Сёлета ганаровага звання “Мінчанін года” ў галіне сярэдняй адукацыі ўдастоены кіраўнік па ваенна-патрыятычным выхаванні сярэдняй школы № 93 Віталь Міцкевіч. Што садзейнічала такому прафесійнаму прызнанню і як ствараецца ва ўстанове ўнікальная адукацыйная прастора па патрыятычным выхаванні навучэнцаў, карэспандэнту “Настаўніцкай газеты” расказаў Віталь Гарыевіч.
— Прысваенне ганаровага звання “Мінчанін года” было нечаканай і прыемнай падзеяй. Аднак, лічу, што гэта не мая асабістая заслуга, а работа ўсёй каманды, — адзначае В.Г.Міцкевіч. — Каманда вырашае ўсё. Толькі яна здольна выбудаваць сістэму, якая сапраўды спрацоўвае. Работа па ваенна-патрыятычным выхаванні будзе эфектыўнай толькі пры адной умове — якасным узаемадзеянні ўсіх удзельнікаў адукацыйнага працэсу, і ў першую чаргу педагагічнага калектыву: дырэктара школы, намесніка па выхаваўчай рабоце, педагога-арганізатара, класных кіраўнікоў, спецыялістаў СППС, настаўнікаў фізічнай культуры і здароўя, у тым ліку і школьнага спартыўнага клуба “Віцязь-93”. Створаны на базе нашай установы гарадскі рэсурсны цэнтр па ваенна-патрыятычным выхаванні аб’ядноўвае 52 педагогі. Тут для настаўнікаў горада праводзяцца шматлікія мерапрыемствы: семінары, кансультацыі і інш.
— Віталь Гарыевіч, якія яшчэ падзеі адыходзячага года сталі для вас знакавымі?
— Безумоўна, самай знакавай падзеяй стала святкаванне 80-годдзя Вялікай Перамогі над нямецка-фашысцкай Германіяй. Былі арганізаваны ўрокі мужнасці, экскурсіі, разам з навучэнцамі мы ўдзельнічалі ў акцыях, адна з якіх — “Ветэран жыве побач”. Гэтая акцыя прадугледжвае наведванне школьнікамі ветэранаў Вялікай Айчыннай вайны, якіх засталося вельмі мала, ветэранаў лакальных войнаў і ўзброеных канфліктаў.
За плячыма Віталя Міцкевіча — шматгадовая служба ў арміі, якую завяршыў у званні падпалкоўніка, выкладчыцкая дзейнасць у Ваеннай акадэміі. Шосты год ён працуе ў 93-й школе. З’яўляецца кіраўніком гарадскога рэсурснага цэнтра па ваенна-патрыятычным выхаванні, узначальвае раённае вучэбна-метадычнае аб’яднанне, праводзіць заняткі аб’яднання па інтарэсах па шахматах.
Мы ініцыіравалі і Вахту Памяці на мемарыяльным комплексе героям 120-й дывізіі. Мерапрыемства было праведзена сумесна з Ваеннай акадэміяй. Курсанты выносілі сцяг Рэспублікі Беларусь, а нашы навучэнцы — штандарт ваенна-патрыятычных класаў 93-й школы, распрацаваны імі самастойна. Зараз Вахта Памяці стала ўжо традыцыяй.
Запомніўся таксама ўрачысты прыём навучэнцаў у ваенна-патрыятычныя класы. Дарэчы, сёння ў школе адкрыта 10 класаў ваенна-патрыятычнай накіраванасці, дзе вучыцца каля 300 навучэнцаў.
Сёлета нашай установе адукацыі прысвоена званне двойчы Героя Савецкага Саюза касманаўта У.В.Кавалёнка. Ён наш зямляк, ураджэнец Крупскага раёна, прыняў удзел ва ўрачыстым мерапрыемстве. Мы заклалі алею і адкрылі экспазіцыю ў гонар касманаўта.
Сярод знакавых падзей года — адкрыццё музея “Спадчына эпохі”, матэрыялы якога ахопліваюць перапетыі 1950—1990 гадоў, стварэнне экспазіцыі “Генацыд беларускага народа” з доступам да матэрыялаў Генеральнай пракуратуры, удзел у навукова-педагагічных канферэнцыях на базе МГІРА, Акадэміі адукацыі, дзе мы прадстаўлялі вопыт ваенна-патрыятычнага выхавання.
— Што вас прывяло ў школу?
— Памятаю, калі вучыўся ў школе, заняткі па дапрызыўнай падрыхтоўцы ў нас праводзіў ваенрук. З 1989 года ва ўстановах адукацыі такую пасаду скасавалі: не існавала педагога, які закранаў бы пытанні абароны Радзімы, арыентаваў дзяцей на паступленне ў адпаведныя навучальныя ўстановы. А такая работа, лічу, павінна весціся ў школах, бо асновы патрыятызму і грамадзянскасці неабходна закладваць у юным узросце. І калі пасада кіраўніка па ваенна-патрыятычным выхаванні зноў з’явілася, дырэктар 93-й школы Аксана Цымбаленка прапанавала яе мне. Лічу, што патрыятызм дзецям не навяжаш. Зусім іншая справа — паўдзельнічаць у ваенна-патрыятычнай гульні, з’ездзіць на комплекс “Лінія Сталіна”, выступіць з даследчай работай па гісторыі. Навучэнцы займаюцца дабрачыннасцю, наведваюць ветэранаў (нашай установе прысвоены статус “Школа міру”). Вось так выхоўваецца любоў да Радзімы.
— Ці не складана былому ваеннаму наладжваць кантакт з дзецьмі?
— Не, не складана. Тут, напэўна, дапамагае выкладчыцкі вопыт — у Ваеннай акадэміі я працаваў 10 гадоў, а таксама тое, што нарадзіўся ў педагагічнай сям’і і дзесьці на генетычным узроўні гэта было закладзена. Для кіраўніка па ваенна-патрыятычным выхаванні важна разумець: школа — не армія. Тут нельга працаваць загадамі. Трэба быць гібкім, знайсці падыход да вучняў, гаварыць з імі на адной мове. Варта выбудоўваць алгарытм узаемадзеяння, быць камунікабельным, умець аб’ядноўваць людзей. Калі кіраўнік наладжвае такое супрацоўніцтва — тады з’яўляюцца станоўчыя вынікі.
Калі дзіця выхоўваць на прыкладзе подзвігаў і дасягненняў яго дзядоў, прадзедаў, закладваць неабходныя маральна-каштоўнасныя арыенціры, то яно вырасце дастойным грамадзянінам і патрыётам сваёй Радзімы.
Мы разумеем, што галоўны выклік сённяшняга часу — канкурэнцыя з інтэрнэтам і гаджэтамі. Наша задача — паказаць школьнікам гістарычную праўду, матываваць да паступлення ў сілавыя УВА. Мы пачынаем працаваць з пачатковай школы, вядзём навучэнцаў праз дапрофільную падрыхтоўку ў профільныя класы ваенна-патрыятычнай накіраванасці.
— Віталь Гарыевіч, наколькі важны ў патрыятычным выхаванні школьнікаў асабісты прыклад педагога?
— Асабістаму прыкладу адводзіцца ключавая роля. У нас у школе адкрыта экспазіцыйная зала “Беларусь гераічная”, дзе прадстаўлены сем тэматычных раздзелаў, якія ўключаюць матэрыялы, прысвечаныя наступальнай аперацыі “Баграціён”, генацыду беларускага народа, гісторыі партызанскага руху. Фарміраванне экспазіцыі пачалося з сямі ўзнагародных лістоў і ваенных фотаздымкаў майго дзеда-танкіста, які дайшоў да Берліна. Паступова навучэнцы і педагогі пачалі прыносіць матэрыялы пра сваіх родных і блізкіх. А зусім нядаўна ў маім кабінеце з’явілася ваенная каска, якую адзін з выхаванцаў адкапаў на дачы.
Нельга не прыгадаць і ўдзел нашых школьнікаў у праекце “Беларусь памятае”. Кожны ваенна-патрыятычны клас стварае сваю Кнігу Памяці. Навучэнцы шукаюць звесткі пра прадзедаў, дзядоў, бацькаў, якія ўдзельнічалі ў войнах, знаходзяць новыя факты пра сваю сям’ю, дакранаюцца да гісторыі. Напрыклад, навучэнка Ліза Бальшакова падрыхтавала Кнігу Памяці пра свайго дзядулю, адмірала Чарнаморскага флоту, і заняла 1-е месца на рэспубліканскім конкурсе. Вучні па прыкладзе сваіх таварышаў уключаюцца ў работу, пачынаюць усведамляць, што гісторыя — гэта не абстрактныя даты, а лёсы іх родных. Гэта фарміруе асабістую сувязь з мінулым, павагу да подзвігаў продкаў.
— Вы сказалі, што ў школе дзейнічае 10 ваенна-патрыятычных класаў. Што матывуе дзяцей у іх вучыцца?
— Мы набіраем школьнікаў у 5-я класы. Звычайна гэта дзеці, якім цікава надзець форму, сустракацца з ваеннаслужачымі, маршыраваць, умець абыходзіцца са зброяй. Бацькі зацікаўлены ў развіцці ў навучэнцаў лідарскіх якасцей і адказнасці, у выхаванні дысцыпліны, стрэсаўстойлівасці.
Што тычыцца ваенна-патрыятычных класаў на старшай ступені, то конкурс у іх вельмі сур’ёзны: сёлета мы прынялі 56 навучэнцаў, стварыўшы два профільныя класы замест аднаго запланаванага. Прыцягвае дзяцей у такія класы, па-першае, атрыманне якаснай адукацыі. Тут яны на павышаным узроўні вывучаюць фізіку і матэматыку, наведваюць заняткі факультатыўнага курса “Гатовы Радзіме служыць!”. Асновы ваеннай справы вучні асвойваюць у спецыялізаваных кабінетах. Мы запрашаем педагогаў Ваеннай акадэміі і ваеннаслужачых 120-й механізаванай брыгады, якія праводзяць заняткі. Дарэчы, на сёння ў нас заключана 16 дагавораў з УВА: Ваеннай акадэміяй, Беларускай дзяржаўнай акадэміяй авіяцыі, БДАТУ, Інстытутам пагранічнай службы і інш. Акрамя тэорыі, вучні набываюць практычныя навыкі. Напрыклад, у межах факультатыўных заняткаў ёсць тэма “Агнявая падрыхтоўка”, і старшакласнікі накіроўваюцца ў Ваенную акадэмію, дзе прафесіяналы праводзяць з імі заняткі на электронных трэнажорах у цірах. Па-другое, занятасць дзяцей. Навучэнцы ўдзельнічаюць у ваенна-патрыятычных акцыях, фестывалях, конкурсах “Зарнічка”, “Зарніца”, “Арляня”. Кожны чацвёрты вучань паступае ў ваенна-патрыятычны клас з жаданнем пайсці па слядах таты, дзеда, паступіць у сілавыя УВА.
— Раскажыце, калі ласка, пра выніковасць работы класаў ваенна-патрыятычнай накіраванасці.
— Практыка паказвае, што з 25 выпускнікоў профільнага класа прыкладна 5 выбіраюць ваенную прафесію. І я лічу, што гэта добры вынік. Яны вучацца ў Інстытуце пагранічнай службы, Акадэміі МУС, Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь і інш. Многія ідуць у грамадзянскія ўніверсітэты, але працягваюць навучанне на ваенных кафедрах. Усе яны выходзяць са школы як патрыёты і грамадзяне сваёй краіны, гатовыя абараняць Радзіму.
Вынікам вучобы ў ваенна-патрыятычных класах з’яўляецца і паспяховы ўдзел нашых навучэнцаў у навукова-практычных канферэнцыях і конкурсах. Так, на канферэнцыі “На карысць Радзімы і чалавека”, якая праводзіцца ў 68-й сталічнай школе, работа Максіма Масовава “Нягаснучы летапіс перамог” адзначана дыпломам. Іван Шунтаў стаў дыпламантам II абласной навукова-практычнай канферэнцыі “Крок да Перамогі” ў Ліпецку, прысвечанай 80-годдзю зняцця блакады Ленінграда і вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. У суаўтарстве з Данілам Несцярэнкам (выпускніком Ваеннай акадэміі) быў распрацаваны вучэбна-метадычны комплекс “100 урокаў мужнасці” і прадстаўлены на ІІ антыфашысцкім кангрэсе. Распрацоўка была станоўча ацэнена міністрам адукацыі.
— Віталь Гарыевіч, а якія планы на найбліжэйшую будучыню?
— Рыхтуемся да ІІ фестывалю “У адзінстве сіла”, правядзенне якога ініцыіравалі сумесна з МГІРА. Плануем да 23 лютага адкрыць школьны клуб “Гатовы Радзіме служыць!”. Ён аб’яднае навучэнцаў, якія хочуць займацца пошукавай работай. Ёсць задума абсталяваць электронны цір.
Наталля КАЛЯДЗІЧ
Фота аўтара
