Школа — для ўсіх дзяцей

Воранаўскі раён — раён шматнацыянальны. Усяго тут жывуць людзі 24 нацыянальнасцей. Пры ўсёй разнастайнасці нацыянальных груп і дыяспар этнаканфесійныя адносіны ў раёне характарызуюцца стабільнасцю і талерантнасцю. На тэрыторыі Радунскага сельскага Савета сёння жывуць 2299 чалавек, з іх 160 — цыганскай нацыянальнасці, у тым ліку 54 непаўналетнія. 19 дзяцей рама навучаюцца ў нашай школе: 5 — па вучэбных планах сярэдняй школы і 14 — па вучэбных планах інтэграванага навучання і выхавання.

Цяжкасці інтэграцыі

Інтэграцыя цыганскіх дзяцей у школьнае асяроддзе адбываецца паступова. Галоўная цяжкасць, якая пры гэтым узнікае, — праблема сацыялізацыі дзяцей. У сувязі з тым, што дашкольныя ўстановы большасць дзяцей рама не наведваюць, у іх узнікаюць пэўныя цяжкасці пры засваенні праграмнага матэрыялу. Акрамя таго, дзеці выхоўваюцца ў сем’ях, дзе клапатліва падтрымліваюць і захоўваюць мову свайго народа, але не надаюць значнасці дзяржаўным мовам, таму пры паступленні ў школу гэтым дзецям аказваецца дапамога ў разуменні рускай і беларускай моў.

Больш паспяховаму і хуткаму фарміраванню вучэбных уменняў і навыкаў перашкаджаюць пэўныя псіхалагічныя асаблівасці, частыя пропускі заняткаў. Важная праблема заключаецца ў тым, што многія бацькі самі не валодаюць граматай у поўнай меры, таму ажыццявіць дастатковы кантроль за навучаннем сваіх дзяцей яны не могуць.

З-за вышэйпералічаных абставін большасці дзяцей навучанне даецца з цяжкасцю.

Падстройваемся пад асаблівасці дзіцяці

Адукацыйны працэс з такімі навучэнцамі ў нашай школе арганізоўваецца з улікам псіхазберагальных тэхналогій, асобасна арыентаванага навучання. Навучанне ажыццяўляецца з улікам індывідуальных асаблівасцей дзіцяці, яго тэмпераменту, характару ўспрымання ім вучэбнага матэрыялу, тыпу і магчымасцей памяці. У вучэбным працэсе выкарыстоўваюцца нетрадыцыйныя формы правядзення заняткаў: урокі-падарожжы, урокі-гульні, урокі-эстафеты, урокі-вечарыны.

Паспяховасць навучання забяспечваецца прымяненнем на ўроках прадукцыйных метадаў арганізацыі вучэбнай дзейнасці і такіх відаў дыдактычнай дапамогі, як адаптацыя вучэбнага матэрыялу і дыферэнцыяцыя ведаў. Выкарыстоўваюцца прыёмы, якія аблягчаюць дзіцяці працэс засваення матэрыялу, робяць яго больш зразумелым, даступным і пасільным, спрыяюць больш паспяховаму ўключэнню школьніка ў вучэбны працэс. Вядзецца работа па ўзмацненні практычнай скіраванасці пры вывучэнні матэрыялу, распрацоўцы заданняў практычнага характару, дэманстрацыі прыкладаў прымянення ведаў у штодзённым жыцці, складанні апор, памятак, схем і г.д.

Паколькі дастатковая колькасць навучэнцаў займаецца па праграмах спецыяльнай адукацыі, асаблівая ўвага ўдзяляецца правядзенню карэкцыйных заняткаў. Эфектыўнай формай іх правядзення з’яўляецца выкарыстанне малых фальклорных жанраў. Створана фальклорная бібліятэка, у якой падабраны кнігі па тэме. Аформлены слоўнічак у карцінках і альбомы-перасоўкі з прыказкамі і прымаўкамі, загадкамі і пацешкамі. Навучэнцы адпраўляюцца ў фальклорную экспедыцыю па той мясцовасці, дзе яны нарадзіліся, і папаўняюць скарбонку нацыянальнымі цыганскімі гульнямі, пацешкамі і прыказкамі. У класе створаны куток, дзе выстаўлены вырабы дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, народныя цацкі, касцюмы, наборы паштовак. Правядзенне такіх карэкцыйных заняткаў у гульнявой форме, паглыбленне навучэнцаў у маляўнічы свет багатай народнай творчасці дапамагаюць палепшыць вымаўленне, папоўніць слоўнікавы запас і развіць розныя віды пазнавальнай дзейнасці.

Эфектыўным сродкам фарміравання сацыяльнай кампетэнцыі навучэнцаў з’яўляецца створаны педагогамі школы электронны рэсурс “Сацыяльна-бытавая арыенціроўка” (6 клас). Гэты рэсурс дазваляе больш эфектыўна падрыхтаваць навучэнцаў да выбару прафесіі. Дзеці рама любяць і наведваюць урокі працоўнага навучання. Дзяўчынкі вучацца працаваць на швейных машынках, вышываць, гатаваць простыя стравы. Хлопчыкі працуюць з інструментамі, на станках. У некаторых дзяцей ужо ёсць свае невялікія калекцыі вырабаў, выкананых сваімі рукамі. Гэтая работа дае вынікі — дзеці паспяхова здаюць выпускны экзамен па працоўным навучанні, атрыманыя веды і ўменні прымяняюць дома.

Інтэграцыі дзяцей у асяроддзе равеснікаў спрыяе іх удзел у класных і школьных мерапрыемствах, вечарынах, святах, калектыўных творчых справах. Дзеці рама добра спяваюць, танцуюць. Таму, удзельнічаючы ў мерапрыемствах, яны ў поўнай меры раскрываюць свае здольнасці. Уключаюцца такія навучэнцы і ў разнастайныя віды творчай дзейнасці: заняткі па інтарэсах “Арт-студыя” на базе Радунскага ЦТКіЭ, заняткі па інтарэсах “Майстрок” на базе ўстановы адукацыі, заняткі вакальнай групы. У класных калектывах дзеці рама маюць свае абавязкі: ёсць кветкаводы, фізкультарганізатары. Навучэнцы ўдзельнічаюць у спартыўна-аздараўленчых мерапрыемствах, наведваюць спартыўную секцыю па АФП, а ў час канікул — спартыўна-аздараўленчы лагер.

Насельніцтва цыганскай нацыянальнасці нашага пасёлка зацікаўлена ў падтрыманні культурных традыцый свайго народа. Яны штогод удзельнічаюць у рэгіянальным фестывалі нацыянальных культур, дзе прадстаўляюць асаблівасці сваёй кухні, адзення, фальклору.

Арыентацыя на адукацыю

Дзецям аказваецца дапамога ў працаўладкаванні і паступленні ў ССНУ. У 2015 годзе двое выпускнікоў школы паступілі ў Воранаўскі ДПТК сельскагаспадарчай вытворчасці па спецыяльнасцях “Майстар” і “Будаўнік”. Адзін з іх працуе ў суседнім раёне. Але, на жаль, не ўсе дзеці працаўладкоўваюцца. Таму для бацькоў праводзяцца кансультацыі, індывідуальныя гутаркі пра неабходнасць далейшага працаўладкавання іх дзяцей.

У цыганскіх сем’ях асаблівы ўклад жыцця. Ніхто з бацькоў не мае пастаяннага месца працы. Гэтая праблема не вырашаецца па прычыне адсутнасці адукацыі ў дарослых, адмаўлення іх ад работ у паляводстве, жывёлагадоўлі і па іншых спецыяльнасцях, якія не патрабуюць адукацыі. Аднак у апошні час запатрабаванай формай занятасці цыган з’яўляцца прыцягненне іх да ўборкі і перабірання бульбы па дагаворы-найме, заключаным з сельскагаспадарчымі арганізацыямі. Асноўныя крыніцы даходу сем’яў у астатні перыяд — сезонны збор ягад, грыбоў і яблыкаў, здача металалому.

Бацькоўская школа

У сацыяльна-педагагічнай характарыстыцы школы лічацца дзевяць цыганскіх сем’яў, сярод якіх 1 апякунская і 5 мнагадзетных. З іх у гарадскім пасёлку Радунь жывуць 7, 2 — у сельскай мясцовасці. 3 сям’і ў перыяд з 2013 па 2017 год былі прызнаны сем’ямі, што знаходзяцца ў сацыяльна небяспечным становішчы з-за складаных жыллёвых умоў, нізкага матэрыяльнага забеспячэння і неналежнага выканання абавязкаў законных прадстаўнікоў па доглядзе і выхаванні дзяцей. Адна прызнана сям’ёй, што мае патрэбу ў дзяржаўнай абароне. Для адной сям’і за кошт дзяржаўнай субсідыі набыта новае жыллё.

Важная ўмова поспеху работы з дзецьмі рама — зрабіць бацькоў актыўнымі ўдзельнікамі педагагічнага працэсу, навучыць іх адэкватна ацэньваць і развіваць сваё дзіця. На навучанне навыкам канструктыўнай камунікацыі з дзецьмі накіраваны заняткі бацькоўскай школы “Прыступкі зносін”. Прадугледжаны разнастайныя формы заняткаў: гутаркі, трэнінгі, бліцапытанні, практычныя заняткі. За круглым сталом у нефармальнай абстаноўцы бацькі разам са спецыялістамі шукаюць выхады з розных жыццёвых сітуацый. Важна, што ва ўстанове адукацыі склалася атмасфера ўзаемаразумення і супрацоўніцтва паміж законнымі прадстаўнікамі і педагогамі. Прыкладам такога ўзаемадзеяння служаць сем’і са змешаным шлюбам. Дзеці з гэтых сем’яў вызначаюцца разнастайнасцю інтарэсаў, наведваюць школу мастацтваў, аб’яднанні па інтарэсах экалагічнай, дэкаратыўна-прыкладной накіраванасці. Бацькі зацікаўлены ў атрыманні дзецьмі дадатковых адукацыйных паслуг, рэпетытарства.

З сем’ямі, якія патрабуюць пастаяннай педагагічнай увагі, праводзіцца прафілактычная інфармацыйна-растлумачальная работа. Непаўналетнія і бацькі запрашаюцца на пасяджэнне савета па прафілактыцы безнагляднасці і правапарушэнняў непаўналетніх. Праводзяцца міні-кансіліумы з запрашэннем класнага кіраўніка, сацыяльнага педагога, педагога-прадметніка, прадстаўнікоў зацікаўленых структур з выхадам на канкрэтныя рэкамендацыі.

Аказваецца сацыяльная падтрымка малазабяспечаным сем’ям. Штогод на пачатак навучальнага года ўсім непаўналетнім з гэтай катэгорыі сем’яў выдзяляецца аднаразовая матэрыяльная дапамога ў рамках акцыі “Збяром дзяцей у школу”. Тэрытарыяльны цэнтр сацыяльнага абслугоўвання насельніцтва Воранаўскага раёна аказвае адрасную дапамогу — аднаразовую дапамогу і выплаты грашовых сродкаў на працягу шасці месяцаў. Дабрачыннае каталіцкае таварыства “Карытас” аказвае гуманітарную дапамогу ў выглядзе адзення, пасцельных прыналежнасцей і прадуктаў харчавання. У школе ўсе дзеці рама вызвалены ад платы за харчаванне.

Ва ўстанове адукацыі створаны спрыяльныя ўмовы для навучання і выхавання дзяцей рама. Пры арганізацыі адукацыйнага працэсу ўзнікаюць пэўныя цяжкасці, але шматгадовы педагагічны вопыт калектыву, жаданні і намаганні бацькоў і саміх дзяцей дазваляюць даволі паспяхова вырашаць праблемныя пытанні, якія ўзнікаюць.

Святлана ПАЧОБУТ,
дырэктар Радунскай сярэдняй школы
Воранаўскага раёна Гродзенскай вобласці.

Пакінуць каментарый

Ваш электронны адрас не будзе апублікаваны. Абавязковыя палі пазначаны *