На шляху да станаўлення маладога педагога

У той велізарнай дзяржаве, якая называецца “Прафесія”, маладым пакуль выдадзены толькі “від на жыхарства”, а паўнапраўнымі грамадзянамі з пашпартамі і пастаяннай канчатковай прапіскай у адукацыі яны стануць толькі тады, калі пройдуць стадыю проб і магчымых памылак і асвояць вопыт навучання і выхавання.

Штогод у нашу настаўніцкую сям’ю ўліваюцца маладыя калегі. Аналіз якаснага складу педагогаў установы дазволіў стварыць абагульнены партрэт сённяшняга маладога настаўніка: маладыя людзі ва ўзросце 19—23 гадоў, адукацыя сярэдняя спецыяльная або вышэйшая, як правіла, настаўнікі гуманітарных прадметаў, якія маюць добрую тэарэтычную базу, з адсутнасцю практычных уменняў і навыкаў, якія хочуць пачынаць работу на другой ступені агульнай сярэдняй адукацыі і ні ў якім разе не выконваць абавязкі класнага кіраўніка. Гэта агульнае, а ў кожнага з іх свая ступень зацікаўленасці і матывацыі ва ўдасканаленні педагагічных кампетэнцый.

Такім чынам, мэтай работы з маладымі педагогамі ў нашай установе лічым забеспячэнне адаптацыі іх да работы ў педагагічным калектыве, стварэнне ўмоў для прафесійнага росту маладых спецыялістаў.

Сёлета сярод 22 членаў нашага калектыву працуюць 4 маладыя педагогі (больш за 18%). З іх двое — першы год, па адным — другі і трэці. Зразумела, асаблівай увагі патрабуюць пачаткоўцы — настаўнік хіміі, біялогіі, настаўнік рускай мовы і літаратуры.

Адным з напрамкаў метадычнай работы з педкадрамі з’яўляецца арганізацыя работы з маладымі педагогамі. За апошнія гады склалася пэўная сістэма работы, назапашаны вопыт, выразна размеркаваны функцыі паміж членамі педкалектыву. Сустрэча маладых настаўнікаў, вырашэнне жыллёвых праблем, азнаямленне з функцыянальнымі абавязкамі, традыцыямі школы, падрыхтоўка загаду — гэта задача дырэктара, а вось далейшая штодзённая праца належыць намесніку дырэктара, педагогу-псіхолагу, настаўніку, кіраўніку метадычнага аб’яднання.

Асноўнымі напрамкамі дзейнасці з’яўляюцца азнаямленне з нарматыўнымі прававымі дакументамі, каляндарна-тэматычнае планаванне і распрацоўка ўрока, аналіз і самааналіз урока, сістэма ацэнкі ведаў вучняў, арганізацыя пазакласнай работы па прадмеце, вядзенне школьнай дакументацыі, метады работы з бацькамі, забеспячэнне дысцыпліны і інш.

Вырашаем пастаўленыя пытанні з улікам таго, што малады спецыяліст у сваім прафесійным станаўленні праходзіць некалькі этапаў:

1 этап — 1-ы год работы, самы складаны — адаптацыйны, уваходжанне ў прафесію. Ад яго ў многім залежыць, якім будзе настаўнік.

2 этап — 2—3 гады — працэс развіцця прафесійных уменняў, пошуку метадаў работы з дзецьмі, назапашванне вопыту, фарміраванне свайго стылю. Даём магчымасць удзельнічаць у метадычных мерапрыемствах, семінарах, конкурсах не толькі на ўзроўні ўстановы, але і раёна, далучаем да правядзення адкрытых урокаў і пазакласных мерапрыемстваў.

3 этап — 4—5 гадоў — стварэнне ўласнай педагагічнай сістэмы, укараненне новых тэхналогій.

Сярод існуючых форм і метадаў работы з маладымі педагогамі ў нашай навучальнай установе найбольш эфектыўнымі зарэкамендавалі сябе настаўніцтва, школа маладога настаўніка, дыягностыка і анкетаванне, наведванне адкрытых урокаў, кансультаванне, самаадукацыя і ўдзел у метадычных мерапрыемствах.

Вялікую ролю ў станаўленні маладых спецыялістаў як прафесіяналаў адыгрываюць педагогі-настаўнікі. Іх вопыт, мудрыя парады і падтрымка дапамагаюць маладым настаўнікам справіцца з цяжкасцямі, знайсці сваё месца ў прафесіі.

Настаўніцтва ў лепшым яго выглядзе трэба расцэньваць як свайго роду ардынатуру, у якой сустракаюцца два аб’екты і два суб’екты адукацыі. Сапраўднае, а не ўмоўнае настаўніцтва дапамагае маладым знайсці сябе ў прафесіі. На жаль, мы не маем магчымасці выбару з некалькіх кандыдатур, бо даводзіцца прызначаць настаўнікамі нават педагогаў сумежных прадметаў, але калі здараецца сапраўдны тандэм — гэта знаходка для ўсіх. Пры ажыццяўленні настаўніцтва тэарэтычны курс зведзены да мінімуму, акцэнт ставіцца на тое, чаму не адводзяць шмат часу ў вышэйшых навучальных установах, — фарміраванне практычных уменняў і навыкаў.

Работа з маладымі спецыялістамі ў нашай установе будуецца з улікам трох аспектаў іх дзейнасці: педагог-настаўнік — малады спецыяліст; малады спецыяліст — калега; малады спецыяліст — навучэнцы, бацькі.

Каб з маладога спецыяліста за некалькі гадоў вырас перспектыўны настаўнік, выхавальнік, знаёмы з усімі сферамі педагагічнай дзейнасці, які ўмее аналізаваць станаўленне ўласнага майстэрства, здольны да рэалізацыі ўласнага творчага патэнцыялу ў педагагічнай дзейнасці, ва ўстанове арганізавана работа школы маладога педагога, кіраўніком якой я з’яўляюся.

Актыўна выкарыстоўваюцца адкрытыя ўрокі, пазакласныя мерапрыемствы з наступным абмеркаваннем убачанага, праводзяцца трэнінгі. Пытанні выхавання і навучання абмяркоўваюцца падчас круглых сталоў з удзелам педагогаў-настаўнікаў, дзе кожны выказвае сваё меркаванне і адстойвае яго. Пры правядзенні заняткаў у школе маладога педагога прымяняюцца разнастайныя прыёмы: рашэнне педагагічных сітуацый, “мазгавы штурм”. Усё гэта дазваляе ўдакладніць веды па канкрэтнай тэме, пашырыць кругагляд, выпрацаваць практычныя ўменні і навыкі.

Вялікае значэнне ў рабоце аказвае ўсведамленне ўласных індывідуальных магчымасцей. Нізкая самаацэнка не стымулюе педагагічны працэс. З мэтай арганізацыі работы па самапазнанні і раскрыцці сваіх унутраных рэсурсаў педагог-псіхолаг нашай навучальнай установы А.В.Валчкевіч праводзіць гутарку аб тым, як малады спецыяліст ацэньвае сябе як педагога ў рэальнасці і якім бачыць сябе ў ідэале, вывучае асобу маладога педагога, выяўляе моцныя і слабыя бакі яго характару. Для аналізу выкарыстоўваюцца тэсты па вызначэнні тыпу тэмпераменту, сацыяметрыя (вызначэнне статусу ў калектыве) і інш.

Ступень практычнай падрыхтаванасці адсочваецца ў выніку назіранняў за арганізацыяй адукацыйнага працэсу ў класе. Педагог-псіхолаг таксама праводзіць з маладымі спецыялістамі кансультацыі, карэкцыйную работу, дзелавыя гульні, трэнінгі, рэлаксацыі.

Неацэнную метадычную дапамогу атрымліваюць маладыя спецыялісты, удзельнічаючы ў рабоце школьных семінараў, педагагічных саветаў, майстар-класаў. Напрыклад, у такіх як “Выхаванне сітуацыяй поспеху”, “Фарміраванне вучэбнай матывацыі школьнікаў як умова іх паспяховасці”, “Сістэма ацэнкі якасці працы настаўніка”, “Сучасныя адукацыйныя тэхналогіі”, “Кампетэнтнасны падыход у дзейнасці настаўніка”, “Сучасны ўрок”. Семінары і педагагічныя саветы праходзяць у актыўнай форме, і маладыя педагогі з цікавасцю ўдзельнічаюць у ролевых гульнях, дыскусіях, круглых сталах, выказваюць сваё меркаванне па тых ці іншых пытаннях, удзельнічаюць у прадстаўленні групавых напрацовак.

У школе ёсць педагагічная скарбонка друкаваных і электронных матэрыялаў, па якіх педагог можа даведацца аб тых кампетэнцыях, якімі можа авалодаць, выкарыстоўваючы метадычныя рэкамендацыі. Разам з настаўнікам малады педагог аналізуе свой узровень прафесійных уменняў і вызначае сваю далейшую самаадукацыйную дзейнасць. У рабоце з маладымі спецыялістамі па іх прафесійным станаўленні дапамагаюць розныя памяткі: патрабаванні да сучаснага ўрока, аналіз і самааналіз урока, арганізацыя работы з бацькамі, актыўныя формы навучання, патрабаванні да афармлення класнага журнала, крытэрыі паспяховасці ўрока.

У працэсе адаптацыі ў маладых спецыялістаў адбываецца пераацэнка ўласных сіл. Праводзім рознага роду дыягностыкі (гутарка, анкетаванне, назіранне), што дапамагае вырашаць асобныя праблемы, выяўляць цяжкасці ў рабоце. Па дыягностыцы гэтага года было выяўлена, што вялікіх цяжкасцей у каляндарна-тэматычным планаванні ў маладых спецыялістаў не ўзнікла. Але яны былі ў арганізацыі адукацыйнага працэсу. Аналізуючы анкеты, былі вылучаны параметры, па якіх неабходна тэрміновая дапамога: уменне правільна вызначаць мэты і задачы ўрока, формы і метады вядзення ўрока, забеспячэнне актыўнасці вучняў на працягу ўрока, арганізацыя работы са слабапаспяваючымі.

Ствараем умовы для наведвання адкрытых урокаў, раённых семінараў, матывуючы сваіх маладых настаўнікаў да ўдзелу ў правядзенні метадычных мерапрыемстваў на базе ўстановы. Прапануем ім удзельнічаць самім у розных конкурсах і прыцягваць сваіх вучняў. У мінулым навучальным годзе маладыя спецыялісты Я.С.Волк, А.В.Куль і іх вучні былі ўзнагароджаны дыпломамі факультэтаў журналістыкі і правазнаўства за ўдзел у завочных навукова-практычных канферэнцыях, што, несумненна, дазваляе павысіць матывацыю маладых настаўнікаў да педагагічнай дзейнасці.

Ацэнка дзейнасці маладых спецыялістаў ажыццяўляецца ў працэсе правядзення штогадовага тыдня маладога настаўніка (у красавіку), у далейшым — атэстацыі, падчас якіх ёсць магчымасць убачыць першыя крокі прафесійнага росту, параўнаць з пачатковым этапам. Як вынік, ажыццяўляецца аналіз фарміравання прафесійна-педагагічных кампетэнцый. З дапамогай педагога-настаўніка, кіраўніка метадычнага аб’яднання ствараецца індывідуальная траекторыя ўдасканалення педагагічнага майстэрства.

Падводзячы вынікі работы з маладымі педагогамі, адзначаем і ганарымся тымі, хто становіцца сапраўдным спецыялістам, застаецца верным прафесіі. Прааналізавалі працэнт замацавання маладых за апошнія 5 гадоў і ўбачылі, што ён роўны 50%. Большасць педагогаў звольнілася са школы па прычыне змены месца жыхарства, сямейнага становішча.

Вялікай знаходкай, зорачкай, якая заззяла ў нашым калектыве, лічым маладога педагога К.Г.Себасцьяновіч, настаўніцу нямецкай мовы, якая адпрацавала абавязковы тэрмін пасля размеркавання і вырашыла працягнуць педагагічную дзейнасць далей. Яна пераможца раённага конкурсу “Настаўнік-стажор — 2016”, якая на працягу двух гадоў рыхтуе прызёраў раённай алімпіяды сярод вучняў другой ступені. У першы год работы мы далучылі яе і да інавацыйнай дзейнасці па тэме “Укараненне мадэлі полікультурнага выхавання навучэнцаў у работу ўстановы адукацыі”. Яна з задавальненнем удзельнічала ва ўсіх справах, якія праводзіліся ў рамках рэалізацыі праекта, прымала ўдзел у творчай справаздачы на ўзроўні вобласці. З творчым падыходам арганізуе пазакласную работу па прадмеце, актыўна ўкараняе інфармацыйныя тэхналогіі. Усё гэта дае нам падставы лічыць, што, працуючы з маладымі педагогамі, мы знаходзімся на правільным шляху.

Антаніна ЛУДЗІЧ,
намеснік дырэктара па вучэбнай рабоце
Рагозніцкай сярэдняй школы Мастоўскага раёна Гродзенскай вобласці.

 

Пакінуць каментарый

Ваш электронны адрас не будзе апублікаваны. Абавязковыя палі пазначаны *