Міжшкольная гульнявая эканамічная прастора

У апошнія гады ў сацыяльна-эканамічным развіцці Рэспублікі Беларусь адбыліся відавочныя пазітыўныя змены ў галіне вызначэння правіл вядзення бізнесу, накіраваныя на паляпшэнне дзелавога клімату і павышэнне інвестыцыйнай прывабнасці нашай дзяржавы. На вышэйшым дзяржаўным узроўні прызнаецца значнасць і неабходнасць фарміравання эканамічнай прадпрымальніцкай культуры грамадства пры пабудове цывілізаваных рыначных адносін.

Такая сітуацыя дыктуе неабходнасць унясення істотных карэктываў у падрыхтоўку школьнікаў да жыцця і працы. Нацыянальная стратэгія сацыяльна-эканамічнага развіцця Рэспублікі Беларусь на перыяд да 2020 года вызначае працэс фарміравання прадпрымальніцкага мыслення як неад’емны элемент у сістэме адукацыі.

На думку Г.Ф.Бядулінай, дацэнта кафедры эканамічнай сацыялогіі Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта, асабліва важна забяспечыць эканамічную дасведчанасць моладзі, стварыць адэкватную новым умовам сістэму эканамічнай падрыхтоўкі, якая прадугледжвае не толькі авалоданне школьнікамі неабходнымі ведамі, але і стварэнне ўмоў для фарміравання актыўнага суб’екта эканамічнай дзейнасці.

Адным з кірункаў рэалізацыі дзелавой эканамічнай актыўнасці чалавека з’яўляецца прадпрымальніцкая дзейнасць. Каб пазбегнуць немалых выдаткаў запозненага развіцця прадпрымальніцкіх уменняў і навыкаў, неабходна як мага больш ранняя арыентацыя моладзі на гэты від дзейнасці. Такая работа павінна пачынацца ў школе, у рамках асобаснага і прафесійнага самавызначэння і прафарыентацыі вучняў.


Арыентацыя сучаснай сельскай школы на фарміраванне эканамічнай і прадпрымальніцкай культуры вучняў з’яўляецца аб’ектыўнай патрэбай, якая дыктуецца рэаліямі сучаснасці і запытамі будучыні. Моладзь, атрымаўшы адпаведную адукацыю, будзе мець магчымасць для самарэалізацыі ў сельскай мясцовасці.

Як стаць дзелавымі людзьмі, дасягнуць поспеху, каб вярнуцца на малую радзіму і ўвасобіць вобраз жаданай будучыні ў рэальнасць?

Адказ на гэтае пытанне трэба будзе атрымаць вучням сельскіх школ (Войстамскага ясляў-сада — сярэдняй школы, Жодзішкаўскага ясляў-сада — сярэдняй школы, Залескага ясляў-сада — сярэдняй школы, Сінькоўскага ясляў-сада — сярэдняй школы) падчас рэалізацыі рэспубліканскага інавацыйнага праекта “Укараненне мадэлі фарміравання прадпрымальніцкіх кампетэнцый у вучняў сельскай школы ва ўмовах сацыяльнага партнёрства”.

Істотную дапамогу ў навукова-метадычным забеспячэнні працэсу рэалізацыі праекта аказваюць кансультант Г.Ф.Бядуліна, каардынатары Л.А.Кіўлюк і А.У.Слінко.

Гатоўнасць педагагічных калектываў да рэалізацыі гэтага праекта пацвярджаецца дастатковым узроўнем прафесіяналізму педагагічных кадраў (у сярэднім 95% педагогаў з вышэйшай адукацыяй, 75% педагогаў маюць першую і вышэйшую кваліфікацыйную катэгорыю) і іх матывацыяй да інавацыйнай дзейнасці, наяўнасцю вопыту ў распрацоўцы і рэалізацыі рэспубліканскіх інавацыйных праектаў.

Паспяхова рэалізоўваецца сацыяльнае партнёрства, якое разглядаецца ўстановамі як дзейсны інструмент уключэння ў абмеркаванне і вырашэнне праблем развіцця адукацыі шырокага кола зацікаўленых суб’ектаў.
Рэалізацыя праекта выклікала змены ў арганізацыйнай структуры кіравання, метадычнай сеткі. Так, былі створаны інавацыйныя, творчыя, ініцыятыўныя групы, цэнтры прадпрымальніцкіх ініцыятыў.

Установамі адукацыі была прынята ідэя аб арганізацыі міжшкольнай гульнявой эканамічнай прасторы, якая аб’ядноўвае чатыры сельскія школы — удзельніцы праекта. У кожнай школе створаны свае супольнасці: эканамічная гульнявая галактыка ў Жодзішкаўскім яслях-садзе — сярэдняй школе, школьнае агенцтва “Бізнес-клас” у Сінькоўскім яслях-садзе — сярэдняй школе, вучэбна-практычны цэнтр “Выберы будучыню сёння” дзейнічае ў Залескім яслях-садзе — сярэдняй школе. Школа юнага прадпрымальніка “Формула поспеху” была адкрыта ў Войстамскім яслях-садзе — сярэдняй школе.

Ідэя стварэння міжшкольнай гульнявой эканамічнай прасторы стала прывабнай для дзяцей, што дазволіла праз сацыяльна значную дзейнасць фарміраваць у іх здольнасць да спасціжэння дарослага грамадства.

Гэтая ідэя патрабавала распрацоўкі Канцэпцыі развіцця міжшкольнай гульнявой эканамічнай прасторы, у аснову якой пакладзены тэорыя дзейнасці А.М.Лявонцьева, тэорыі развіццёвага навучання Д.Б.Эльконіна — В.В.Давыдава і перыядызацыі дзіцячага развіцця Д.Б.Эльконіна.

На думку Д.Б.Эльконіна, вядучай дзейнасцю малодшага школьнага ўзросту з’яўляецца вучэбная дзейнасць, падлеткавага ўзросту — інтымна-асобасныя зносіны, старэйшага школьнага ўзросту — вучэбна-прафесійная дзейнасць. Вядучая дзейнасць належыць да матывацыйна-патрэбнаснай сферы, што дазволіць навучэнцам рэфлексаваць уласныя паводзіны ўнутры розных калектыўных узаемаадносін, ацэньваць свае паводзіны, зрабіць правільны і адказны выбар свайго будучага месца ў дарослым грамадстве і звязанага з ім профілю далейшага навучання. Для таго каб патрэбы дзяцей ператварыліся ў матыў, неабходна прадставіць педагагічна аформленыя прадметы дзейнасці, здольныя задаволіць патрэбы дзяцей.

Стварэнне міжшкольнай гульнявой эканамічнай прасторы дазволіць навучэнцам у працэсе зносін заняць адпаведнае месца ў супольнасці сабе падобных, браць прыклад з дарослых, вучыцца самастойнасці і ўменню бра ць на сябе адказнасць за вынік дзейнасці, атрымаць магчымасць самасцвярджэння і самавыяўлення. Фарміраванне прадпрымальніцкіх кампетэнцый у навучэнцаў сельскай школы, эканамічнай культуры — галоўны напрамак дзейнасці міжшкольнай гульнявой эканамічнай прасторы (МГЭП).

У Канцэпцыі развіцця міжшкольнай гульнявой эканамічнай прасторы дакладна вызначана мэта, якая заключаецца ў стварэнні міжшкольнай гульнявой эканамічнай прасторы для фарміравання эканамічнай і прадпрымальніцкай культуры вучняў, здольнасці да засваення дарослага грамадства. Сфарміраваны задачы, якія накіраваны на ўключэнне вучняў у МГЭП, пашырэнне сувязей з сацыяльнымі партнёрамі, стварэнне Малой завочнай акадэміі бізнесу, якая будзе садзейнічаць падрыхтоўцы і матывацыі педагогаў да арганізацыі комплекснага мэтанакіраванага працэсу фарміравання прадпрымальніцкіх кампетэнцый у школьнікаў, аб’яднанне намаганняў педагогаў, бацькоў, сацыяльных партнёраў па забеспячэнні школьнікаў магчымасцямі для прафесійнай пробы прадпрымальніцкіх кампетэнцый з улікам сучаснага рынку працы і асаблівасцей рынку працы свайго рэгіёна.

Наяўнасць ініцыятыўнай групы педагагічных работнікаў, у склад якой уваходзяць прадстаўнікі розных устаноў (дырэктар, намеснікі дырэктара, псіхолагі, актыўныя і адказныя настаўнікі), — абавязковая ўмова, неабходная для стварэння МГЭП. Члены ініцыятыўнай групы вызначаюць агульную стратэгію развіцця мадэлі міжшкольнай гульнявой эканамічнай прасторы.

Кожны педагагічны работнік у рамках МГЭП мае свае абавязкі: дырэктар — стварэнне матывацыі свайго педагагічнага калектыву на развіццё МГЭП, вырашэнне адміністрацыйных пытанняў, звязаных з вылучэннем дадатковых рэсурсаў, агульная каардынацыя работы, супрацоўніцтва з сацыяльнымі партнёрамі; намеснікі дырэктара — каардынацыя работы настаўнікаў-наватараў, забеспячэнне метадычнага суправаджэння інавацыйнай дзейнасці, арганізацыя і правядзенне сумесных мерапрыемстваў з запрашэннем навучэнцаў усіх устаноў, якія ўваходзяць у праект; настаўнікі-наватары — стварэнне ў вучняў матывацыі на ўдзел у рабоце МГЭП, арганізацыя індывідуальнага падыходу па выбары форм удзелу школьнікаў у МГЭП для дасягнення максімальнага выніку, правядзенне работы з бацькамі па тлумачэнні неабходнасці ўдзелу дзяцей у дзейнасці МГЭП; педагогі-псіхолагі — правядзенне дзелавых гульняў, трэнінгаў з педагагічным складам, правядзенне трэнінгаў і іншых мерапрыемстваў з дзецьмі ў рамках МГЭП, ажыццяўленне аналізу дынамікі развіцця МГЭП.

Вядучымі відамі дзейнасці навучэнцаў у рамках МГЭП з’яўляюцца: навучанне па асновах эканамічных ведаў у 5—11 класах, дзелавыя, ролевыя, комплексныя, імітацыйныя гульні, алімпіяды, конкурсы, кірмашы бізнес-ідэй, канферэнцыі, семінары-практыкумы, майстар-класы, бізнес-праекты, дыстанцыйнае навучанне, самаадукацыя, экскурсіі, акцыі, майстар-класы, майстэрня псіхолага, сустрэчы з цікавымі людзьмі, прэзентацыя школьнай бізнес-кампаніі “Дзелавая моладзь”, сустрэчы з паспяховымі людзьмі. Асаблівая роля адведзена Малой завочнай акадэміі бізнесу.

Малая завочная акадэмія бізнесу (МЗАБ) — найважнейшая структура ў міжшкольнай гульнявой эканамічнай прасторы, якая спрыяе падрыхтоўцы і матывацыі педагогаў да арганізацыі комплекснага мэтанакіраванага працэсу фарміравання прадпрымальніцкіх кампетэнцый у вучняў сельскай школы ва ўмовах сацыяльнага партнёрства.

Дзейнасць МЗАБ рэгулюецца Палажэннем аб Малой завочнай акадэміі бізнесу, зацверджаным пратаколам пасяджэння раённага метадычнага савета. Вызначаны мэта, задачы, структура і функцыі МЗАБ, у якую ўваходзіць рэктарат, дэканат, выкладчыцкі склад, навучэнцы, філіялы Малой завочнай акадэміі бізнесу ў Войстамскім, Жодзішкаўскім, Залескім, Сінькоўскім яслях-садах — сярэдніх школах.

Установамі адукацыі праект яшчэ не завершаны, але мэтанакіраваная работа ў гэтым кірунку, актыўнае ўзаемадзеянне з сацыяльнымі партнёрамі, творчае супрацоўніцтва настаўнікаў, вучняў і бацькоў дазволіць дасягнуць пазітыўных вынікаў у фарміраванні прадпрымальніцкіх кампетэнцый у вучняў сельскай школы.

Валянціна БАРЭЙКА,
метадыст Смаргонскага раённага вучэбна-метадычнага кабінета.