школы № 4 — без пяці хвілін абітурыентаў, якім ужо заўтра трэба будзе рабіць свой жыццёвы выбар, многім — на карысць менавіта сярэдняй спецыяльнай і прафесійна-тэхнічнай адукацыі. Голас гэтага “незалежнага” юнага журы меў такую ж вагу, як і голас прафесіяналаў.

Намінацыя “Вакальны твор “Гімн прафесіі”, на думку арганізатараў, меў на ўвазе выяўленне найперш карпаратыўнай культуры, прычым у двух аспектах — культуры той ці іншай установы адукацыі і культуры той ці іншай прафесіі. Арганізатары не ашукаліся ў сваіх чаканнях. Якраз гэтыя два аспекты карпаратыўнай культуры былі выяўлены ў большасці прафесійных гімнаў, прадстаўленых у праекце. А іншы раз, як гэта атрымалася, напрыклад, у хлопцаў з Наваполацкага дзяржаўнага прафесійна-тэхнічнага каледжа будаўнікоў, адчувалася імкненне паказаць сваю прафесію ў маштабах усёй краіны: “Спасибо слышу всюду от народа. // Чей это дом, чьи это корпуса завода? // Мои! Я строил их, моя бригада! // И вся страна моим успехам рада! // А я? Я рад, что родина моя // Вся в стройках, вся в лесах… // Строитель я!”

Бясспрэчна, адной з самых яркіх стала намінацыя “PR-спічрайтынг “Мая прафесійная будучыня”: з выкарыстаннем так званых неймінгаў (слоганаў, рэкламных тэкстаў) і сучасных тэхнічных сродкаў навучэнцы павінны былі за вельмі кароткі час выступлення (усяго 2 хвіліны) расказаць, чаму яны выбралі менавіта тую ці іншую прафесію, раскрыць вобраз сучаснага рабочага-спецыяліста, здольнага да асобасна-прафесійнага росту і развіцця. У гэтай намінацыі былі свае яркія героі: клуб вясёлых і знаходлівых Магілёўскага дзяржаўнага прафесійна-тэхнічнага каледжа, Валянціна Цялюк са Слуцкага дзяржаўнага каледжа, Ігар Бурдзілаў з Віцебскага дзяржаўнага прафесійна-тэхнічнага каледжа машынабудавання імя М.П.Шмырова, Сяргей Занько з Лунінецкага дзяржаўнага політэхнічнага прафесійна-тэхнічнага каледжа і інш. Цікава, дарэчы, што Сяргей Занько ўжо скончыў Лунінецкі каледж, дзе атрымаў прафесію зваршчыка, і сёння па размеркаванні працуе ў Ганцавічах, але спецыяльна вырашыў узяць удзел у праекце “ПРАФ-БУМ”, каб абараніць гонар сваёй прафесіі і свайго роднага каледжа. А зваршчык — гэта, як высветлілася са спічрайтынгу Сяргея, сапраўды вельмі цікавая прафесія, прафесія будучыні. Гэта і тая зварка, якую мы ўсе добра ведаем, і ў хірургіі, і нават касмічная зварка. А, можа быць, калі сэрцы закаханых цягнуцца адно да аднаго і потым урэшце яднаюцца ў адно непадзельнае цэлае — гэта таксама адмысловая зварка зваршчыка Амура? Розныя падтэксты прачытваліся ў спічы Сяргея…

Арыгінальныя работы прадставілі навучэнцы і ў намінацыі “Інтэрактыўны інфарэсурс “Смелыя ідэі — новыя магчымасці” — намінацыі, якая мела на ўвазе найперш прэс-цэнтравую дзейнасць (інфамодулі, рэкламныя модулі, стэнды-плакаты). Асабліва запомніўся шматфункцыянальны стэнд Бабруйскага дзяржаўнага прафесійнага электратэхнічнага каледжа імя А.І.Чарныша, які мог мяняцца ў залежнасці ад аўдыторыі (абітурыенты, бацькі, педагогі). Прафесійна праявілі сябе ў гэтай намінацыі і дзяўчаты з Мінскага дзяржаўнага прафесійна-тэхнічнага каледжа паліграфіі імя В.З.Харужай, якія прадэманстравалі магчымасці маладзёжнага тэлебачання.

Напэўна, найбольшую цікавасць у навучэнцаў выклікала намінацыя “Прома-батл “Калі сёння — заўтра”, у рамках якой трэба было адзін на адзін са сваім апанентам даказваць прыцягальнасць выбранай прафесіі. Тут уразілі літаральна ўсе ўдзельнікі. Магчыма, больш за іншых: навучэнцы Мінскага дзяржаўнага прафесійна-тэхнічнага каледжа будаўнікоў імя У.Г.Каменскага, Ваўкавыскага дзяржаўнага будаўнічага прафесійнага ліцэя, Брэсцкага дзяржаўнага прафесійнага ліцэя чыгуначнага транспарту… Хлопцы з апошняга ўдарылі не ў брыво, а ў вока: “Ты паступаеш ва ўніверсітэт. Вучышся на платнай аснове і атрымліваеш запаветны дыплом. Але ці варта было вучыцца пяць гадоў, каб потым працаваць ахоўнікам у супермаркеце, прадаўцом-кансультантам? Дык ці не лепш атрымаць такую адукацыю, каб потым працаваць па спецыяльнасці?”

Сябра экспертнай групы загадчык аддзела сацыякультурных праектаў навучэнскай і студэнцкай моладзі Нацыянальнага цэнтра мастацкай творчасці дзяцей і моладзі Алена Сяргееўна Лаўрыновіч: “Безумоўна, рух пад назвай “ПРАФ-БУМ” ужо не спыніць. Ён ахапіў фактычна ўсе ўстановы прафесійна-тэхнічнай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі і будзе рэалізоўвацца ў рамках разнастайных прома-мерапрыемстваў, прафарыентацыйных субот і іншых прафарыентацыйных акцый. Мяркуецца, што на ўзроўні рэспублікі, як мы бачылі гэта сёлета, праект будзе праводзіцца раз у два гады, але, што канкрэтна будзе ў 2018 годзе, пакуль цяжка сказаць. Мне, напрыклад, думаецца, што, паколькі сёлета мы ўжо зрабілі акцэнт на рабочых спецыяльнасцях, наступны раз маглі б акцэнтаваць педагагічныя спецыяльнасці… Зрэшты, сутнасць “ПРАФ-БУМа” ад гэтага не зменіцца. “ПРАФ-БУМ” — гэта найперш рэкламныя тэхналогіі, а для педагагічных спецыяльнасцей яны сёння надзвычай актуальныя. Што ж да прафтэхсістэмы, то з новай сілай “ПРАФ-БУМ” тут заявіць пра сябе ў 2020 годзе. Не будзем забываць, што гэты праект рэалізоўваецца ў рамках комплексу мерапрыемстваў падпраграмы “Маладзёжная палітыка” Дзяржаўнай праграмы “Адукацыя і маладзёжная палітыка на 2016—2020 гады”. Невыпадкова, дарэчы, першым мерапрыемствам у рамках фіналу стала наведванне Музея сучаснай беларускай дзяржаўнасці”.

Намінацыя “Відэаальтэрнат “Імкнёмся: вучыцца, ведаць, умець” (відэафільмы, відэакліпы, рэкламныя ролікі) была прадстаўлена цэлым шэрагам цікавых работ. Аўтару гэтых радкоў набольш запомніўся ролік Гродзенскага дзяржаўнага каледжа тэхнікі, тэхналогій і дызайну ў абарону прафесіі праграміста “Шэсць граняў прафесіі праграміста” — займальны расповед аб самай прэстыжнай сёння прафесіі, пачынаючы з яе гісторыі (1842 год!) і заканчваючы яе сучаснасцю… у Гродзенскім каледжы.

І, нарэшце, у апошняй намінацыі “Прэзентацыйны інфармацыйна-метадычны модуль “Наш час — ініцыятыва” бясспрэчным лідарам быў Мінскі дзяржаўны каледж электронікі, які прадставіў падрабязны матэрыял пра тое, як у гэтай установе адукацыі вялася прафаарыентацыйная работа на працягу ўсяго года.

…Увушшу і ўваччу пракручваюцца самыя розныя ўрыўкі з пачутага і ўбачанага падчас фіналу Рэспубліканскага інфармацыйна-прафарыентацыйнага праекта “ПРАФ-БУМ”. Мільгаюць твары, скачуць словы… І чамусьці неадступна перад вачыма паўстае навучэнец Віцебскага дзяржаўнага прафесійна-тэхнічнага каледжа машынабудавання імя М.П.Шмырова Ігар Бурдзілаў. Ён выступае ў намінацыі “PR-спічрайтынг “Мая прафесійная будучыня”: як быццам прафесар стаіць у лекцыйнай аўдыторыі за прафесарскай кафедрай і пачынае чытаць… рэп у абарону сваёй прафесіі і сваёй установы адукацыі. А там ёсць такія словы: “Если ты хочешь научиться работать не только руками, но и мозгами, // Стать классным специалистом, а не только приколистом, // Тогда твоя дорога в профтех…” Стоп! Вось тут, здаецца, і хаваецца вялікі сэнс. Моладзі, як яна сёння кажа, заўсёды хацелася і хочацца папрыколвацца. І ад гэтага нікуды не ўцячэш. Але хлопцы і дзяўчаты, удзельнікі праекта “ПРАФ-БУМ”, ужо са сваіх юначых гадоў пачынаюць задумвацца пра тое, што прыколы — гэта яшчэ не ўсё. Яны як быццам бы ўжо сёння, у свае маладыя гады, ведаюць, што, чым больш яны будуць сталець, тым менш у іх жыцці будзе заставацца месца для прыколаў і тым больш выразна будуць выходзіць на першы план такія катэгорыі, як работа, жыццёвая ўладкаванасць, сацыяльны і прафесійны статус…

Мікола ЧЭМЕР.

P.S. Расклад пераможцаў і прызёраў “ПРАФ-БУМа”, вынікі інтэрнэт-галасавання (а яно за 24 гадзіны сабрала амаль 75 тысяч галасоў), відэа- і іншыя матэрыялы, якія расказваюць аб праекце, можна знайсці на вэб-партале творчай моладзі Беларусі artviva.by.

ЮНЕСКА аб’ядноўвае

У Мінску прайшла Генеральная асамблея Еўрапейскай федэрацыі клубаў, цэнтраў і асацыяцый ЮНЕСКА, якая аб’ядноўвае больш за 20 Нацыянальных федэрацый клубаў, цэнтраў і асацыяцый ЮНЕСКА па ўсёй Еўропе і ЗША. Удзельнікамі асамблеі сталі каля 60 чалавек: прэзідэнтаў Нацыянальных федэрацый клубаў, цэнтраў і асацыяцый ЮНЕСКА, педагогаў, маладых лідараў з Румыніі, Сербіі, Іспаніі, Францыі, Італіі, Грэцыі, Кіпра, Швецыі і іншых краін Еўропы, а таксама з Расіі, ЗША, Пакістана. Генеральная асамблея была прымеркавана да 15-годдзя стварэння Еўрапейскай федэрацыі клубаў, цэнтраў і асацыяцый ЮНЕСКА і праводзіцца ў рамках праграмы “Адукацыя і маладзёжная палітыка” і праекта гуманітарнага супрацоўніцтва “Клубы ЮНЕСКА ў дзеянні”.

Падчас асамблеі яе ўдзельнікі падвялі вынікі работы за апошнія 4 гады, выбралі новае кіраўніцтва. На цырымоніі адкрыцця выступілі прадстаўнікі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, Нацыянальнай камісіі Рэспублікі Беларусь па справах ЮНЕСКА, прадстаўніцтва Дзіцячага фонду ААН ЮНІСЕФ у Рэспубліцы Беларусь.

Прэзідэнт Еўрапейскай федэрацыі клубаў, цэнтраў і асацыяцый ЮНЕСКА Даніэла Папеску адзначыла важную ролю БелАЮ ў супрацоўніцтве з моладдзю. У якасці прыкладу яна згадала Міжнародны летні ўніверсітэт, Акадэмію клубаў ЮНЕСКА, праекты па праграмах “Эразмус” і інш.

Значнасць клубаў ЮНЕСКА для адукацыі маладых людзей падкрэсліла і Наталля Пшанічная, начальнік упраўлення па справах моладзі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь: “Першы радок нашага гімна гучыць так: “Мы, беларусы, — мірныя людзі”. Геапалітычнае становішча нашай краіны і ўся наша гісторыя гавораць пра тое, што Беларусь часта была пляцоўкай для войнаў, і таму мы, як ніхто іншы, бадай, цэнім мір. Сёння, калі на планеце вельмі неспакойна, наша краіна і яе кіраўніцтва робяць вельмі шмат для таго, каб войны спыніліся, і Беларусь з’яўляецца пляцоўкай для мірных перамоў. Мы гэта лічым сваёй місіяй. Мы цудоўна разумеем, што росквіту і поспеху дасягаюць толькі тыя краіны, якія ўкладваюць у сваю будучыню — дзяцей. І клубы ЮНЕСКА, якія працуюць на базе навучальных устаноў, выконваюць у тым ліку і гэтую міратворчую місію”.

Замежныя ўдзельнікі мелі магчымасць пазнаёміцца з дзейнасцю беларускіх клубаў ЮНЕСКА і праграмамі, па якіх яны працуюць. Па словах прэзідэнта БелАЮ Дзмітрыя Субцэльнага, гасцям цікавы вопыт Беларусі па развіцці інфармацыйных тэхналогій. “Мы актыўна выкарыстоўваем дыстанцыйную адукацыю, ствараем парталы, курсы. Людзі розных узростаў бясплатна з любога пункта не толькі Беларусі, але і зямнога шара могуць атрымаць веды па пэўных тэмах”, — сказаў Дзмітрый Юр’евіч.

Падчас сустрэчы яе ўдзельнікі намецілі планы на будучыню. Адной з важных перадумоў для гэтага стала падпісанне 10 мемарандумаў аб супрацоўніцтве Беларускай асацыяцыі клубаў ЮНЕСКА з нацыянальнымі асацыяцыямі ЮНЕСКА ЗША, Грэцыі, Кіпра, Францыі, Сербіі, Румыніі, Партугаліі і інш.

“Гэта акцэнты на супрацоўніцтва, якія цяпер замацаваны дакументальна, — падкрэсліў Дзмітрый Субцэльны. — Цяпер развіццё новых маладзёжных праектаў будзе ў прыярытэце як у нашай краіне, так і ў тых краінах, якія падпісалі мемарандум. Калі мы будзем арганізоўваць пэўны праект у Еўропе, у першую чаргу будзем супрацоўнічаць з гэтымі краінамі. І наадварот, калі нейкі міжнародны праект рэалізуецца ў Еўропе ці ў ЗША, у першую чаргу яго ініцыятары ўключаць у яго Беларусь”.

Абмяркоўвалі ўдзельнікі сустрэчы і тое, як аб’яднаць у межах федэрацыі клубы, якія ёсць у многіх краінах, напрыклад, у Літве, Латвіі, Польшчы, Германіі, Вялікабрытаніі, але працуюць самі па сабе, адасоблена, што б пашырыла кола партнёрскіх арганізацый, аб’яднала высілкі для вырашэння глабальных праблем: ідэй міру, праблем міграцыі, здаровага ладу жыцця, грамадзянскай адукацыі і інш.

“Мы дамовіліся агульным саветам, што кожны член выканаўчага камітэта возьме на сябе адказнасць за работу з пэўнымі краінамі ў кірунку папулярызацыі ў іх дзейнасці федэрацыі і далейшага далучэння да яе, — зазначыў Дзмітрый Субцэльны. — Беларусь, напрыклад, узяла адказнасць за Украіну, у якой няма ніводнага клуба ЮНЕСКА. Гэта крыўдна, асабліва ўлічваючы колькасць насельніцтва і маштабы краіны. І мы будзем старацца праз Міністэрства замежных спраў, Нацыянальную камісію па справах ЮНЕСКА знаходзіць людзей ці арганізацыі, якія змаглі б стварыць Украінскую асацыяцыю клубаў ЮНЕСКА. Ёсць вялікі патэнцыял і ў Літве, Латвіі, Польшчы”.

Прэзідэнт клуба ЮНЕСКА Сарбоны (Францыя) Аляксандр Проціч, які цяпер змяніў Дзмітрыя Субцэльнага на пасадзе віцэ-прэзідэнта Еўрапейскай федэрацыі клубаў, цэнтраў і асацыяцый ЮНЕСКА, адзначыў, што даўно ўважліва назірае за тым, як развіваецца БелАЮ і як актыўна беларуская моладзь падключаецца да міжнародных праектаў і ініцыіруе свае на тэрыторыі Беларусі.

“Французская федэрацыя клубаў ЮНЕСКА таксама вельмі актыўная, — гаворыць Аляксандр. — У нас каля 200 клубаў, палова з якіх працуе на базе школ і гімназій, а другая палова аб’ядноўвае студэнтаў і прадстаўнікоў пэўных прафесій, напрыклад, клубы ЮНЕСКА адвакатаў, вучоных. Самыя ж актыўныя — студэнцкія клубы. Маладыя людзі без усялякай дапамогі рэалізуюць мноства праектаў у межах такіх праграм, як “Грамадзянскае выхаванне”, “Нацыянальная ідэнтычнасць”, “Этыка”, “Супрацьдзеянне расавай дыскрымінацыі”, “Свабода слова”, “Моладзь у навуцы”, “Экалогія і энергазберажэнне” і інш. У нас шмат клубаў супрацоўнічаюць з Афрыкай па адукацыйных, гуманітарных праграмах, праграмах дапамогі і салідарнасці.

У Сарбоне ёсць некалькі праграм па папулярызацыі спадчыны вялікіх людзей: М.Тэсла, Ж.Ж.Русо, Канфуцыя, Р.Тагора, якія працуюць пад эгідай ЮНЕСКА і Міністэрства нацыянальнай адукацыі і Міністэрства па справах моладзі і спорту. Я, напрыклад, арганізоўваю гульнявыя практыкумы па развіцці неардынарнага мыслення, знаёмлю дзяцей 5—7 гадоў з канцэпцыяй Тэслы, сутнасць якой — пераўтварэнне навукі ў забаўляльнае пазнанне. Навучанне прайшлі ўжо тысячы дзяцей у больш як 20 краінах свету, а ў электронных адукацыйных праграмах прынялі ўдзел прадстаўнікі 130 краін свету.

10 снежня адзначаецца Сусветны дзень абароны правоў чалавека. У кірунку абароны правоў чалавека таксама актыўна працуюць нашы клубы. Акрамя таго, у гэты дзень мы будзем святкаваць яшчэ і 60-годдзе з дня ўтварэння французскай федэрацыі клубаў ЮНЕСКА”.

Для таго каб рэалізоўваліся ўсе ідэі маладых людзей, незалежна ад таго, у якой краіне яны жывуць, плануецца ініцыіраваць конкурс ідэй у сацыяльных сетках, дзе б маладыя людзі выказвалі ўласныя прапановы для клубаў. Будуць развівацца і праекты па абмене моладзі. Адзін з кірункаў, развіваць які дамовіліся ўдзельнікі мерапрыемства, — навучанне маладых удзельнікаў клубаў ЮНЕСКА менеджменту.

Святлана НІКІФАРАВА.
Фота Рыгора ЛУКАШОНКА.

Паважаныя калегі! Дарагія вучні, студэнты, бацькі!

Ад імя Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь і сябе асабіста дазвольце шчыра павіншаваць вас з цудоўным святам — Днём ведаў і пачаткам новага 2016/2017 навучальнага года.

Для кожнай беларускай сям’і 1 верасня з’яўляецца сімвалам добрых пачынанняў і здзяйсненняў. Тысячы хлопчыкаў і дзяўчынак, якія ў гэты дзень з кветкамі, усмешкамі, прагай да ведаў пераступяць школьны парог, чакае новае, напоўненае адкрыццямі і ведамі жыццё.

Для вас, паважаныя калегі, гэты дзень стане пачаткам чарговага этапу ў прафесійным жыцці, які таксама будзе напоўнены адкрыццямі, павышэннем узроўню педагагічнага майстэрства. Ваш высокі прафесіяналізм, шчырая любоў да роднай зямлі з’яўляюцца для кожнага з нас, і ў першую чаргу для падрастаючага пакалення, прыкладам сапраўднай грамадзянскасці, патрыятызму.

Век жыві, век вучыся — гэтыя знакамітыя словы можна лічыць дэвізам свята. 1 верасня мы ўзгадваем свае школьныя, студэнцкія гады, задумваемся над неабходнасцю ўдасканальвання прафесійных уменняў і навыкаў. У кожнага беларуса ёсць магчымасць рэалізаваць сябе як прафесіянала, спецыяліста, бо мы жывём у цудоўнай, квітнеючай, мірнай краіне.

“Нам мір завешчана берагчы!” — менавіта пад такой назвай ва ўстановах агульнай сярэдняй адукацыі пройдзе першы ўрок новага навучальнага года. Гэты мір нам завяшчалі героі Вялікай Айчыннай вайны. Яго нам завяшчалі славутыя дзеячы мінулых эпох: першадрукары, архітэктары, літаратары, кампазітары.

Год культуры — выдатны час для знаёмства з іх цікавым жыццёвым і творчым шляхам, вывучэння нашай багатай культурнай спадчыны.

Няхай моцнае здароўе, шчасце, дабрабыт, поспехі ў вучобе і працы не пакідаюць нас на працягу навучальнага года. Няхай кожны дзень прыносіць радасць ад творчага пошуку.

Са святам, дарагія сябры!

Міхаіл ЖУРАЎКОЎ,
міністр адукацыі.

Выйсці шчаслівым з вады

Трагічная гібель расійскіх школьнікаў на карэльскім Сямвозеры кранула кожнага з нас, асабліва вопытных турыстаў-воднікаў. Як можна адправіцца ў водны паход у шторм? Як можна саджаць у каноэ дзяцей, якія не ўмеюць правільна трымаць у руках вясло? Як можна апрануць на вучняў выратавальныя камізэлькі, якія не адпавядаюць іх памерам? Пытанні, пытанні, пытанні…

І самыя галоўныя: якая асноўная прычына трагедыі і як яе пазбегнуць?

Актуальныя рэкамендацыі

Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь аператыўна адрэагавала на інцыдэнт і даслала на адрасы ўпраўленняў і аддзелаў адукацыі, устаноў рэспубліканскага падпарадкавання рэкамендацыі па прыняцці дадатковых мер па гарантаванні бяспекі дзяцей у месцах адпачынку і аздараўлення. У рэкамендацыях нагадваецца пра неабходнасць выканання мер бяспекі пры правядзенні масавых мерапрыемстваў, арганізацыі турыстычных, у тым ліку водных, паходаў і профільных летнікаў з выкарыстаннем палатак, перавозцы дзяцей усімі відамі наземнага і воднага транспарту. Асаблівая ўвага засяроджваецца на бяспецы турыстычных маршрутаў, калі выхад на іх арганізаваны пасля складаных умоў надвор’я.

Кіраўнікі выхаваўча-аздараўленчых устаноў адукацыі павінны выключыць правядзенне паходаў, экскурсій з арганізаванымі групамі дзяцей пры неспрыяльных умовах надвор’я. Пры арганізацыі паходаў абавязковай з’яўляецца наяўнасць метэазводкі, прымацаванай да маршрутнага ліста, зацверджанага кіраўніком установы адукацыі. Для выключэння няшчасных выпадкаў з непаўналетнімі неабходна забяспечыць магчымасць сувязі са службамі ратавання ўсімі магчымымі спосабамі (акрамя мабільнай сувязі). Падчас паходаў з выкарыстаннем плаўсродкаў арганізаваныя групы дзяцей абавязкова павінны суправаджаць асобы, спецыяльна навучаныя ратаванню на вадзе.

Водны рай

Карэлія з’яўляецца сапраўдным раем для беларускіх турыстаў-воднікаў. Па рэках і азёрах гэтага маляўнічага расійскага рэгіёна пралягаюць дзясяткі маршрутаў розных катэгорый складанасці. Кожны год гэтыя маршруты пераадольваюць шматлікія турыстычныя групы нашых землякоў. Няўжо водная дарога на Карэлію пасля трагедыі будзе закрыта? Гэтае цалкам слушнае пытанне ўзнікла і ў загадчыка аддзела спартыўнага турызму Мінскага дзяржаўнага турыстычна-экалагічнага цэнтра дзяцей і моладзі Сяргея Аляксеевіча Уразава.

— Карэлія — вельмі прыгожы край. Дзякуючы маляўнічасці гэтай зямлі, па рэках якой і прайшоў мой першы водны паход, я палюбіў водны турызм. Праўду гавораць, што доўга будзе Карэлія сніцца. Гэта казка, гэта прыгажосць. Для нашых воднікаў Карэлія зручная тым, што там у меру бурлівыя рэкі, парогі лакальныя, даўжынёй некалькі соцень метраў. Охта — шыкоўная рэчка, Паўночная Шуя — класная рэчка. Белыя ночы, ты сплаўляешся, а сонца рухаецца над гарызонтам. А яшчэ ў Карэліі шмат рыбы, і там рыбакамі становяцца ўсе, нават тыя, хто ніколі не трымаў у руках вуду. А па Сямвозеры мы таксама падарожнічалі, праўда, перасякалі яго зімой на лыжах. Тады былі маразы пад 25 градусаў, і дрэвы, як і нашы бароды, былі ў інеі, — з захапленнем расказваў пра маляўнічасць роднай для беларускіх воднікаў Карэліі Сяргей Аляксеевіч, аднак потым інтанацыя ў голасе змянілася. — Як можна было адправіць на тое возера непадрыхтаваных дзяцей? Цалкам упэўнены, што з выхаванцамі нашага цэнтра падобная трагедыя не здарылася б.

І гэтая ўпэўненасць апраўданая. Акрамя правільнага веславання пры праходжанні перашкод навучэнцы цэнтра адпрацоўваюць на трэніроўках элементы ратавальных работ, напрыклад, пераварот разам з байдаркай, пры якім чалавек павінен, не пакідаючы судна, вярнуць яго ў першапачатковае становішча (эскімоскі пераварот), выхад з участка вады з моцнымі заваротамі (выхад з бочкі). Вучыць Сяргей Аляксеевіч сваіх выхаванцаў і дзеянням у камандзе, бо ў водныя паходы часта адпраўляюцца на суднах-“двойках” і для паспяховага выканання ўсіх элементаў матросу і капітану важна дапамагаць адзін аднаму. Яшчэ адзін закон турыста-водніка — дысцыпліна. Сяргей Аляксеевіч прывівае яе вельмі проста: калі вучань не слухаецца педагога — 50 адцісканняў ад зямлі, сказаў грубае слова — 100 адцісканняў. Ніякага маральнага прыніжэння, ды і для здароўя карысна. Калі б загінуўшыя ў Карэліі вучні валодалі хаця б мінімальнымі навыкамі кіравання воднымі суднамі, умелі дзейнічаць у камандзе, то відавочна, што трагедыі б удалося пазбегнуць.

Выпадковасцей няма

Трагічную гібель расійскіх школьнікаў Сяргей Аляксеевіч Уразаў не лічыць выпадковасцю. Канечне, халатнасць кіраўніцтва летніка, якое ледзь не гвалтоўна адправіла дзяцей у паход, — адна з галоўных прычын. Аднак ёсць і іншая, сістэмная: водны турызм не самы прыярытэтны ў плане развіцця від турызму, як у Расіі, так і ў Беларусі. Напрыклад, у нашай краіне сярод навучэнцаў не праводзяцца адпаведныя рэспубліканскія спаборніцтвы. Дыпломы, кубкі, прызы за перамогу ў спаборніцтвах па тэхніцы воднага турызму — усё гэта — рэгіянальны ўзровень. Напрыклад, Цэнтр турызму, краязнаўства і экскурсій дзяцей і моладзі Бабруйска праводзіць гарадскія спаборніцтвы, Гродзенскі абласны цэнтр турызму і краязнаўства рэгулярна збірае лепшыя каманды вобласці для карыснага воднага адпачынку і абмену вопытам. А вось пытанне правядзення падобных спаборніцтваў на ўзроўні рэспублікі пакуль што застаецца адкрытым. І хвалюе яно не толькі Сяргея Аляксеевіча Уразава, які аддаў воднаму турызму больш за 25 гадоў працоўнага і вольнага часу, але і дырэктара сярэдняй школы № 23 Бабруйска, а ў нядаўнім мінулым дырэктара былога Цэнтра юных турыстаў “Вандроўнік” Аляксандра Генадзьевіча Фурса.

Па закліку сэрца

Аляксандр Генадзьевіч выхаваў некалькі пакаленняў юнг, матросаў, капітанаў, якія няхай і не сталі прафесійнымі маракамі, затое выраслі фізічна моцнымі і вынослівымі людзьмі, з павагай адносяцца да воднага багацця краіны. Педагог упэўнены, што ўменні і навыкі, атрыманыя вучнямі падчас заняткаў водным турызмам, абавязкова спатрэбяцца ім у жыцці. А яшчэ яны ніколі не пакінуць на беразе рэчкі смецце. Наогул, без пашаны да роднай зямлі складана быць турыстам-воднікам, як нельга падарожнічаць на байдарках і не быць рамантыкам, летуценнікам.

— Нас, воднікаў, у турыстычным асяроддзі часта лічаць гультаямі, бо свае рукзакі мы не нясём на плячах. Аднак гэта памылковае параўнанне, бо веславаць цэлы дзень нават самаму закаранеламу турысту-водніку няпроста. Аднак мы гатовы пераадолець любыя цяжкасці, хаця б дзеля таго, каб палюбавацца берагам ракі з боку вады. Паверце, прыгажосць роднага краю з такога ракурсу ўспрымаеш зусім іначай. Хоць я ўжо і не вяду заняткі па водным турызме, аднак пры кожнай нагодзе намагаюся сплаўляцца па рэках з сябрамі. Цяжка, вельмі цяжка без вады, таму з наступнага навучальнага года на базе нашай школы планую адкрыць гурток воднага турызму, паспрабую сумясціць працу дырэктара школы са сваім захапленнем, стылем жыцця, бо без вады, як пяецца ў вядомай песні, ні туды і ні сюды. А яшчэ ў водным паходзе разумееш, што так званыя цяжкія падлеткі, якія вяслуюць разам з табой, зусім не цяжкія. Гэта самыя звычайныя дзеці са сваім характарам, поглядам на жыццё, захапленнямі, — адзначыў Аляксандр Генадзьевіч.

Водныя паходы з’яўляюцца для іх выдатнай нагодай для сацыялізацыі, рэалізацыі сваіх здольнасцей і, дарэчы, належнай ацэнкі гэтых здольнасцей. Так, за паход І катэгорыі складанасці працягласцю 160 км, здзейснены ў 2014 годзе па Случы і Прыпяці ад Салігорска да Турава і прадстаўлены на рэспубліканскі конкурс “Пазнай Радзіму — выхавай сябе”, вучні Аляксандра Генадзьевіча атрымалі дыплом І ступені. Падрыхтоўка да паходу была самая грунтоўная і вялася гурткоўцамі на працягу навучальнага года. Фарміраванне экіпажаў і размеркаванне абавязкаў адбывалася з улікам паходнага вопыту навучэнцаў. Так былі вызначаны капітаны экіпажаў, матросамі сталі навучэнцы, якія да гэтага не ўдзельнічалі ў водных паходах або недастаткова асвоілі неабходныя навыкі. Усё рабілася для выключэння няшчасных выпадкаў на маршруце.

Каб не было пытанняў

Пасля няшчаснага выпадку на Сямвозеры сваё расследаванне прычын трагедыі правялі многія СМІ. Гаварылася і пра халатнасць кіраўніцтва летніка, і пра неадпаведнасць дзейнасці летніка нормам і патрабаванням, многія з нас з камяком у горле чыталі пра лёс дзяцей, якім не пашанцавала выбрацца падчас шторму на бераг. “Настаўніцкая газета” таксама правяла невялікае расследаванне. Высновы наступныя: адна з прычын трагедыі ў тым, што многія з тых, хто адправіўся ў той трагічны паход, не мелі належных навыкаў кіравання плаўсродкамі. Як можна саджаць у каноэ дзяцей, якія не ўмеюць правільна трымаць у руках вясло? Як можна адправіцца ў водны паход у шторм? Пытанні, пытанні, пытанні… Мы павінны рабіць усё магчымае, каб гэтыя пытанні больш ніколі не ўзнікалі.

Ігар ГРЭЧКА.

Смачна есці, або Рэцэпт добрага адпачынку

Поспех летняга аздараўлення дзяцей залежыць ад многіх фактараў. Асноўныя з іх можна прасачыць па намінацыях рэспубліканскага конкурсу на лепшы аздараўленчы лагер з кругласутачным, дзённым знаходжаннем дзяцей, які штогадова праводзіцца па ініцыятыве Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь і Рэспубліканскага цэнтра па аздараўленні і санаторна-курортным лячэнні насельніцтва. А намінацыі такія: “Лепшае добраўпарадкаванне лагера “Мой лагер — мой маленькі дом”, “Лепшае медыцынскае забеспячэнне дзяцей у аздараўленчым лагеры “Быць здаровым — гэта здорава!”, “Лепшая арганізацыя харчавання ў аздараўленчым лагеры “Здаровае харчаванне — здаровае дзіця” і “Новыя мадэлі арганізацыі дзіцячага адпачынку “Зробім лета больш яркім”. Летась у намінацыі, што тычыцца харчавання, перамог дзіцячы аздараўленчы лагер імя Гагарына. Туды мы і накіраваліся, памятаючы, што без здаровага харчавання ніякі адпачынак не будзе ў радасць, асабліва адпачынак дзіцячы.

Перамога не першая

Лагер імя Гагарына знаходзіцца ў вёсцы Азёрны Чэрвеньскага раёна Мінскай вобласці побач з санаторыем “Волма”. Абодва належаць дзяржаўнаму прадпрыемству “Мінсктранс”. Адпаведна, адпачываюць у лагеры ў асноўным дзеці супрацоўнікаў прадпрыемства — мінскія школьнікі, усяго па 280 чалавек у кожную з чатырох 18-дзённых змен. Пуцёўка абыходзіцца бацькам у 450 тысяч рублёў — гэта 10% ад яе поўнага кошту.

Ля варот летніка нас сустракае яго начальнік, былая настаўніца фізкультуры сярэдняй школы № 108 Мінска Наталля Міхайлаўна Макейчык, якая ўжо некалькі гадоў цалкам прысвяціла сябе рабоце ў лагеры, з’яўляецца штатным супрацоўнікам “Мінсктранса”. І адразу, можна сказаць ад парога, Наталля Міхайлаўна пачынае для нас своеасаблівую экскурсію.


Паглядзець і сапраўды ёсць на што — у ходзе гутаркі высвятляецца, што лагер двойчы быў пераможцам рэспубліканскага агляду-конкурсу ў намінацыі “Добраўпарадкаванне тэрыторыі”, перамог у намінацыі “Здаровае харчаванне — здаровае дзіця” не толькі летась, але і па выніках аздараўленчай кампаніі 2013 года, а пяць гадоў назад заняў першае месца ў намінацыі “Лепшае медыцынскае забеспячэнне”. Дадам, што ў 2014 годзе начальнік лагера атрымала з рук міністра інфармацыі Рэспублікі Беларусь Ліліі Станіславаўны Ананіч дыплом за актыўную прапаганду чытання ў ходзе рэспубліканскай акцыі “Лета з добрай кнігай”.

Вось так, слухаючы аповеды пра гісторыю лагера, яго падрыхтоўку да сезона, на якую прадпрыемства не шкадуе ні сіл, ні сродкаў, мы рухаемся да харчаблока і адміністрацыйных будынкаў летніка. Ідзём паміж домікаў 1970 года пабудовы, якія былі адрамантаваны не так даўно — цяпер тут двух- і трохмесныя пакоі для дзяцей сярэдняга і старэйшага ўзросту і чатырох-, пяцімесныя — для малодшых школьнікаў, пакой выхавальніка, санвузел. Крыху далей бачым і новыя домікі, якія тутэйшая дзятва ахрысціла “Рублёўкай”.

У кожнага з 26 домікаў, і старых, і новых, — сваё аблічча, свае ўпрыгажэнні, па-свойму ўпарадкаваная тэрыторыя. Тут і велізарныя шахматы, і трамвайчык, і вадаспады, і фламінга, і шмат чаго яшчэ. Побач — міні-басейны з падагрэвам і фільтрацыяй вады для кожнага атрада ў спецыяльных палатках. А сёлета ў лагеры, памятаючы пра Год культуры, стварылі алею замкаў Беларусі, і кожны домік — гэта ўжо не домік, а замак — Нясвіжскі, Лідскі і г.д.

Карацей, тое, што на базе лагера імя Гагарына ў свой час праходзіла падвядзенне вынікаў аздараўленчага сезона па Мінску, не здзіўляе ніколькі. Ствараюць такую прыгажосць і супрацоўнікі “Мінсктранса”, рыхтуючы летнікі да сезона, і педагогі, якія працуюць у лагеры. У асноўным гэта настаўнікі сталічных і мясцовых школ, а таксама студэнты. Усяго ў лагеры 40 выхавальнікаў, старшы выхавальнік, педагог-арганізатар, культарганізатар, педагогі дадатковай адукацыі, педагог-псіхолаг, сацыяльны педагог, інструктар па фізкультуры, тэхперсанал.

Галоўнае — каманда

Так, спыняючыся ледзь не на кожным кроку, каб разгледзець домікі і тэрыторыю вакол іх, мы падыходзім да харчаблока, што размясціўся ў даволі вялікім будынку. Сталовая тут разлічана на 250 чалавек, так што дзеці змяшчаюцца ўсе, у адну змену, акрамя дзяжурнага атрада, які займае месца за столікамі пазней, выканаўшы ўсе свае абавязкі.

На парозе вытворчых цэхаў і кухні нас сустракае шэф-кухар Людміла Аляксандраўна Шкода. Яна працуе ў гэтым лагеры не першы год. Асноўнае ж месца работы Людмілы Аляксандраўны і многіх яе калег у летніку — камбінат школьнага харчавання Маскоўскага раёна Мінска. Так, непасрэднае месца работы нашай суразмоўніцы — сярэдняя школа № 145.


Экскурсія па харчаблоку, якую праводзяць для нас начальнік лагера і шэф-кухар, атрымліваецца даволі працяглай, бо памяшканняў тут шмат: цэх для гародніны, пакой сутачнага набору прадуктаў, мяса-рыбны цэх, цэх халоднай прадукцыі, варачны цэх, цэх выдачы гатовай прадукцыі, мыйнае памяшканне кухоннага посуду, мыйнае аддзяленне сталовага посуду, цэх для нарэзкі і захоўвання хлебабулачных вырабаў. А непасрэдна ў кухні нам з гордасцю дэманструюць параканвекцыйную печку з цеплавой расстойкай цеста, з якога тутэйшыя кухары робяць выпечку для дзяцей, каб не везці яе з горада, гатуюць іншыя стравы, а таксама механічную прыточна-выцяжную вентыляцыю, якая забяспечвае аптымальны мікраклімат для супрацоўнікаў. А яшчэ летась прадпрыемства набыло для лагера аўтамабіль з ізатэрмічным кузавам.

Пры гэтым усе памяшканні, уключаючы памяшканні для асабістай гігіены, размешчаны так, каб выключыць сустрэчны паток сырой і гатовай харчовай сыравіны і прадуктаў, чыстага і бруднага посуду.

— Перамога ў конкурсе адбылася дзякуючы ўдзелу кожнага, — завяршае наша знаёмства з харчаблокам Л.А.Шкода. — Каб перамагчы, неабходна адна вялікая дружная каманда. Зразумела і тое, што, каб харчаванне было здаровым, неабходна заахвоціць да работы ў лагеры добрых прафесіяналаў. У лагеры імя Гагарына яны ёсць. Гэта шэсць кухараў ад камбіната школьнага харчавання Маскоўскага раёна Мінска, шэф-кухар, яго намеснік, дыетсястра і медыцынскія работнікі, зальныя работнікі, два афіцыянты.

— Чаму работнікі харчаблока ахвотна едуць да нас і прыязджаюць неаднойчы? — у сваю чаргу задаецца пытаннем начальнік лагера Н.М.Макейчык. — Таму, што для іх створаны камфортныя ўмовы працы. І яны ў сваю чаргу працуюць вельмі якасна, з поўнай аддачай. Пастаянныя кадры — гэта таксама важны складнік поспеху, у нас так і атрымліваецца.

І гэтыя словы, думаецца, сапраўды заключаюць асноўны рэцэпт поспеху. Канечне, я разумею, што не кожная арганізацыя здолее выдаткаваць такія сродкі на свой летнік. Але не абавязкова мець тую ж параканвекцыйную печку, каб наладзіць якаснае харчаванне. Напрыклад, дасканалае выкананне норм гігіены не патрабуе вялікіх выдаткаў, як не патрабуе іх адказнае стаўленне да сваіх абавязкаў кожнага работніка і харчаблока, і ўсяго лагера. Можа быць, пры немагчымасці, скажам, набыцця самага сучаснага абсталявання перамагчы ў конкурсе і не атрымаецца, але наладзіць харчаванне дзяцей на годным узроўні ўдасца без сумненняў.

На здароўе!

Харчаванне малых у лагеры наладжана на аснове прыкладных двухтыднёвых рацыёнаў з улікам узросту дзяцей. Яно пяціразовае з інтэрвалам 3,5 — 4 гадзіны. Штодзённа праводзіцца С-вітамінізацыя трэціх страў аскарбінавай кіслатой, арганізавана дыетычнае харчаванне для тых дзяцей, якім гэта неабходна. А вада ў летніку выкарыстоўваецца негазаваная, прамысловай вытворчасці.

З прадпрыемствамі Мінска заключаны прамыя дагаворы на пастаўку прадукцыі, а з Чэрвеньскім раённым цэнтрам гігіены і эпідэміялогіі —дагавор на санітарна-гігіенічныя і мікрабіялагічныя даследаванні проб харчовых прадуктаў.


Зрэшты, летась, калі лагер удзельнічаў у рэспубліканскім конкурсе, тут падчас трэцяй змены арганізавалі для дзяцей навучанне па асновах здаровага ладу жыцця, стварэнне актыўнай жыццёвай пазіцыі, накіраванай на фарміраванне здаровых звычак, адказнага стаўлення да свайго здароўя і здароўя іншых людзей. Напрыклад, у рамках акцыі “Культура здаровага ладу жыцця” з дапамогай прынцыпу “роўны навучае роўнага” дзеці пазнаёміліся з паняццем здаровага харчавання. А яшчэ ў летніку правялі конкурс газет “Па смачную і здаровую ежу”, арганізавалі іншыя мерапрыемствы. І хаця ў іншыя змены яны не праводзяцца, інфармацыю аб здаровым харчаванні дзеці атрымліваюць пастаянна, а галоўнае, яны на практыцы бачаць, што гэта такое. І не толькі бачаць, зразумела, яны так штодзённа харчуюцца, набываючы карысныя звычкі, якія, магчыма, не ва ўсіх фарміруюцца дома.

— Кожныя дзесяць дзён я здаю начальніку лагера даныя па выкананні натуральных норм харчавання, і, калі трэба, мы ўносім у меню неабходныя карэкціроўкі, — гаворыць дыетсястра Ганна Васільеўна Ганчар, якая пастаянна працуе ў дзіцячай паліклініцы № 15 Мінска. — Дадаткова ўсе жадаючыя ходзяць у санаторый “Волма” (ён тут зусім побач) па кіслародныя кактэйлі.

Падчас візіту ў лагер імя Гагарына мы ўбачылі, як старшы выкладчык кафедры гігіены і медыцынскай экалогіі Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі Алеся Леанідаўна Седакова працуе з дзецьмі, вымяраючы пэўныя паказчыкі іх здароўя. Яна расказала, што на пачатку змены вымяраецца індэкс масы цела кожнага дзіцяці. Тыя, у каго ёсць залішняя вага, атрымліваюць рэкамендацыі па харчаванні і рухальнай актыўнасці, за выкананнем гэтых рэкамендацый сочаць супрацоўнікі лагера. І нават бацькам не дазваляецца прывозіць малым шкодныя для іх здароўя прадукты.

А сёлета дадаткова даследуюцца адаптацыйныя магчымасці дзіцячага арганізма ў новых умовах пражывання. Дзеці пасля гэтых даследаванняў таксама атрымліваюць неабходныя рэкамендацыі. Часцей за ўсё залішнюю вагу выяўляюць у 10-гадовых хлопчыкаў, але да канца змены многім удаецца яе зменшыць. Вынікі даследаванняў плануецца выкарыстаць для работы з дзецьмі па ўсёй краіне.

Не сумняваюся, што дзякуючы ўсяму гэтаму многія малыя і іх бацькі пачынаюць задумвацца аб тым, што і ў якой колькасці яны спажываюць. А падчас знаходжання ў лагеры хлопчыкі і дзяўчынкі прывыкаюць да здаровага харчавання, пры гэтым смачнага. Так, Ліза Кніга, якая адпачывала ў летніку ў першую змену, кажа, што тут смачнае ўсё. Пэўна, з ёй згодны і іншыя дзеці.

Марына ХІДДЖАЗ.
Фота Алега ІГНАТОВІЧА.

Гонкі па формуле “1+1”

Апошнія вучэбныя дні для многіх беларускіх школьнікаў і студэнтаў атрымалі тэхнічную афарбоўку і перапляліся з найважнейшымі робападзеямі. Іх эпіцэнтрам стаў Мінскі дзяржаўны палац дзяцей і моладзі, у якім нядаўні IV Мінскі адкрыты робатурнір змяніў Першы беларуска-кітайскі маладзёжны турнір па робататэхніцы. Турнір прайшоў пад патранажам Пасольства Кітайскай Народнай Рэспублікі ў Беларусі, Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях Беларусі і Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь.

Здружыць людзей — задача робатаў

Гэта першыя спаборніцтвы па робататэхніцы паміж беларускімі і кітайскімі студэнтамі, якія праводзяцца ў рамках двухбаковага супрацоўніцтва ў галіне навукова-тэхнічных інавацый. Адкрываючы мерапрыемства, Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Кітая ў Рэспубліцы Беларусь Цуй Цымін падкрэсліў: “Беларуска-кітайскія маладзёжныя спаборніцтвы па робататэхніцы — гэта важнае мерапрыемства для развіцця міжнародных адносін і наватарскі праект у галіне навукова-тэхнічнага інавацыйнага супрацоўніцтва паміж Кітаем і Беларуссю. Акрамя таго, гэтая падзея знакавая і ў галіне адукацыйнага, гуманітарнага і культурнага супрацоўніцтва”.

У спаборніцтвах прынялі ўдзел каманды з чатырох кітайскіх УВА — Харбінскага політэхнічнага ўніверсітэта, Паўночна-Усходняга ўніверсітэта, Шэньянскага авіякасмічнага ўніверсітэта, Шэньянскага тэхналагічнага ўніверсітэта, а таксама пяць беларускіх каманд — БНТУ, БДУІР, ПДУ, БрДТУ і Рэспубліканскага цэнтра інавацыйнай і тэхнічнай творчасці.

Па словах Аляксея Алдошына, арганізатара з беларускага боку і спецыяліста па знешнеэканамічнай дзейнасці Навукова-практычнага парка БНТУ “Палітэхнік”, для ўдзельнікаў сысціся на міжнароднай трасе — гэта выдатная магчымасць не толькі паспрабаваць свае сілы, але і павучыцца ў больш дасведчаных удзельнікаў: “Унікальнасць кітайскай дэлегацыі ў тым, што ў яе ліку да нас прыехаў Харбінскі політэхнічны ўніверсітэт — прызёр міжнародных турніраў па “Робагонках”. Гэта вельмі моцная і сур’ёзна падрыхтаваная каманда, якая можа прадэманстраваць нашым дзецям, дзе і што трэба дапрацаваць, куды імкнуцца”.

Раскрываючы журналістам сакрэты поспеху каманд і асаблівасці навучання ў Харбінскім універсітэце, дэкан факультэта інфарматызацыі гэтай установы і галоўны суддзя турніру Ван Біншэнг паведаміў, што, каб мець магчымасць працягнуць навучанне на яго факультэце і сумежных, студэнты пачынаючы з другога курса рыхтуюць курсавыя работы — уласных робатаў. А каб навучыцца працаваць у калектыве, робатаў ствараюць каманды студэнтаў адразу пяці спецыялізацый.

Вадзім Богуш, першы намеснік міністра адукацыі Рэспублікі Беларусь, выказаў упэўненасць, што турнір не толькі ўмацуе сяброўства паміж беларускім і кітайскім народамі, але і паспрыяе развіццю самой робататэхнікі як галіны. “Стварэнне робата — комплексная задача, якая патрабуе ведаў у галіне фізікі, механікі, хіміі, праграмавання і асноў інфармацыйных тэхналогій. Удзел у гэтым турніры — першы крок да вырашэння задач, якія, як нам цяпер здаецца, немагчыма вырашыць”.

Узроставыя асаблівасці

Турнір праходзіў у дзвюх намінацыях. У спаборніцтве па кіраванні робатаў Interplanetary Exploration разумныя машыны даследавалі касмічную прастору: шукалі там мінералы ў выглядзе шарыкаў для гольфа, збіралі іх і дастаўлялі на базу. У конкурсе на дакладнасць і выверанасць рухаў удзельнічалі толькі робаты — аўтарамі яны запраграмаваны па такіх алгарытмах, якія пасля запуску машыны не прадугледжваюць удзел чалавека. Нягледзячы на ўяўную прастату мадэлей, кожная з іх можа стаць прамысловым агрэгатам і выкарыстоўвацца ў рэальным жыцці, там, дзе чалавек фізічна не справіцца, напрыклад, у лагістычных цэнтрах пры пагрузцы цяжкіх грузаў ці пры выбухованебяспечнай рабоце.
Выкладчык Шэньянскага тэхналагічнага ўніверсітэта Лью Цзындун займаецца арганізацыяй міжнародных мерапрыемстваў у галіне робататэхнікі і ўпершыню з гэтай мэтай прыехаў у Беларусь. “Я вельмі здзіўлены, што ў Беларусі робататэхнікай займаюцца падлеткі. І гэта маё галоўнае ўражанне, — адзначыў ён. — Я ўпэўнены, што, калі з такога ранняга ўзросту сур’ёзна займацца робататэхнікай, гэта абяцае высокі прафесіяналізм у будучыні. У нас у такім узросце падлеткі не ствараюць, а толькі гуляюць у робатаў, а ў тэхналогію іх стварэння амаль не ўнікаюць. Ды і ва ўніверсітэтах стаўка робіцца на практыку, на пастаянны ўд зел у такога роду спаборніцтвах з удзельнікамі іншых краін”.

Прадстаўляючы свайго робата, ён расказаў, што яго стварэннем займаліся студэнцкія каманды 5 розных спецыяльнасцей, якія зрабілі стаўку на дакладнасць рухаў робата. Убудаваны ў яго лазер сам вызначае адлегласць да перашкоды і зыходзячы з гэтага выбірае траекторыю і хуткасць. Канчатковаму варыянту папярэднічалі два больш простыя робаты, якія ўвесь час удасканальваліся.

Ад затоенага дыхання — да візгату шын

На суседняй пляцоўцы дакладнасць і выверанасць рухаў робатаў змяніла хуткасць, а затоенае дыханне балельшчыкаў і аўтараў — драйв. Тут праходзілі гонкі Roborace — пра гэта яшчэ здалёк апавяшчаў візгат шын (хоць сабе і мініяцюрных). Гэта міні-версія “Формулы-1”: такая ж траса, белыя і чорныя палосы на ёй — своеасаблівы маяк для разумных машын. Робаты па спецыяльных датчыках арыентуюцца на гоначнай трасе і вызначаюць, як хутчэй яе праехаць. Удзельнікі павінны былі праехаць некалькі кругоў на час. У залік ішла і чысціня праходжання трасы: калі робаты сутыкаліся з бартамі ці адзін з адным, пачыналі са старту.

Ёсць што пераняць прыхільнікам гоначнай трасы ў каманд Брэсцкага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта. Кіраўнік студэнцкай навукова-даследчай лабараторыі “Робататэхніка” БрДТУ галоўны суддзя гонак “Робарэйс”Андрэй Дунец расказаў: “Мы выкарыстоўваем простыя, добра адточаныя алгарытмы, якія дазваляюць вырашыць задачу максімальна проста і эфектыўна. Напрыклад, адзін з робатаў выкарыстоўвае чорную лінію, якая па рэгламенце заўсёды нанесена на трасу, а не абыходзіць перашкоды. Таму іх прадстаўляюць другакурснікі — не вельмі вопытныя студэнты, якія займаюцца робататэхнікай усяго толькі паўгода. Больш вопытныя навучэнцы пабудавалі больш складаны алгарытм для другога нашага робата, які арыентуецца на трасе, вызначаючы перашкоды, аб’язджаючы сапернікаў і абганяючы іх, і, уваходзячы ў паварот, вар’іруе сваю хуткасць у залежнасці ад таго, наколькі складаная карціна перашкод знаходзіцца перад ім у гэты момант”.

Гаворачы пра галоўныя складнікі поспеху, Андрэй Дунец зазначыў:

“Робататэхніка — гэта даволі складаная галіна дзейнасці. Без захопленасці, без самааддачы тут немагчыма, таму мы будуем наша навучанне ў тым ліку і на розных інтэрактыўных спаборніцтвах, але гонкі сярод іх — ключавыя. Наша лабараторыя займаецца гонкамі “Робарэйс” з моманту заснавання гэтага руху, калі яны толькі з’явіліся ў Беларусі ў супрацоўніцтве з украінскай асацыяцыяй робататэхнікі”.

Відавочна, такі падыход спрацоўвае. Студэнты БрДТУ прымаюць удзел ва ўсіх спаборніцтвах, якія праходзяць на тэрыторыі нашай краіны і ў суседніх. Апошнія іх перамогі былі на турнірах Брэста, ва Украіне (у Львове, Івана-Франкоўску), на IV Мінскім адкрытым турніры па робататэхніцы, у якім 21 мая прынялі ўдзел больш за 200 чалавек з усёй Беларусі і які стаў найбуйнейшым спаборніцтвам робататэхнікаў за ўсю гісторыю нашай краіны.

Для студэнта БНТУ Максіма Масальскага, якога пасля паказальных заездаў усе лічылі фаварытам, гонкі — гэта любімае спаборніцтва з дзяцінства. Юнак захапіўся нанатэхналогіямі яшчэ ў школе, калі прыйшоў у аўтамадэльны спорт, а ўжо студэнтам разам з камандай стварыў адукацыйныя наборы для школьнікаў, наладзіў іх вытворчасць, напісаў вучэбную праграму пры падтрымцы Intel і цяпер плануе ўкараняць гэты прадукт у цэнтрах тэхнічнай творчасці, школах, універсітэтах.

“У нас ёсць каманда, і мы вядзём некалькі аб’яднанняў па інтарэсах у Мінскім дзяржаўным палацы дзяцей і моладзі, у Цэнтры тэхнічнай творчасці “Зорка”, дзе апрабоўваем нашы наборы на практыцы, — расказвае Максім. — Праграма мае тры ўзроўні складанасці. Першы дазваляе пяцікласнікам вывучыць электроніку і праграмаванне, другі — збіраць гоначных робатаў. Каб школьнікі маглі ўдзельнічаць са сваімі робатамі ў спаборніцтвах, мы зрабілі трасу. Трэці ўзровень прадугледжвае зборку робатаў-маніпулятараў. Гэта больш прасунутыя наборы для студэнтаў, якія вывучаюць кінематыку”.

Пра паспяховасць навучання гаворыць тое, што яго выхаванцы ўжо заваявалі гучныя перамогі. Напрыклад, нядаўна на JuniorSkills каманды пад яго кіраўніцтвам прадстаўлялі робатаў-маніпулятараў і ўсе атрымалі перамогу. Акрамя таго, Максім самастойна распрацаваў яшчэ некалькі разумных машын для сябе і з імі паспяхова прымае ўдзел у міжнародных спаборніцтвах. На гэтым турніры ён прадставіў двух сваіх робатаў — вялікага колавага гоначнага робата Маклайф-роба і адукацыйнага робата Робаровер-М1. Яшчэ да конкурсных заездаў удзельнікаў дзвюх намінацый Максім прадказаў конкурсныя пазіцыі каманд: “Узровень падрыхтоўкі ў кітайскіх робататэхнікаў высокі, асабліва на зборы шарыкаў, нам тут ёсць чаму павучыцца. А што тычыцца “Робарэйса”, узровень іх падрыхтоўкі ў цэлым ніжэйшы: для іх гэта новы від спаборніцтваў, магчыма, яны не паспелі як след падрыхтавацца”.

У выніку ўпэўненая перамога ў робагонках была за Максімам Масальскім. Другое месца падзялілі Юлія Бунас з Брэсцкага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта і каманда з Паўночна-Усходняга ўніверсітэта (КНР). Каманда з БрДТУ заваявала месца і на трэцяй прыступцы. Разам з ёй на гэтай пазіцыі размясцілася і каманда з Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі.

А вось галоўным козырам кітайскіх робататэхнікаў, як і прадказвалася, аказаліся касмічныя даследаванні. Перамогу ў гэтай намінацыі атрымала каманда з Харбінскага політэхнічнага ўніверсітэта. Другое месца зававалі студэнты Шэньянскага тэхналагічнага ўніверсітэта. Міжнародная барацьба была толькі за трэцяе месца. Яно дасталася адразу чатыром камандам: беларускім — з Рэспубліканскага цэнтра інавацыйнай і тэхнічнай творчасці і Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта і кітайскім — з Паўночна-Усходняга і Шэньянскага авіякасмічнага ўніверсітэтаў.

Цуй Цымін, пасол Кітая ў Беларусі, сказаў: “Нашы краіны наладжваюць супрацоўніцтва ва ўсіх галінах, у тым ліку ў навуковых, адукацыйных, культурных і дзелавых. І, канечне, наша супрацоўніцтва мае вялікі патэнцыял і перспектыву і патрабуе вялікую колькасць высакаякасных спецыялістаў. Мне думаецца, што гэтае мерапрыемства карыснае для падрыхтоўкі гэтых спецыялістаў. Хочацца, каб яны ўжо тут завязвалі партнёрскія і сяброўскія адносіны, а на наступны год мы хочам, каб яны прадоўжыліся і ў нашай краіне. Мы плануем запрасіць беларускіх студэнтаў пазнаёміцца з нашай культурай, навукай і тэхнікай”.

Па меркаванні Анатоля Сільчанкі, намесніка старшыні Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях Беларусі, такая прафесійная дружба дапаможа ўзбагаціць эканоміку абедзвюх краін і дасць абедзвюм краінам старт на далейшае ўзаемавыгаднае супрацоўніцтва.

Святлана НІКІФАРАВА.
Фота Алега ІГНАТОВІЧА.