Рыхтаваць кадры для інавацыйнай эканомікі

Секцыя “Прафесійная адукацыя для развіцця інавацыйнай эканомікі Рэспублікі Беларусь” праходзіла ў Рэспубліканскім інстытуце прафесійнай адукацыі. Яе ўдзельнікі разглядалі пытанні ўдасканалення якасці прафесійнай адукацыі і навучання ў сучасных умовах. Асноўная мэта работы секцыі ў тым, каб выпрацаваць канцэптуальныя падыходы да развіцця прафесійна-тэхнічнай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі як на найбліжэйшую перспектыву (да 2020 года), так і на больш далёкую (да 2030 года). Гэта адзначыў начальнік упраўлення прафесійнай адукацыі Міністэрства адукацыі Аляксандр Дзмітрыевіч Лашук.

“У 2016 годзе Беларусь па зводным індэксе чалавечага развіцця заняла ў сусветным штогадовым рэйтынгу 52 месца. Толькі адно месца аддзяляла нас ад групы краін з вельмі высокім узроўнем чалавечага развіцця. Беларусь займае 37 месца са 190 краін у рэйтынгу Cусветнага банка Doing Business, — расказаў намеснік дырэктара па інвестыцыях Нацыянальнага агенцтва інвестыцый і прыватызацыі Міністэрства эканомікі Міхаіл Алегавіч Дашук. — У нас сёння выканана мэтавая задача па дасягненні тэмпаў росту ВУП не ніжэй за 101 працэнт. Значэнне інфляцыі пры прагнозе на паўгоддзе ў 6,7 працэнта складае 3,4 працэнта (мінімальны ўзровень за апошнія 10 гадоў). Стаўкі ў 13—14 працэнтаў па новых крэдытах для юрыдычных асоб знаходзяцца на мінімальным узроўні за апошняе пяцігоддзе. Стаўка рэфінансавання з 19 ліпеня зніжана ўжо шосты раз за год — да 12 працэнтаў гадавых. Што тычыцца інвестыцый у асноўны капітал, то тут ухіл робіцца не на будаўніцтва, а на закупку новага абсталявання. Гандлёвае сальда ў нашай краіны станоўчае, аб’ёмы імпарту меншыя, чым аб’ёмы экспарту. Галоўным партнёрам для Беларусі застаецца рынак ЕўрАзЭС, супрацоўнічаем з еўрапейскім рынкам, пашыраем кантакты з краінамі “далёкай дугі”.

Дырэктар Брэсцкага абласнога вучэбна-метадычнага цэнтра прафесійнай адукацыі Дзмітрый Уладзіміравіч Шкілюк:

— Адна з асноўных задач, якая акрэсліваецца перад педагагічнымі калектывамі ўстаноў прафтэхадукацыі ў новым навучальным годзе, — максімальнае пашырэнне на сваёй базе асваення кампетэнцый па лініі Міжнароднага чэмпіянату WorldSkills. Сёння ў Брэсцкай вобласці ў гэтым кірунку праводзіцца 10 конкурсаў прафесійнага майстэрства. У нашых планах павялічыць іх колькасць у 2 разы. Спаборніцтвы WorldSkills пройдуць сёлета ў кастрычніку ў Абу-Дабі, дзе ад Брэсцкай вобласці нашу краіну прадставяць: па цырульніцкім мастацтве, зварачных работах, па кірунку “Сантэхніка і ацяпленне”.

Некалькі гадоў назад мы адчувалі сур’ёзны недахоп абітурыентаў, асабліва ў будаўнічай сферы і сферы паслуг. Прычына гэтага не толькі ў крызісе, які адчуваўся ў гэтых сферах, але і ў тым, што для многіх вышэйшая адукацыя з’яўляецца сімвалам жыццёвага поспеху. Але перадумова поспеху — гэта атрыманне якаснай адукацыі па запатрабаванай на рынку працы спецыяльнасці. Выйсце мне бачыцца ў папулярызацыі рабочых прафесій, узняцці іх прэстыжу ў маладзёжным асяроддзі, у пераадоленні стэрэатыпаў аб тым, што рабочыя спецыяльнасці — выбар непаспяховых выпускнікоў школы.

За апошнія 4 гады колькасць кампаній з замежнымі інвестыцыямі ўзрасла на 40 працэнтаў. Пры долі прадпрыемстваў з замежным капіталам каля 8 працэнтаў ад агульнай колькасці прадпрыемстваў Беларусі, яны забяспечваюць амаль чвэрць валавога аб’ёму выручкі і чвэрць экспарту. Рост замежных інвестыцый падмацоўваецца станоўчай дынамікай прыросту колькасці інвестыцыйных дагавораў.

Беларусь добра ведаюць у свеце як вытворцу кар’ерных самазвалаў. Мы лідары ў машынабудаўніцтве, у лідарах па вытворчасці трактароў і сельгастэхнікі. Добрыя пазіцыі займаем і па экспарце калійных угнаенняў, уваходзім у топ-3 па экспарце малочнай прадукцыі, па льновалакне і г.д. Аб’ём экспарту ІТ-паслуг склаў амаль 1 мільярд долараў. У Беларусі, дарэчы, распрацаваны Viber, адзін з самых папулярных месэнджараў, а таксама дадатак МSQRD, які набыў Facebook і які на працягу года трымаўся ў топ-5 дадаткаў на AppStore і Google Play. І, канечне, наш вядомы брэнд — гульня World of Tanks. Не кожны з нас ведае, што шкло ў лонданскім аэрапорце Хітроў зроблена ў Беларусі, як і абсталяванне для вымярэння ўзроўню радыяцыі, якое выкарыстоўваецца пагранічнымі службамі Японіі і ЗША. Забеспячэнне пакрыцця сваіх мабільных тэлефонаў нам давяраюць Samsung і Apple”.

“У Беларусі ўводзіцца новая нацыянальная сістэма кваліфікацыі. У яе аснове — існуючая сістэма”, — расказала кансультант упраўлення арганізацыі матывацыі працы галоўнага ўпраўлення працы і заработнай платы Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Алена Аляксандраўна Пешчанка. Дзеючая сістэма складаецца з агульнадзяржаўнага класіфікатара Рэспублікі Беларусь “Прафесіі рабочых і пасады служачых”, агульнадзяржаўнага класіфікатара Рэспублікі Беларусь “Заняткі”, з адзінага тарыфна-кваліфікацыйнага даведніка работ і прафесій рабочых і адзінага кваліфікацыйнага даведніка пасад служачых, з агульнадзяржаўнага класіфікатара Рэспублікі Беларусь “Спецыяльнасці і кваліфікацыі” і адукацыйных стандартаў. У яе будуць уведзены і новыя элементы — Нацыянальная рамка кваліфікацый (дакумент, які ўтрымлівае абагульненае апісанне ўзроўняў кваліфікацый і шляхоў іх дасягнення); сектаральныя саветы кваліфікацый, што распрацоўваюць сектаральныя рамкі кваліфікацый і прафесійныя стандарты ў канкрэтных сектарах эканомікі; сектаральныя рамкі кваліфікацый, якія вызначаюць адзіную шкалу патрабаванняў да кваліфікацый, неабходных для ажыццяўлення працоўнай дзейнасці ў рамках канкрэтнага сектара эканомікі; прафесійныя стандарты, што характарызуюць змест працоўных функцый і патрабаванняў да кваліфікацый работнікаў, якія іх выконваюць; адукацыйныя стандарты, распрацаваныя на аснове прафесійных стандартаў.

Дырэктар Гродзенскага дзяржаўнага прафесійнага ліцэя будаўнікоў № 1 выдатнік адукацыі Алена Іванаўна Жалезняковіч:

— У бягучы навучальны год я ўваходжу з добрым настроем: упершыню за два гады ў прыёме на будаўнічыя спецыяльнасці намеціўся конкурс — 1,5 чалавека на месца. Парог залічэння ў нас быў на ўзроўні 5 балаў, але паступілі да нас і выпускнікі з 8,2 бала ў атэстаце. Наш выпускнік і навучэнец інжынерна-педагагічнага каледжа філіяла РІПА Віктар Шмыгін у гэтым годзе прыме ўдзел у WorldSkills у Абу-Дабі па спецыяльнасці “Малярная работа”.

З 2008 года на базе нашай установы дзейнічае рэсурсны цэнтр па спецыяльнасці “Тэхналогіі зварачнай вытворчасці”. Уся лінейка (52 адзінкі) зварачнага абсталявання Kemppi (Фінляндыя), інвертарныя крыніцы электрасілкавання — такія навінкі ў нас ёсць. Школьнікі Гродзенскай вобласці праходзяць навучанне ў нашым рэсурсным цэнтры.

Мы рыхтуем будаўнікоў па 6 спецыяльнасцях па 12 кваліфікацыях. На выхадзе наш выпускнік будзе мець інтэгральную спецыяльнасць: напрыклад, стане не толькі аддзелачнікам, але і мулярам. Сёння нярэдкія сітуацыі, калі заказчыкі кадраў, перш чым прыняць маладога спецыяліста на работу, строга вывучаюць яго здольнасці і майстэрства. Маладыя людзі разумеюць, што не проста ўладкавацца на работу на прэстыжнае прадпрыемства, трэба яшчэ даказаць, што ты добры спецыяліст.

З 1 студзеня 2018 года ў сілу ўступае зацверджаны агульнанацыянальны класіфікатар Рэспублікі Беларусь “Заняткі”, які аб’яднаў два класіфікатары — “Заняткі” і “Прафесіі рабочых і пасады служачых”. Акрамя таго, у наймальнікаў з’явіцца права самастойна вызначаць, чым яны будуць карыстацца — кваліфікацыйнымі даведнікамі або прафесійнымі стандартамі. Зацверджаны метадычныя рэкамендацыі па распрацоўцы прафесійных стандартаў. Працягваецца стварэнне сектаральных саветаў, у якія ўваходзяць прадстаўнікі міністэрстваў, наймальнікаў, прафсаюзаў, навуковых супольнасцей. Такія саветы ўжо створаны пры Міністэрстве прамысловасці, Міністэрстве будаўніцтва і архітэктуры, у Дзяржаўным камітэце па маёмасці (тут распрацаваны праект “Сектаральныя рамкі кваліфікацый у сферы ацэначнай дзейнасці” і праект прафесійнага стандарту на від працоўнай дзейнасці “Ацэначная дзейнасць”). У плане работы Рэспубліканскага савета па развіцці сістэмы бізнес-адукацыі — работа па распрацоўцы праекта прафесійнага стандарту для пасад, якія звязаны з кіраваннем у камерцыйных арганізацыях. У Дзяржаўнай праграме аб сацыяльнай абароне і садзейнічанні занятасці насельніцтва на 2016—2020 гады запланавана навукова-даследчая работа па распрацоўцы прафесійных стандартаў для работнікаў сацыяльнага абслугоўвання. Пры Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь створана доследная пляцоўка цэнтра сертыфікацыі кіраўніцкіх кадраў, у рамках якой ажыццяўляецца распрацоўка і апрабацыя методык ацэнкі кіраўніцкай кампетэнцыі кадраў.

У краіне працягвае рэалізоўвацца праект міжнароднай тэхнічнай дапамогі “Занятасць, прафесійная адукацыя і навучанне ў Рэспубліцы Беларусь”..Аб ім расказаў рэктар Рэспубліканскага інстытута прафесійнай адукацыі Валерый Мікалаевіч Галубоўскі. Нагадаем, што гэта сумесны праект Беларусі і Еўрапейскага саюза. Ён будзе спрыяць паляпшэнню перспектыў працаўладкавання моладзі і дарослага насельніцтва з дапамогай развіцця ўзаемасувязі паміж прапановай сістэмы прафесійнай адукацыі і навучання і патрэбамі сучаснага рынку працы (у кантэксце адукацыі на працягу ўсяго жыцця). Акрамя таго, праект пасадзейнічае павышэнню якасці і прывабнасці сістэмы прафадукацыі Беларусі, а таксама ўдасканаленню інфармацыйнай сістэмы рынку працы з мэтай мадэрнізацыі прафадукацыі і пашырэння магчымасцей працаўладкавання насельніцтва.

Адпаведнае пагадненне аб фінансаванні праекта ўвайшло ў сілу ў маі 2015 года. За ім ішла працэдура конкурсных таргоў, якая завяршылася падпісаннем кантракта ў сакавіку 2017 года на аказанне паслуг з групай кампаній, якую ўзначальвае нямецкая кампанія GFA Consulting Group. Акрамя некалькіх міжгаліновых мерапрыемстваў, праект прадугледжвае рэалізацыю трох асноўных кампанентаў, якія тычацца аказання садзейнічання ў практычнай рэалізацыі сістэмы, механізмаў забеспячэння якасці навучання, а таксама павышэння эфектыўнасці функцыянавання рынку працы. Агульны тэрмін рэалізацыі праекта складае 48 месяцаў. За гэты час будзе праведзена каля 110 мерапрыемстваў, у ходзе якіх больш 3500 спецыялістаў павысяць сваю кваліфікацыю. Гэты праект — адзін з найбуйнейшых, што былі рэалізаваны ў Рэспубліцы Беларусь пры фінансавай падтрымцы Еўрапейскага саюза, і першы сур’ёзны міжнародны праект у сферы занятасці і прафесійнай адукацыі і навучання.

Стан і перспектывы развіцця сістэмы выхавання навучэнцаў ва ўмовах абнаўлення прафесійна-тэхнічнай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі акрэсліла Аксана Сяргееўна Папова, прарэктар па навукова-метадычным забеспячэнні выхаваўчай работы РІПА. Асноўнымі выхаваўчымі задачамі да 2020 года і ў перспектыве да 2030 года яна назвала наступныя: удасканаленне прафарыентацыі і дасягненне асэнсаванага выбару моладдзю сваёй прафесіі, павышэнне прыцягальнасці прафесійнай адукацыі, развіццё руху WorldSkills, укараненне перадавога міжнароднага вопыту падрыхтоўкі кадраў, фарміраванне ў моладзі прафесійна-працоўнай культуры і сацыяльна-асобасных кампетэнцый, якія вызначаюць асобасны рост, культуру працы, прафесійную мабільнасць і сацыяльную адказнасць. Выступоўца прапанавала распрацаваць і ўкараніць сертыфікат “Асобасныя дасягненні”, дзе будуць пазначаны дасягненні кожнага маладога чалавека, атрыманыя ў працэсе навучання, перамогі на конкурсах, спартыўныя заслугі, інфармацыя аб узроўні яго сацыяльнай актыўнасці, сфарміраванасці асобасных якасцей, арганізатарскіх і лідарскіх здольнасцях, удзеле ў грамадскім жыцці, мастацкай самадзейнасці і г.д.

З кваліфікацыйнымі стандартамі WorldSkills удзельнікаў секцыі пазнаёміла Вольга Васільеўна Дзехцярэнка, начальнік аддзела параўнальных даследаванняў і міжнароднага супрацоўніцтва ў прафесійнай адукацыі РІПА. На сёння рух WorldSkills ахоплівае 77 краін і з’яўляецца самай маштабнай платформай для правядзення маладзёжных спаборніцтваў па рабочых прафесіях. Спаборніцтвы арганізуюцца па 6 сектарах, якія ахопліваюць структуру сусветнай эканомікі (52 прафесіі). Беларусь з поспехам далучылася да гэтага руху ў 2014 годзе.

Аб рэалізацыі бесперапыннага навучання рабочых ва ўмовах стварэння новых працоўных месцаў расказала Ірына Уладзіміраўна Вязіцкая, дырэктар цэнтра прафесійнага навучання персаналу ААТ “Амкадор” — кіруючая кампанія холдынгу”. Гэтае буйное машынабудаўнічае прадпрыемства традыцыйна супрацоўнічае з установамі адукацыі, заключае больш за 200 адпаведных дагавораў у год. Узаемадзеянне развіваецца праз стварэнне філіялаў кафедраў. У 2016 годзе з мэтай забеспячэння прамысловасці прафесійнымі кадрамі быў заключаны мемарандум паміж ААТ “Амкадор” і РІПА з мэтай стварэння вытворчага адукацыйнага кластара, які забяспечыць абнаўленне кадравай структуры холдынгу. Работнікі кіруючай кампаніі прымаюць удзел у пасяджэннях дзяржаўных экзаменацыйных камісій. Найбольш перспектыўных студэнтаў кампанія прымае на работу. Прадпрыемства аказвае спонсарскую падтрымку ўдзельнікам чэмпіянату WorldSkills.

Надзея ЦЕРАХАВА.

Пакінуць каментарый

Ваш электронны адрас не будзе апублікаваны. Абавязковыя палі пазначаны *