Школьны сад на новы лад

Вы працуеце ў сельскай школе і марыце, каб яна стала зялёным аазісам? Каб вучні асвойвалі курс батанікі не ў класе, а на прышкольным участку? Каб яны ацэньвалі перавагі арганічнага земляробства на практыцы, а ў школьнай сталовай круглы год частаваліся экалагічна чыстай садавіной і агароднінай? І пры гэтым не ўкладваць сродкаў на пакупку саджанцаў і абсталявання? Тады праект міжнароднай тэхнічнай дапамогі “Школьны сад”, які фінансуецца Еўрапейскім саюзам і сафінансуецца Міжнародным Зялёным Крыжам, для вас. 

Экалагічныя перспектывы

Праект разлічаны на 4 гады, і на першым этапе ў яго ўключацца каля 60 сельскіх школ Беларусі, Украіны і Малдовы. У нашай краіне пакуль пад увагу арганізатараў падпалі школы толькі Міншчыны, Гомельшчыны і Віцебшчыны. Ва Украіне — Чарнігаўскай, Кіеўскай і Жытомірскай абласцей, у Малдове — раёны Штэфан-Вода і Крыўляны. У далейшым да іх будуць далучацца зацікаўленыя сельскія школы іншых рэгіёнаў, а ў будучыні — і іншых краін Усходняга партнёрства.

Ідэя праекта ў тым, каб аднавіць прышкольныя ўчасткі ў небагатых сельскіх населеных пунктах, уключыць іх у глабальнае адукацыйнае і эканамічнае асяроддзе, павысіць культуру моладзі ў галіне здаровага харчавання, надаць імпульс для распаўсюджвання эфектыўных і бяспечных агратэхналогій.

Школы з прышкольнымі ўчасткамі стануць інкубатарамі з комплексам адукацыйных праграм па сучасных бяспечных агратэхналогіях, арганічным земляробстве, асновах здаровага харчавання, развіцці прадпрымальніцтва, інфармацыйных тэхналогіях, агратурызме, а таксама з інавацыйнай сістэмай тэсціравання і кансультавання, прадастаўленнем індывідуальных рэкамендацый сельскай моладзі па пытаннях прафесійнай траекторыі росту.

У рамках праекта інкубатары будуць аб’яднаны ў партнёрскую сетку з іншымі сельскімі школамі, мясцовымі ўстановамі, рэгіянальнымі і нацыянальнымі прафесійнымі навучальнымі ўстановамі, сельскагаспадарчымі навукова-даследчымі цэнтрамі, суб’ектамі рынкаў працы і прадуктаў харчавання, у тым ліку праз стварэнне інтэрнэт-платформы “Школьны сад” з базай даных аб партнёрах і іх вопытам у арганічнай сельскай гаспадарцы, павышэнні прафесійных навыкаў і працаўладкавання; аб прапановах па прадпрымальніцтве, сумеснай вытворчасці і прасоўванні “чыстай” прадукцыі, аналізе сітуацыі на рынку і іншых карысных пытаннях.

Плануецца адкрыць і дыстанцыйныя курсы, што зробіць праект даступным для сельскай моладзі іншых краін Усходняга партнёрства. Галоўнымі спікерамі і настаўнікамі будуць італьянскія партнёры з Фонду Яна Паўла II (Таскана), які мае багаты вопыт у арганічным земляробстве і ў навучанні іншых у гэтым кірунку. Фонд спецыялізуецца на аказанні як фінансавай, так і адукацыйнай дапамогі краінам Блізкага Усходу, якія маюць аграрную накіраванасць, але знаходзяцца ў складаных эканамічных і сацыяльных умовах. Акрамя таго, спецыялістамі фонду распрацаваны шэраг праграм, якія навучаць “знайсці сябе” ў дробнай сельгасвытворчасці.

“Ні для каго не сакрэт, што рэпутацыя сельскай працы ў моладзі незайздросная. І як вынік — колькасць насельніцтва ў вёсках памяншаецца. Для змянення сітуацыі сельскім рэгіёнам неабходны перспектыўная прафесійная адукацыя, эканамічныя магчымасці і сацыяльная інтэграцыя для моладзі”, — гаворыць Уладзімір Шаўцоў, кіраўнік Беларускага Зялёнага Крыжа і каардынатар праекта.

“Мы спадзяёмся, што наш праект дапаможа ў вырашэнні галоўнай праблемы — старэння сельскага насельніцтва і яго адтоку. Школьнікі, якія будуць навучацца па-новаму, убачаць перспектывы сельскага жыцця за кошт укаранення новых агратэхналогій, прадпрымальніцкіх навыкаў і г.д., — дадае тэматычны каардынатар праекта Уладзімір Пусташыла. — Па сутнасці, гэты праект — спроба адрадзіць прышкольныя ўчасткі, але ўжо на іншым, больш сучасным узроўні, пашырыўшы іх функцыі. Гэта і навучанне сучасным агратэхналогіям, асновам прадпрымальніцтва і маркетынгу, магчымасць атрымліваць дадатковы даход для ўстановы і саміх дзяцей, патаненне харчавання ў школе і набыццё карысных навыкаў на рэальнай пляцоўцы, магчымасць рэалізоўваць свае ландшафтныя праекты”.

Дарэчы, як адзначаюць арганізатары, назву праекта варта разумець шырэй, чым уласна пладовы сад. Па задуме, гэта будзе вытворчы комплекс, у якім могуць быць агарод, пладовы сад, цяпліцы, пчальнік, зімовыя сады, творчыя майстэрні і інш.

Праблемы вырашаць будзем разам

Тры краіны для пілотнага праекта былі выбраны невыпадкова: іх аб’ядноўвае праблема скарачэння сельскага насельніцтва (прыкладна на 15—20% за 10 гадоў), пры тым, што маецца добрая сельскагаспадарчая база і што ў гэтых краінах важным пытаннем з’яўляецца нацыянальная харчовая бяспека.

Юрый Сапіга, заснавальнік і выканаўчы дырэктар арганізацыі “Зялёны Крыж Украіны”, адзначыў: “Для нас уключэнне ў гэты праект — унікальная магчымасць далучыць да арганічнага земляробства школьнікаў, бо да гэтага мы працавалі толькі са студэнтамі. У праекце мы плануем задзейнічаць каля 20 школ, стварыць 3 інкубатары ў кожным з трох рэгіёнаў. Пакуль нашы дзеці з перыферыі чакаюць выпускнога, каб паступіць ва ўніверсітэты ў Кіеў, Харкаў, Днепрапятроўск і назаўсёды вырвацца з вёскі. Спадзяёмся, што гэты праект дапаможа нам змяніць сітуацыю і дапаможа школьнікам, асабліва з Чарнобыльскага рэгіёна, адчуць, што ў іх праца на зямлі ў родным сяле будзе запатрабавана і зможа забяспечыць годнае жыццё. І для нас найважнейшы ў праекце кампанент — адукацыйны. Асабліва для педагогаў, якія і далей будуць працаваць там з дзецьмі. Яны самі не ведаюць, як весці арганічнае земляробства. Таму мы пачнём навучанне з педагогаў”.

Юліяна Кантарагіу, супрацоўнік Нацыянальнага экалагічнага цэнтра Малдовы, спадзяецца, што новы праект пераверне ў свядомасці моладзі стаўленне да здаровага харчавання.

“Малдова як была спрадвеку аграрнай краінай, такой і засталася. Але ж наша земляробства далёкае ад арганічнага, — адзначае яна. — Нашы фермеры патанняюць вытворчасць сельгаспрадукту за кошт шырокага выкарыстання хімічных угнаенняў і пестыцыдаў, таму пра якасць вырашчанай прадукцыі гаварыць не даводзіцца. Фермеры вельмі марудна перабудоўваюцца на экавырошчванне. Але радуе, што ў нас з’яўляецца попыт на экапрадукцыю, таму першапраходцы сярод фермераў ужо з’яўляюцца. Цяпер наша задача — навучыць моладзь вырошчваць чыстую прадукцыю і праз яе рэалізацыю павышаць здароўе нацыі”.

Увага: конкурс!

Для ўключэння ў праект дастаткова аркуша паперы, алоўка і дызайнерскай думкі. Бо на першым этапе — з 1 па 30 верасня — будзе праведзены адкрыты конкурс праектаў школьных участкаў сярод устаноў адукацыі, уключаных у праект рэгіёнаў. Гэта могуць быць як установы, якія толькі плануюць стварыць прышкольны ўчастак, так і тыя, хто хоча ўдасканаліць ужо існуючы.

 “З усіх праектаў ад беларускіх школ мы адбяром лепшыя, на восеньскіх канікулах сустрэнемся з іх прадстаўнікамі, абмяркуем іх планы, і ўжо вясной мы дапаможам, згодна з іх планам, абсталяваць участкі цяпліцамі, сістэмамі палівання, забяспечым інвентаром, насеннем, саджанцамі і г.д.”, — растлумачыў Уладзімір Пусташыла.

Для ўдзельнікаў праекта “Школьны сад” будуць арганізаваны азнаямленчыя туры ў Італію, дзе яны змогуць бліжэй пазнаёміцца з вопытам дробнага аграбізнесу. У далейшым па адной са школ у кожным рэгіёне, які ўдзельнічае ў пілотным праекце, стануць інкубатарамі, якія будуць наладжваць навучанне для іншых зацікаўленых школьнікаў і маладых людзей, праводзіць для іх экскурсіі. Будуць распрацаваны навучальныя курсы — факультатывы для школьнікаў, прафарыентацыя для моладзі, курсы выхаднога дня для дарослых.

Адзін з важных момантаў праекта — зрабіць прадукцыю прышкольных участкаў канкурэнтаздольнай. У развітых краінах попыт на арганічныя прадукты значна перавышае іх прапанову, хоць і цана на іх высокая. Змяняецца сітуацыя і ў нас: людзі пачынаюць задумвацца пра тое, што і як яны спажываюць.

“Думаю, трэба проста знайсці сваю нішу. Напрыклад, фарміраваць тыднёвыя прадуктовыя кошыкі для небуйных заказчыкаў, бо арганічнае земляробства немагчыма ў вялікіх маштабах”, — прапануе варыянты Уладзімір Шаўцоў.

Да таго ж сацыяльны давер да школы таксама стане своеасаблівым сертыфікатам якасці, таму арганізатары праекта плануюць увесці таварную марку “Школьны сад”. А фарміраванне сеткі вытворчых інкубатараў дазволіць школам рэалізоўваць разам вялікія партыі аднаго прадукту больш буйным пакупнікам, што значна павысіць іх кошт.

Святлана НІКІФАРАВА.
Фота аўтара.

Пакінуць каментарый

Ваш электронны адрас не будзе апублікаваны. Абавязковыя палі пазначаны *