Не работа, а лад жыцця

- 10:00Людзі адукацыі

Лёс настаўніцы беларускай мовы і літаратуры Тарэсы Чаславаўны Гарбінскай ужо больш за трыццаць гадоў звязаны з прыгожым старажытным Заслаўем, што ў Мінскім раёне. Некалі невядомы горад даўно стаў ёй родным, а мясцовая гімназія — любімым месцам працы, дзе штогод здзяйсняюцца мары настаўніцы і яе вучняў.

Тарэса Чаславаўна ўспамінае: яна з дзяцінства была цвёрда ўпэўнена, што стане менавіта настаўніцай. У школе працавала яе цётка. Пасля прафесію педагога выбрала старэйшая сястра. Да таго ж дзяўчынка з захапленнем глядзела на сваіх настаўнікаў і марыла ў будучыні стаць падобнай да іх. Напэўна, таму і з прадметам вызначылася не адразу. Калі вучылася ў пачатковай школе, хацела быць настаўніцай малодшых класаў. Пазней у яе жыцці з’явілася любімая настаўніца беларускай мовы і літаратуры Зоя Іосіфаўна Хшчановіч і ўзнікла жаданне пайсці па яе шляху. Скончыўшы школу, ужо з упэўненасцю падала дакументы на філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсі­тэта (у той час імя Леніна).

Першы працоўны год прайшоў на малой радзіме — у Пастаўскім раёне Віцебскай воб­ласці. Пасля сям’я (у той час у Тарэсы Чаславаўны з мужам было двое малых дзяцей) пераехала ў Заслаўе.

— Пяць гадоў я працавала ў сярэдняй школе № 2, — прыгадвае Т.Ч.Гарбінская. — Затым перайшла ў новую ўстанову адукацыі, якая толькі адкрылася, — сярэднюю школу № 3 (зараз гэта ўжо гімназія). Сёлета тут для мяне пачаўся дваццаць шосты навучальны год. Я вельмі люблю сваю работу, установу і калектыў, з якімі так даўно непарыўна звязана маё жыццё. Вялікае шчасце, калі ўсё складваецца менавіта так!

Ва ўсіх сферах жыцця Тарэса Чаславаўна кіруецца адным простым правілам: калі трэба нешта рабіць, то трэба рабіць гэта доб­ра. Думаю, гэтай устаноўкай тлумачацца і поспехі яе вучняў, і павага з боку дзяцей, бацькоў і калег. Сама Тарэса Чаславаўна з усмешкай адзначае, што зараз, калі яна вучыць дзяцей сваіх былых вучняў, ёй ужо не трэба заваёўваць аўтарытэт, ён перахо­дзіць ад аднаго пакалення да другога. Аднак на ўласным вопыце настаўніца пераканалася, як складана даводзіцца навічкам, колькі вопыту і мудрасці трэба мець, каб правільна, прафесійна не толькі выкладаць свой прадмет, але і весці дзяцей па жыцці.

— Спачатку, калі я толькі пераехала ў Заслаўе і перайшла з невялікай сельскай школы ў гарадскую, дзе ў класах значна больш дзяцей, было вельмі складана, — успамінае Т.Ч.Гарбінская. — У такія моманты асабліва патрэбна падтрымка. Пераадолець усе цяжкасці і не апусціць рукі ў адчаі я змагла дзякуючы не толькі ўласным намаганням, але і неабыякавым вопытным калегам. Асаб­лівую дапамогу мне аказаў намеснік дырэктара па вучэбнай рабоце Іван Федасеевіч Янгаль.

Сёння ўжо вопытная Тарэса Чаславаўна аказвае падтрымку маладым настаўнікам. Ёй радасна бачыць, як у педагагічную сям’ю гімназіі гарманічна ўліліся яе былыя вучні, якія сталі для яе калегамі. Мінулым летам Т.Ч.Гарбінская як класны кіраўнік выпусціла ў дарослае жыццё свой пяты клас. З першых яе слоў пра выпускнікоў адчуваюцца сардэчная цеплыня і гордасць. Сувязь з былымі выхаванцамі падтрымліваецца праз гады. Пос­пехі вучняў, цяперашніх і былых, — галоўнае дасягненне для Тарэсы Чаславаўны.

— Радасна, што ўсе вучні з майго апошняга выпуску сталі студэнтамі вышэйшых навучальных устаноў, — расказвае Т.Ч.Гарбінская. — У класе было пяць медаліс­таў. Агульны сярэдні бал склаў 9,6. Адна з маіх вучаніц паступіла на аддзяленне беларускай мовы і літаратуры і замежнай мовы філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсі­тэта імя Максіма Танка. Мне, безумоўна, вельмі прыемна, што яна выбрала далейшае вывучэнне маіх прадметаў.

Сярод выпускніц мінулага года — пераможца абласнога этапу прадметнай алімпіяды па беларускай мове і літаратуры Паліна Ламінская. Тарэса Чаславаўна адзначае, што гэтая вучаніца спрабавала сябе ў многіх кірунках. З цікавасцю займалася даследчай дзейнасцю, затым рыхтавалася і спрабавала свае сілы ў прадметнай алімпіядзе. Акрамя гэтага, захапілася спортам і стала чэмпіёнкай свету па тайскім боксе. Сёлета ж Паліна, як і марыла, паступіла на факультэт міжкультурных камунікацый Беларускага дзяржаўнага лінгвістычнага ўніверсітэта. Для настаўніцы вельмі важна, што ў вучняў здзяйсняюцца мары. Яна раіць усім гімназіс­там вельмі сур’ёзна падыходзіць да выбару будучай прафесіі, каб у перспектыве ў іх, як і ў яе, з’явілася любімая работа. Нездарма кажуць: па-сапраўднаму шчаслівы чалавек хоча зрабіць шчаслівымі і іншых!

Для Тарэсы Чаславаўны вельмі важна прывіць сваім вучням любоў і паважлівыя адносіны да роднай мовы і літаратуры. У любой справе самая моцная зброя — уласны прык­лад. Таму настаўніца не толькі на ўроках, але і ў штодзённым жыцці гаворыць выключна па-беларуску. Для яе пытання выбару ніколі не стаяла: заўсёды гаварыла на беларускай мове, з гадамі ўсё больш адточваючы яе. Слухаючы Тарэсу Чаславаўну, яшчэ раз пераконваешся: беларуская мова — адна з самых мілагучных!

Многія гімназісты не могуць застацца абыякавымі і не зацікавіцца прадметамі, якія выкладае настаўніца. Адна з вучаніц — Вольга Сігаева — была пераможцай рэспубліканскага этапу прадметнай алімпіяды, гімназістам неаднаразова ўдавалася паспяхова выступіць на абласным этапе. Большасць выпускнікоў з класаў, у якіх выкладала Тарэса Чаславаўна, рэгулярна выбіраюць і паспяхова здаюць беларускую мову на цэнтралізаваным тэсціраванні.

— На мой погляд, самае галоўнае, каб з часам у настаўніка склалася свая сістэма работы, — тлумачыць Т.Ч.Гарбінская. — Мне важна, каб вучні былі зацікаўленыя, актыўныя. Калі дзецям цікава, то яны ўкладваюць душу ў тое, што робяць. Таму стараюся пастаянна прыдумваць нешта новае, здзіўляць. Важна навучыць дзяцей працаваць, прывіць ім разуменне: каб атрымаць добры вынік, трэба прыкласці адпаведныя намаганні.

Для вучняў сваіх класаў Тарэса Чаславаўна рэгулярна ладзіла разнастайныя экскурсіі, вандроўкі, паездкі ў тэатр. Заўсёды хацела, каб дзеці, дзякуючы такім мерапрыемствам, больш зблізіліся, каб гімназічнае жыццё запомнілася ім цікавымі, яркімі па­дзеямі і цёплымі адносінамі.

Для Тарэсы Чаславаўны настаўнік даўно ўжо не прафесія, а лад жыцця. Дома вечарамі, а бывае, і па начах яна прыдумвае новыя цікавыя фішкі для ўрокаў ці разважае, як лепш пагаварыць з Дзімам ці Ягорам, у якіх узнікла нейкая праблема. Гады яна даўно дзеліць не на каляндарныя, а на навучальныя. Так і бягуць дні, напоўненыя цікавымі зносінамі з вучнямі, калегамі, цяплом роднага дома і гімназіі.

Таццяна ШЫМКО.