Які колер капелюша

- 15:33Партфоліа

“Do you speak English?” — гэтае пытанне вядома амаль кожнаму і даўно перайшло ў разрад анекдота. А ці так лёгка загаварыць на замежнай мове?

Добра разумеючы важнасць валодання ёй у сучасным свеце, далёка не кожны імкнецца да гэтага ў сценах школы. Дзеці вучаць алфавіт, затым словы, граматычныя канструкцыі і вялікую колькасць правіл. А калі надыходзіць час загаварыць, ды яшчэ без папярэдняй падрыхтоўкі, пачынаюцца праблемы. 

Перада мной паўстала пытанне: “Як пабудаваць урокі, каб яны не толькі былі актыўнымі, жывымі і прадукцыйнымі, але і пастаянна стымулявалі жаданне гаварыць, без боязі, свабодна?” Для гэтага вырашыла выйсці за межы падручніка і разнастаіць заняткі дадатковымі заданнямі, якія разнявольваюць вучняў, зацікаўліваюць, падштурхоўваюць да камунікацыі.   

На ўроках выкарыстоўваю самыя звычайныя прадметы: фотаздымкі, партрэты знакамітых людзей, ілюстрацыі, вокладкі кніг, паштоўкі, білборды, лагатыпы, малюнкі і словы на прадметах адзення і абутку, урыўкі з кінафільмаў і тэлеперадач, відэакліпы, коміксы, грашовыя купюры розных краін, білеты на канцэрты, тэатральныя праграмкі, турыстычныя буклeты, манеты, значкі… Працую з імі з дапамогай прыёму If Objects Could Talk (калі б прадметы ўмелі размаўляць): прапаную скласці гісторыю, якую пэўны прадмет мог бы расказаць пра сябе і свайго гаспадара, і стаўлю пытанні праблемнага характару, якія актывізуюць вучэбна-пазнавальную дзейнасць. Дзеці дзеляцца меркаваннямі наконт таго, як прадмет трапіў да гаспадара, чаму чалавек захоўвае яго, як выкарыстоўвае і г.д. 

Можна даць устаноўку на выкарыстанне пэўных лексічных структур. Праслухаўшы ўсе варыянты, расказваю, як пэўны прадмет трапіў да мяне, чаму ён мне дарагі, а вучні даведваюцца, наколькі яны наблізіліся да ісціны. Гэты прыём выдатна падыходзіць пры вывучэнні тэм, звязаных з жыццёвым вопытам дзяцей. Але ў яго ёсць недахоп: вучні з нізкай матывацыяй не заўсёды ўдзельнічаюць у абмеркаванні, пасіўна сузіраючы пачутае і ўбачанае. У такім выпадку вырашыць праблему можна, арганізаваўшы работу ў парах ці малых групах.

Працаваць у сацыяльных сетках падабаецца амаль усім вучням. Прапаную стварыць старонку Уільяма Шэкспіра ў адной з іх. Дзеці разважа­юць, які статус мог бы размяс­ціць драматург, хто мог бы стаць яго сябрамі, якую інфармацыю можна было б убачыць на яго старонцы. Гэты прыём павышае цікавасць не толькі да вывучэння замежнай мовы, але і да замежных культурных дзеячаў. 

З 2017 года ў сацыяльнай сетцы “УКантакце” дзейнічае суполка Learn English, адміністратарамі якой з’яўляюцца настаўнікі англійскай мовы нашай гімназіі. Галоўная мэта суполкі — актывізацыя пазнавальнай дзейнасці вучняў. З гэтай мэтай арганізоўваюцца фармальныя і нефармальныя зносіны паміж удзельнікамі, размяшчаюцца метадычныя матэрыялы, ладзяцца алімпіяды, конкурсы, акцыі, праекты.

Актыўна звяртаюся да відэа- і аўдыяматэрыялаў. Найбольш эфектыўныя практыкаванні — драматызацыя, агучванне відэаролікаў. Такая форма работы прадугледжвае непадрыхтаваную камунікацыю, арганізаваную ў індывідуальным, парным і групавым рэжымах.

Падчас работы з некалькімі крыніцамі інфармацыі адначасова вучні параўноўваюць тэкст і відэа, анатацыі да фільма і кнігі, артыкул з падручніка і Вікіпедыі, рэкламу аднаго і таго ж прадукту ў розных краінах, артыкул з розных крыніц ці розных краін. Так, у рамках тэмы “Звычаі і традыцыі Рэспублікі Беларусь і краін, мова якой вывучаецца” прапаную прааналіза­ваць гісторыю Дня Святога Валянціна, выкарыстоўваючы некалькі крыніц: тэкст з падручніка, артыкул з Вікіпедыі і відэаролік. 

Ствараюцца 6 пар (прыём “Шэсць капелюшоў мыслення”), кожнай з якой адпавядае колер капелюша. Вывучыўшы інфармацыю кожнага тэксту, пары паказваюць сваё бачанне свята: белая (нейтральная) апелюе толькі фактамі; жоўтая (сонечная) апісвае станоўчыя моманты свята; чорная (негатыўная) расказвае пра адмоўныя факты, звязаныя са святам; чырвоная (эмацыянальная) стварае воблака слоў, адлюстроўвае эмоцыі, звязаныя з днём святкавання; зялёная (творчая) прапануе традыцыі святкавання, якія можна дабавіць да існуючых. Настаўнік выступае ў ролі сіняга (нейтральна-ацэначнага) капелюша. Перавага прыёму ў тым, што ўсе вучні далучаны да абмеркавання, не канфліктуюць паміж сабой, а дапаўняюць адно аднаго, прапаноўваюць новыя і незвычайныя ідэі.

Стварэнне ўласнага творчага прадукту — даволі складанае заданне, якое актывізуе дзяцей, развівае ініцыятыўнасць і крэатыўнасць, ву­чыць адстойваць уласны пункт гледжання, слухаць адно аднаго. Найбольш удалыя і цікавыя творчыя работы: відэаролікі “Мая гімназія”, рэкламная кінаафіша The Avatar, спіс інтэрнэт-сайтаў, прысвечаных творчасці гурта The Beatles, буксэлфі My favourite book, сцэнарый нямога фільма Belarusian wedding, электронны ліст-знаёмства Virtual friendship, плэйкаст My School Year, пашпарт Леанарда да Вінчы, кулінарная кніга. Выкананыя заданні аналізуюцца, абмяркоўваюцца і параўноўваюцца. Акрамя таго, вучні займаюцца ўзаемным ацэньваннем.

Практыкую крэатыўнае пісьмо. Але далёка не ўсе вучні ў захапленні ад падобнага задання. У такім выпадку прыводжу прыклады галоўных уменняў сучаснага паспяховага чалавека, сярод якіх ёсць і крэатыўнасць. 

На ўроках выкарыстоўваю самыя звычайныя прадметы. Працую з імі з дапамогай прыёму If Objects Could Talk (калі б прадметы ўмелі размаўляць): прапаную скласці гісторыю, якую пэўны прадмет мог бы расказаць пра сябе і свайго гаспадара, і стаўлю пытанні праблемнага характару, якія актывізуюць вучэбна-пазнавальную дзейнасць.

У рамках тэмы “Турызм” прапаную адзінаццацікласнікам напісаць аповед, казку ці сцэнарый да фільма на тэму A Trip to the Moon (“Падарожжа на Месяц”). Такі від работы прыводзіць да цікавых вынікаў. Вось што напісаў Міхаіл Каралёў:   

Winter, 2048. I, equipped in all special space suit, flew out to the Moon. It was a long run. I was the only volunteer who responded to the request of NASA. I was offered no money, but only fame and recognition. My purpose was to detect lava-halava rock. 

It’s believed to be the magic rock that can be used as a component in building flying cars. It’s lighter than aluminum, but stronger than titanium. That’s why it’s so precious and I had to find it. NASA wasn’t completely sure, that such stone really existed (maybe it was a myth), but still all we had were the hope, the desire to get famous and eventually embody humanity’s dream — fast flying cars.

Lack of sleep, fatigue and hunger — these words were in my head all the way. I bet you have no idea how difficult it is to fly in a spacecraft. I had space food, but it was so disgusting that it made me sick every second time I ate another tube of galactic sushi.

My flight took four and a half weeks. Every day I contacted my team in Washington via a special geolocator, giving the coordinates, and other important details. Despite all the hardships of a cosmic life, I was full of enthusiasm and desire to do something useful for science and for the mankind. Exactly noble motives move people forward even in the most difficult periods. 

And so, I landed on the grateful soil of the Moon. Not really grateful, though. Hardly had I stepped on the surface of the Moon, I was immediately overturned. It was a disaster for me to handle with the lack of gravity. After a few steps more, I finally got the algorithm and it was easier for me to move. I took a deep breath in my spacesuit and the recognition came — “Finally, I am on the Moon. I am a Moon conquerer!”

I had no time to waste. I had to act immediately, cause the resources were limited. But I wanted to sleep so much, that I couldn’t think about anything else. It was a risky decision, but still I got the dilemma: to move forward and maybe fall suddenly asleep on my way or get some sleep in my space bed. Obviously, I have chosen the second. 

On the next day I wake up, got some space sushi, took all my tools and was ready to explore the Moon and find a precious lava-halava stone. Scarcely had I come out the spacecraft, I got terrified because of what I have seen. 

Then, in that moment, in front of me a real monster appeared. It was like a Gollum from The Lord of the Rings. Skinny, pathetic, miserable and blue. I would lie to you If I’d say I wasn’t scared. I jumped out of my skin when I saw that creature, but I was ready to fight. I was willing to die in front of the face of the death, in front of the face of that ugly monster. I took my reddish sharp axe and raised my hand to strike and cut off his head. I had no more fear, only willingness to handle and win. 

It was 20 centimeters between the axe and its head, but suddenly the creature disappeared. And… nothing. It wasn’t there anymore, I was confused. Within a minute, I heard some obsessive sounds like “dum-dum-dum-dum”. It was getting louder and louder. One moment it got so loud, so that I started to panic and ran back to the spacecraft. I closed all the windows and doors, I felt like I was under the affection of some radio-magnetic waves. I closed the ears with my hands and thought that it was a total mistake to accept the offer and get to the Moon. 

The sound was still loud, and I don’t remember what was there. My mind was like in a mist. Maybe I passed out, but I clearly remember that I had the feeling like the story with the monster never happened. I felt so strange that moment, I felt miserable, I felt like a mental hospital patient. Was that really true? I don’t know.

I immediately contacted with NASA in Washington and told them about the situation. They were clearly shocked, but advised me not to pay any attention to it, because I had no time to spare. I tried to forget the story and I almost did it.

For several days I was looking for a lava-halava stone and finally, in the midst of the space wasteland, I found a special cave with a glowing mineral. I came closer and realized: Yes, it was definitely that stone! I couldn’t believe it was possible. It was exactly substance as indicated in the ancient Egyptian books. 

I got a few grams of lava-halava with my pickaxe and turned to the station. I communicated the earth NASA Crew and via video connection showed them the mineral. They were literally in seventh heaven because of the happiness. They told the command about the find. The government sent a hundred engineers and miners to the Moon to extract lava-halava stone. 

My mission was completed. It was a great achievement not only for me, but for all the humanity. I collected all my items and made the ship fly. It was another transition with not tasty space paste, but still I was completely happy and satisfied. The only ambiguous thing was connected with a blue monster Gollum. Was it true or not?

Вольга ШЧАРБАКОВА,
настаўніца англійскай мовы гімназіі № 2 Пінска.